अन्-आश्रितः कर्म-फलम् कार्यम् कर्म करोति यः।
स: सन्न्यासी च योगी च न निर्-अग्निः न च अ-क्रियः।।6.1।।

यम् सन्न्यासम् इति प्राहुः योगम् तम् विद्धि पाण्डव।
न हि अ-सन्न्यस्त-सङ्कल्पः योगी भवति कश्चन।।6.2।।

आरुरुक्षोः मुनेः योगम् कर्म कारणम् उच्यते।
योग-आरूढस्य तस्य एव शमः कारणम् उच्यते।।6.3।।

यदा हि न इन्द्रिय-अर्थेषु न कर्मसु अनुषज्जते।
सर्व-सङ्कल्प-सन्न्यासी योग-आरूढः तदा उच्यते।।6.4।।

उद्धरेत् आत्मना आत्मानम् न आत्मानम् अवसादयेत्।
आत्मा एव हि आत्मनः बन्धुः आत्मा एव रिपुः आत्मनः।।6.5।।

बन्धुः आत्मा आत्मनः तस्य येन आत्मा एव आत्मना जितः।
अन्-आत्मनः तु शत्रुत्वे वर्तेत आत्मा एव शत्रु-वत्।।6.6।।

जित-आत्मनः प्रशान्तस्य परम-आत्मा समाहितः।
शीत-उष्ण-सुख-दुःखेषु तथा मान-अपमानयोः।।6.7।।

ज्ञान-विज्ञान-तृप्त-आत्मा कूटस्थः वि-जित-इन्द्रियः।
युक्तः इति उच्यते योगी सम-लोष्ट-अश्म-काञ्चनः।।6.8।।

सुहृत्-मित्र-अरि-उदासीन-मध्यस्थ-द्वेष्य-बन्धुषु।
साधुषु अपि च पापेषु सम-बुद्धिः विशिष्यते।।6.9।।

योगी युञ्जीत सततम् आत्मानम् रहसि स्थितः।
एकाकी यत-चित्त-आत्मा निर्-आशीः अ-परिग्रहः।।6.10।।

शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरम् आसनम् आत्मनः।
न अति-उत्-श्रृतम् न अति-नीचम् चैल-अजिन-कुशः-उत्तरम्।।6.11।।
तत्र एक-अग्रम् मनः कृत्वा यत-चित्त-इन्द्रिय-क्रियः।
उपविश्य आसने युञ्ज्यात् योगम् आत्म-विशुद्धये।।6.12।।

समम् काय-शिरः-ग्रीवम् धारयन् अ-चलम् स्थिरः।
सम्प्रेक्ष्य नासिका-अग्रम् स्वम् दिशः च अन्-अवलोकयन्।।6.13।।
प्रशान्त-आत्मा विगत-भीः ब्रह्मचारि-व्रते स्थितः।
मनः संयम्य मत्-चित्तः युक्तः आसीत मत्-परः।।6.14।।

युञ्जन् एवम् सदा आत्मानम् योगी नियत-मानसः।
शान्तिम् निर्वाण-परमाम् मत्-संस्थाम् अधिगच्छति।।6.15।।

न अति अश्नतः तु योगः अस्ति न च एकान्तम् अन्-अश्नतः।
न च अति स्वप्न-शीलस्य जाग्रतः न एव च अर्जुन।।6.16।।

युक्त-आहार-विहारस्य युक्त-चेष्टस्य कर्मसु।
युक्त-स्वप्न-अवबोधस्य योगः भवति दुःख-हा।।6.17।।

यदा विनियतम् चित्तम् आत्मनि एव अवतिष्ठते।
निस्-स्पृहः सर्व-कामेभ्यः युक्तः इति उच्यते तदा।।6.18।।

यथा दीपः नि-वात-स्थः न इङ्गते सा उपमा स्मृता।
योगिनः यत-चित्तस्य युञ्जतः योगम् आत्मनः।।6.19।।

यत्र उपरमते चित्तम् निरुद्धम् योग-सेवया।
यत्र च एव आत्मना आत्मानम् पश्यन् आत्मनि तुष्यति।।6.20।।

सुखम् आत्यन्तिकम् यत् तत् बुद्धि-ग्राह्यम् अति-इन्द्रियम्।
वेत्ति यत्र न च एव अयम् स्थितः चलति तत्त्वतः।।6.21।।

यम् लब्ध्वा च अ-परम् लाभम् मन्यते न अधिकम् ततः।
यस्मिन् स्थितः न दुःखेन गुरुणा अपि विचाल्यते।।6.22।।

तम् विद्यात् दुःख-संयोग-वियोगम् योग-सञ्ज्ञितम्।
सः निश्चयेन योक्तव्यः योगः अ-निर्विण्ण-चेतसा।।6.23।।

सङ्कल्प-प्रभवान् कामान् त्यक्त्वा सर्वान् अ-शेषतः।
मनसा एव इन्द्रिय-ग्रामम् विनियम्य समन्ततः।।6.24।।
शनैः शनैः उपरमेत् बुद्ध्या धृति-गृहीतया।
आत्म-संस्थम् मनः कृत्वा न किञ्चित् अपि चिन्तयेत्।।6.25।।

यतः यतः निस्-चरति मनः चञ्चलम् अ-स्थिरम्।
ततः ततः नियम्य एतत् आत्मनि एव वशम् नयेत्।।6.26।।

प्रशान्त-मनसम् हि एनम् योगिनम् सुखम् उत्तमम्।
उपैति शान्त-रजसम् ब्रह्म-भूतम् अ-कल्मषम्।।6.27।।

युञ्जन् एवम् सदा आत्मानम् योगी विगत-कल्मषः।
सुखेन ब्रह्म-संस्पर्शम् अत्यन्तम् सुखम् अश्नुते।।6.28।।

सर्व-भूत-स्थम् आत्मानम् सर्व-भूतानि च आत्मनि।
ईक्षते योग-युक्त-आत्मा सर्वत्र सम-दर्शनः।।6.29।।

यः माम् पश्यति सर्वत्र सर्वम् च मयि पश्यति।
तस्य अहम् न प्रणश्यामि सः च मे न प्रणश्यति।।6.30।।

सर्व-भूत-स्थितम् यः माम् भजति एकत्वम् आस्थितः।
सर्वथा वर्तमानः अपि सः योगी मयि वर्तते।।6.31।।

आत्मा-औपम्येन सर्वत्र समम् पश्यति यः अर्जुन।
सुखम् वा यदि वा दुःखम् सः योगी परमः मतः।।6.32।।

यः अयम् योगः त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन।
एतस्य अहम् न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिम् स्थिराम्।।6.33।।

चञ्चलम् हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवत् दृढम्।
तस्य अहम् निग्रहम् मन्ये वायोः इव सु-दुष्करम्।।6.34।।

अ-संशयम् महा-बाहो मनः दुर्-निग्रहम् चलम्।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते।।6.35।।

असंयतात्-आत्मना योगः दुस्-प्रापः इति मे मतिः।
वश्यात्-आत्मना तु यतता शक्यः अवाप्तुम् उपायतः।।6.36।।

अयतिः श्रद्धया उपेतः योगात् चलित-मानसः।
अ-प्राप्य योग-संसिद्धिम् काम् गतिम् कृष्ण गच्छति।।6.37।।

कच्चित् न उभय-विभ्रष्टः छिन्न-अभ्रम् इव नश्यति।
अ-प्रतिष्ठः महा-बाहो वि-मूढः ब्रह्मणः पथि।।6.38।।

एतत् मे संशयम् कृष्ण छेत्तुम् अर्हसि अ-शेषतः।
त्वत्-अन्यः संशयस्य अस्य छेत्ता न हि उपपद्यते।।6.39।।

पार्थ न एव इह न अमुत्र विनाशः तस्य विद्यते।
न हि कल्याण-कृत् कश्चित् दुर्-गतिम् तात गच्छति।।6.40।।

प्राप्य पुण्य-कृताम् लोकान् उषित्वा शाश्वतीः समाः।
शुचीनाम् श्रीमताम् गेहे योग-भ्रष्टः अभिजायते।।6.41।।

अथवा योगिनाम् एव कुले भवति धीमताम्।
एतत् हि दुर्लभ-तरम् लोके जन्म यत् ईदृशम्।।6.42।।

तत्र तम् बुद्धि-संयोगम् लभते पौर्व-देहिकम्।
यतते च ततः भूयः संसिद्धौ कुरु-नन्दन।।6.43।।

पूर्व-अभ्यासेन तेन एव ह्रियते हि अवशः अपि सः।
जिज्ञासुः अपि योगस्य शब्द-ब्रह्म अतिवर्तते।।6.44।।

प्रयत्नात् यतमानः तु योगी संशुद्ध-किल्बिषः।
अनेक-जन्म-संसिद्धः ततः याति पराम् गतिम्।।6.45।।

तपस्विभ्यः अधिकः योगी ज्ञानिभ्यः अपि मतः अधिकः।
कर्मिभ्यः च अधिकः योगी तस्मात् योगी भव अर्जुन।।6.46।।

योगिनाम् अपि सर्वेषाम् मत्-गतेन अन्तर्-आत्मना।
श्रद्धावान् भजते यः माम् सः मे युक्ततमः मतः।।6.47।।