अर्जुन उवाच।

सन्न्यासम् कर्मणाम् कृष्ण पुनः योगम् च शंससि।
यत् श्रेयः एतयोः एकम् तत् मे ब्रूहि सुनिश्चितम्।।5.1

श्रीभगवान् उवाच।

सन्न्यासः कर्म-योगः च निःश्रेयसकरौ उभौ।
तयोः तु कर्म-सन्न्यासात् कर्म-योगः विशिष्यते।।5.2।।

ज्ञेयः सः नित्य-सन्न्यासी यः न द्वेष्टि न काङ्क्षति।
निर्-द्वन्द्वः हि महा-बाहो सुखम् बन्धात् प्रमुच्यते।।5.3।।

साङ्ख्य-योगौ पृथक्-बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः।
एकम् अपि आस्थितः सम्यक् उभयोः विन्दते फलम्।।5.4।।

यत् साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानम् तत् योगैः अपि गम्यते।
एकम् साङ्ख्यम् च योगम् च यः पश्यति सः पश्यति।।5.5।।

सन्न्यासः तु महा-बाहो दुःखम् आप्तुम् अ-योगतः।
योग-युक्तः मुनिः ब्रह्म नचिरेण अधिगच्छति।।5.6।।

योग-युक्तः विशुद्ध-आत्मा विजित-आत्मा जित-इन्द्रियः।
सर्व-भूत-आत्म-भूत-आत्मा कुर्वन् अपि न लिप्यते।।5.7।।

न एव किञ्चित् करोमि इति युक्तः मन्येत तत्त्व-वित्।
पश्यन् श्रृण्वन् स्पृशन् जिघ्रन् अश्नन् गच्छन् स्वपन् श्वसन्।।5.8।।
प्रलपन् विसृजन् गृह्णन् उन्मिषन् निमिषन् अपि।
इन्द्रियाणि इन्द्रिय-अर्थेषु वर्तन्ते इति धारयन्।।5.9।।

ब्रह्मणि आधाय कर्माणि सङ्गम् त्यक्त्वा करोति यः।
लिप्यते न सः पापेन पद्म-पत्रम् इव अम्भसा।।5.10।।

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैः इन्द्रियैः अपि।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गम् त्यक्त्वा आत्म-शुद्धये।।5.11।।

युक्तः कर्म-फलम् त्यक्त्वा शान्तिम् आप्नोति नैष्ठिकीम्।
अ-युक्तः काम-कारेण फले सक्तः निबध्यते।।5.12।।

सर्व-कर्माणि मनसा सन्न्यस्य आस्ते सुखम् वशी।
नव-द्वारे पुरे देही न एव कुर्वन् न कारयन्।।5.13।।

न कर्तृत्वम् न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः।
न कर्म-फल-संयोगम् स्व-भावः तु प्रवर्तते।।5.14।।

न आदत्ते कस्यचित् पापम् न च एव सुकृतम् विभुः।
अ-ज्ञानेन आवृतम् ज्ञानम् तेन मुह्यन्ति जन्तवः।।5.15।।

ज्ञानेन तु तत् अ-ज्ञानम् येषाम् नाशितम् आत्मनः।
तेषाम् आदित्य-वत् ज्ञानम् प्रकाशयति तत्-परम्।।5.16।।

तत्-बुद्धयः तत्-आत्मानः तत्-निष्ठाः तत्-परायणाः।
गच्छन्ति अ-पुनरावृत्तिम् ज्ञान-निर्धूत-कल्मषाः।।5.17।।

विद्या-विनय-सम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि।
शुनि च एव श्वपाके च पण्डिताः सम-दर्शिनः।।5.18।।

इह एव तैः जितः सर्गः येषाम् साम्ये स्थितम् मनः।
निर्-दोषम् हि समम् ब्रह्म तस्मात् ब्रह्मणि ते स्थिताः।।5.19।।

न प्रहृष्येत् प्रियम् प्राप्य न उद्विजेत् प्राप्य च अ-प्रियम्।
स्थिर-बुद्धिः अ-सम्मूढः ब्रह्म-वित् ब्रह्मणि स्थितः।।5.20।।

बाह्य-स्पर्शेषु अ-सक्त-आत्मा विन्दति आत्मनि यत् सुखम्।
सः ब्रह्म-योग-युक्त-आत्मा सुखम् अ-क्षयम् अश्नुते।।5.21।।

ये हि संस्पर्श-जाः भोगाः दुःख-योनयः एव ते।
आदि-अन्त-वन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः।।5.22।।

शक्नोति इह एव यः सोढुम् प्राक् शरीर-वि-मोक्षणात्।
काम-क्रोध-उद्भवम् वेगम् सः युक्तः सः सुखी नरः।।5.23।।

यः अन्त-सुखः अन्त-आरामः तथा अन्त-ज्योतिः एव यः।
सः योगी ब्रह्म-निर्वाणम् ब्रह्म-भूतः अधिगच्छति।।5.24।।

लभन्ते ब्रह्म-निर्वाणम् ऋषयः क्षीण-कल्मषाः।
छिन्न-द्वैधाः यत-आत्मानः सर्व-भूत-हिते रताः।।5.25।।

काम-क्रोध-वियुक्तानाम् यतीनाम् यत-चेतसाम्।
अभितः ब्रह्म-निर्वाणम् वर्तते विदित-आत्मनाम्।।5.26।।

स्पर्शान् कृत्वा बहिः बाह्यान् चक्षुः च एव अन्तरे भ्रुवोः।
प्राण-अपानौ समौ कृत्वा नास-आभ्यन्तर-चारिणौ।।5.27।।
यत-इन्द्रिय-मनः-बुद्धिः मुनिः मोक्ष-परायणः।
विगत-इच्छा-भय-क्रोधः यः सदा मुक्तः एव सः।।5.28।।

भोक्तारम् यज्ञ-तपसाम् सर्व-लोक-महत्-ईश्वरम्।
सुहृदम् सर्व-भूतानाम् ज्ञात्वा माम् शान्तिम् ऋच्छति।।5.29।।