5.26.A	बाह्यान्
5.26.B	-
5.26.C	बाह्य{पुं}{2;बहु}
5.26.D	बाह्य{पुं}{2;बहु}
5.26.E	-
5.26.F	-
5.26.G	विशेषणम् 2
5.26.H	-
5.26.I	बाहर_के
5.26.J	unnecessary

स्पर्शान्

स्पर्शान्कृत्वा

स्पर्श{पुं}{2;बहु}

कर्म 5

विषयभोगों_को

external_sense_objects,_such_as_sound,_etc

GGGG

बहिः

बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे

बहिः{अव्य}

अधिकरणम् 5

बाहर

external

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / रुत्व-सन्धिः (नश्छव्यप्रशान् (8।3।7)-अनुनासिकात् परोऽनुस्वारः (8।3।4)-खरवसानयोर्विसर्जनीयः (8।3।15)-विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)) / सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)) / वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

LGGGGGGGLG

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 3

ही

certainly

कृत्वा

कृ1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;कृञ्;भ्वादिः}/कृ2{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;कृञ्;स्वादिः}/कृ3{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;डुकृञ्;तनादिः}

कृ{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;डुकृञ्;तनादिः}

समुच्चितम् 6

निकालकर

keeping

च

च{अव्य}

पूर्वकालः 20

और

also

चक्षुः

चक्षु{पुं}{1;एक}/चक्षुस्{नपुं}{1;एक}/चक्षुस्{नपुं}{2;एक}/क्षै1{कर्तरि;लिट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;क्षै;भ्वादिः}

चक्षुस्{नपुं}{2;एक}

कर्म 10

नेत्रों_की_दृष्टि_को

eyes

भ्रुवोः

भ्रू{स्त्री}{6;द्वि}/भ्रू{स्त्री}{7;द्वि}

भ्रू{स्त्री}{6;द्वि}

षष्ठीसम्बन्धः 9

भृकुटी_के

of_the_eyebrows

अन्तरे

अन्तरे{अव्य}/अन्तर{पुं}{7;एक}/अन्तर{नपुं}{1;द्वि}/अन्तर{नपुं}{2;द्वि}/अन्तर{नपुं}{7;एक}/अन्तर{नपुं}{1;द्वि}/अन्तर{नपुं}{2;द्वि}/अन्तरा{स्त्री}{1;द्वि}/अन्तरा{स्त्री}{2;द्वि}/अन्तरा{स्त्री}{1;द्वि}/अन्तरा{स्त्री}{2;द्वि}

अन्तर{नपुं}{7;एक}

अधिकरणम् 10

बीच_में

within

(कृत्वा)

(कृ1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;कृञ्;भ्वादिः}/कृ2{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;कृञ्;स्वादिः}/कृ3{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;डुकृञ्;तनादिः})

(कृ){कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;डुकृञ्;तनादिः}

समुच्चितम् 6

(करके)

keeping

नास-अभ्यन्तर-चारिणौ

नासाभ्यन्तरचारिणौ

नासा-अभ्यन्तर-चारिन्{पुं}{1;द्वि}/चारिन्{पुं}{2;द्वि}

नासा-अभ्यन्तर-चारिन्{पुं}{2;द्वि}

<<नास-आभ्यन्तर>T6-चारिणौ>U

नासिकायाः अभ्यन्तरम् = नासाभ्यन्तरम्, नासाभ्यन्तरम् चरतीति = नासाभ्यन्तरचारी तौ नासाभ्यन्तरचारिणौ

विशेषणम् 12

नासिका_में_विचरनेवाले

blowing_within_the_nostrils

GGGLLGLG

प्राण-अपानौ

प्राणापानौ

प्राण-अपान{पुं}{1;द्वि}/अपान{पुं}{2;द्वि}

प्राण-अपान{पुं}{2;द्वि}

<प्राण-अपानौ>Di

प्राणः च अपानः च = प्राणापानौ

कर्म 14

प्राण_और_अपानवायु_को

up_and_down-moving_air

GGGG

समौ

सम{पुं}{1;द्वि}/सम{पुं}{2;द्वि}/सम{पुं}{1;द्वि}/सम{पुं}{2;द्वि}

सम{पुं}{2;द्वि}

कर्मसमानाधिकरणम् 14

सम

in_suspension

कृत्वा

कृ{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;डुकृञ्;तनादिः}

समुच्चितम् 6

करके

doing_so

यत-इन्द्रिय-मनः-बुद्धिः

यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः

यत-इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि{स्त्री}{1;एक}

<यत-<इन्द्रिय-मनः-बुद्धिः>Di>Bs3

इन्द्रियम् च मनः च बुद्धिः च = इन्द्रियमनोबुद्धयः, यताः इन्द्रियमनोबुद्धयः येन सः = यतेन्द्रियमनोबुद्धिः

विशेषणम् 16

जिसकी_इन्द्रियाँ_मन_और_बुद्धि_जीती_हुई_हैं

controlled_senses,_mind_and_intelligence

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGLGLGGGLGGLLGLG

यः

यद्{पुं}{1;एक}

सम्बन्धः 21

जो

one_who

मोक्ष-परायणः

मोक्ष-परायण{पुं}{1;एक}

<मोक्ष-परायणः>Bs6

मोक्षः परायणम् यस्य सः = मोक्षपरायणः

विशेषणम् 18

मोक्षपरायण

being_so_destined_for_liberation

मुनिः

मुनि{पुं}{1;एक}

कर्ता 20

मुनि

the_transcendentalist

विगत-इच्छा-भय-क्रोधः

विगतेच्छाभयक्रोधो

विगत-इच्छा-भय-क्रोध{पुं}{1;एक}

<विगत-<इच्छा-भय-क्रोधः>Di>Bs5

इच्छा च भयम् च क्रोधः च = इच्छाभयक्रोधाः, विगताः इच्छाभयक्रोधाः यस्मात् सः = विगतेच्छाभयक्रोधः

कर्तृसमानाधिकरणम् 20

इच्छा_भय_और_क्रोध_से_रहित

discarded_wishes,_fear_and_anger

LLGGLGGG

(भवति)

(भवत्{पुं}{7;एक}/भू1{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः})

(भू){कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

प्रतियोगी 16

(होता_है)

becomes

सः

तद्{पुं}{1;एक}

अनुयोगी 25

वह

सदा

सदा{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 25

सदा

always

मुक्तः

मुक्त

मुक्त{पुं}{1;एक}

मुच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;मुचॢँ;तुदादिः;पुं}{1;एक}

कर्ता 25

मुक्त

liberated

रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-लोपः शाकल्यस्य (8।3।19))

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 23

ही

certainly

(अस्ति)

(अस्2{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः})

(अस्){कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

(है)