श्रीभगवानुवाच

भूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वचः
यत्तेहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ।।10.1।।

न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः
अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः ।।10.2।।

यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम्
असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ।।10.3।।

बुद्धिर्ज्ञानमसम्मोहः क्षमा सत्यं दमः शमः
सुखं दुःखं भवोभावो भयं चाभयमेव च ।।10.4।।
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोयशः
भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः ।।10.5।।

महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा
मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः ।।10.6।।

एतां विभूतिं योगं च मम यः वेत्ति तत्त्वतः
सोविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः ।।10.7।।

अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते
इति मत्वा भजन्ते मां बुधाः भावसमन्विताह् ।।10.8।।

मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोदयन्तः परस्परम्
कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ।।10.9।।

तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम्
ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते ।।10.10।।

तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः
नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता ।।10.11।।

अर्जुन उवाच

परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान्
पुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजम् विभुम् ।।10.12।।
आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा
असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे ।।10.13।।

सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव
न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः ।।10.14।।

स्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम
भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते ।।10.15।।

वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः
याभिर्विबूतिभिर्लोकानिमांस्त्वम् व्याप्य तिष्ठसि ।।10.16।।

कथं विद्यामहं योगिंस्त्वाम् सदा परिचिन्तयन्
केषु केषु च भावेषु चिन्त्योसि भगवन्मया ।।10.17।।

विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन
भूयः कथय तृप्तिर्हि शृण्वतो नास्ति मेमृतम् ।।10.18।।

श्रीभगवानुवाच

हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः
प्राधान्यतह् कुरुक्श्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ।।10.19।।

अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः
अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ।।10.20।।

आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान्
मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ।।10.21।।

वेदानां सामवेदोस्मि देवानामस्मि वासवः
इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ।।10.22।।

रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम्
वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम् ।।10.23।।

पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम्
सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः ।।10.24।।

महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम्
यज्ञानां जपयज्ञोस्मि स्थावराणां हिमालयः ।।10.25।।

अश्वत्थः सरवृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः
गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानाम् कपिलः मुनिः ।।10.26।।

उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम्
ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ।।10.27।।

आयुधानामहं वज्रं धेनुनामस्मि कामधुक्
प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ।।10.28।।

अनन्तश्चास्मि नागनां वरुणो यादसामहम्
पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम् ।।10.29।।

प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम्
मृगानाम् च मृगेन्द्रोहं वैनतेयश्च पक्षिणाम् ।।10.30।।

पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम्
झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी ।।10.31।।

सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन
अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम् ।।10.32।।

अक्षराणामकाषोस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च
अहमेवाक्षयः कालो धाताहम् विश्वतोमुखः ।।10.33।।

मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम्
कीर्तिः श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ।।10.34।।

बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम्
मासानां मार्गशीर्षोहमृतूनाम् कुसुमाकरः ।।10.35।।

द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्
जयोस्मि व्यवसायोस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम् ।।10.36।।

वृष्णीनां वासुदेवोस्मि पाण्डवानाम् धनञ्जयः
मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः ।।10.37।।

दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम्
मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम् ।।10.38।।

यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन
न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम् ।।10.39।।

नान्तोस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परन्तप
एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया ।।10.40।।

यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा
तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंशसम्भवम् ।।10.41।।

अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन
विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत् ।।10.42।।