18.50.A	बुद्ध्या
18.50.B	बुद्ध्या
18.50.C	बुद्धि{स्त्री}{3;एक}
18.50.D	बुद्धि{स्त्री}{3;एक}
18.50.E	-
18.50.F	-
18.50.G	करणम् 3
18.50.H	-
18.50.I	बुद्धि_से
18.50.J	by_the_intelligence
18.50.K	-
18.50.L	-
18.50.M	GG

विशुद्धया

विशुद्धा{स्त्री}{3;एक}

विशेषणम् 2

विशुद्ध

fully_purified

LGLG

युक्तः

युक्तो

युक्त{पुं}{1;एक}

युज्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;युजिँर्;रुधादिः;पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 17

युक्त

such_engagement

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

धृत्या

धृत्यात्मानं

धृति{स्त्री}{3;एक}

करणम् 11

सात्त्विक_धारण-शक्ति_के_द्वारा

determination

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGGG

आत्मानम्

आत्मन्{पुं}{2;एक}

कर्म 11

अन्तःकरण_और_इन्द्रियों_का

self

नियम्य

नि_यम्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;यमोँ;भ्वादिः}/नि_यम्2{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;यमँ;भ्वादिः}/नि_यम्3{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;यमँ;चुरादिः}

नि_यम्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;नि_यमोँ;भ्वादिः}

पूर्वकालः 32

संयम_करके

regulated

LGL

च

च{अव्य}

विशेषणम् 30

तथा

also

शब्द-आदीन्

शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा

शब्दादि{पुं}{2;बहु}

आदि{पुं}{2;बहु}

<शब्द-आदीन्>Bs6

शब्दः आदिः येषां ते = शब्दादयः तान् शब्दादीन्

विशेषणम् 6

शब्दादि

the_sense_objects_such_as_sound_etc

रुत्व-सन्धिः (नश्छव्यप्रशान् (8।3।7)-अनुनासिकात् परोऽनुस्वारः (8।3।4)-खरवसानयोर्विसर्जनीयः (8।3।15)-विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GGGLLGGG

विषयान्

विषय{पुं}{2;बहु}

कर्म 7

विषयों_का

sense_objects

त्यक्त्वा

त्यज्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;त्यजँ;भ्वादिः}

त्यज्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;त्यजँ;भ्वादिः}

पूर्वकालः 32

त्याग_करके

giving_up

राग-द्वेषौ

रागद्वेषौ

रागद्वेष{पुं}{1;द्वि}/रागद्वेष{पुं}{2;द्वि}

द्वेष{पुं}{2;द्वि}

<राग-द्वेषौ>Di

रागः च द्वेषः च = रागद्वेषौ

कर्म 14

राग-द्वेष_को

attachment_and_hatred

GGGG

व्युदस्य

व्युद{पुं}{6;एक}/व्युद{नपुं}{6;एक}

वि_उत्_अस्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;वि_उत्_असँ;अदादिः}

पूर्वकालः 32

सर्वथा_नष्ट_करके

having_laid_aside

LGL

च

च{अव्य}

कर्म 25

और

also

विविक्त-सेवी

विविक्तसेवी

विविक्तसेविन्{पुं}{1;एक}

सेविन्{पुं}{1;एक}

<विविक्त-सेवी>U

विविक्तान् सेवितुं शीलम् अस्य सः = विविक्तसेवी

समुच्चितम् 17

एकान्त_और_शुद्ध_देश_का_सेवन_करनेवाला

living_in_a_secluded_place

LGLGG

लघु-आशी

लघ्वाशी

लघ्वाशिन्{पुं}{1;एक}

<लघु-आशी>Bs6

लघु अशितुं शीलम् अस्य सः = लघ्वाशी

समुच्चितम् 17

हलका_सात्त्विक_और_नियमित_भोजन_करनेवाला

eating_a_small_quantity

GGG

यत-वाक्-काय-मानसः

यतवाक्कायमानसः

यत-वाक्-काय-मानस{पुं}{1;एक}

यत-वाच्-मानस{पुं}{1;एक}

<यत-<वाक्-काय-मानसः>Di>Bs6

वाक् च कायम् च मानसः च = वाक्कायमानसाः, यतः वाक्कायमानसाः यस्य सः = यतवाक्कायमानसः

समुच्चितम् 17

मन_वाणी_और_शरीर_को_वश_में_कर_लेनेवाला

controller_of_speech,_body_and_mind

LLGGGGLG

ध्यान-योग-परः

ध्यानयोगपरो

ध्यान-योग-पर{पुं}{1;एक}/पर{पुं}{1;एक}

ध्यान-पर{पुं}{1;एक}

<<ध्यान-योग>Di-परः>Bs6

ध्यानं च योगश्च = ध्यानयोगौ, ध्यानयोगौ परः यस्य इति = ध्यानयोगपरः

समुच्चितम् 17

ध्यानयोग_के_परायण_रहनेवाला

absorbed_in_trance

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GLGLLG

नित्यम्

नित्यं

नित्य{पुं}{2;एक}/नित्य{नपुं}{1;एक}/नित्य{नपुं}{2;एक}

नित्य{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 27

निरन्तर

always

वैराग्यम्

वैराग्यं

वैराग्य{नपुं}{1;एक}/वैराग्य{नपुं}{2;एक}

वैराग्य{नपुं}{2;एक}

कर्म 16

भलीभाँति_दृढ़_वैराग्य_का

detachment

विगतः रागः यस्मात् सः विरागः तस्य भावः वैराग्यम्

GGG

समुपाश्रितः

समुपाश्रित{पुं}{1;एक}

सम्_उप_आङ्_श्रि{कृत्_प्रत्ययः:क्त;सम्_उप_आङ्_श्रिञ्;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 17

आश्रय_लेनेवाला

taken_shelter_of

सम्यक् उपाश्रितः समुपाश्रितः

GLGLG

अहङ्कारम्

अहङ्कारं

अहङ्कार{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 23

अहंकार

false_ego

LGGG

बलम्

बलं

बल{पुं}{2;एक}/बल{नपुं}{1;एक}/बल{नपुं}{2;एक}

बल{नपुं}{2;एक}

समुच्चितम् 23

बल

false_strength

दर्पम्

दर्पं

दर्प{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 23

घमण्ड

false_pride

कामम्

कामं

कामम्{अव्य}/काम{पुं}{2;एक}

काम{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 23

काम

lust

क्रोधम्

क्रोधं

क्रोध{पुं}{2;एक}/क्रोध{नपुं}{1;एक}/क्रोध{नपुं}{2;एक}

क्रोध{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 23

क्रोध

anger

परिग्रहम्

परिग्रह{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 23

परिग्रह_का

acceptance_of_material_things

LGLL

विमुच्य

वि_मुच्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;मुचॢँ;तुदादिः}/वि_मुच्2{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;मुचँ;चुरादिः}

वि_मुच्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;वि_मुचॢँ;तुदादिः}

पूर्वकालः 32

त्याग_करके

being_delivered

GGL

निर्-ममः

निर्ममः

निर्मम{पुं}{1;एक}

मम{पुं}{1;एक}

<निर्-ममः>Bvp

निर्गतः ममः यस्मात् = निर्ममः

समुच्चितम् 17

ममतारहित

without_proprietorship

GGG

शान्तः

शान्तो

शान्त{पुं}{1;एक}/शान्त{पुं}{1;एक}

शान्त{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 17

शान्तियुक्त

peaceful

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

ब्रह्म-भूयाय

ब्रह्मभूयाय

ब्रह्मभूय{नपुं}{4;एक}

भूय{नपुं}{4;एक}

<ब्रह्म-भूयाय>T6

ब्रह्मणः भूयं = ब्रह्मभूयम् तस्मै ब्रह्मभूयाय

प्रयोजनम् 32

सच्चिदानन्दघन_ब्रह्म_में_अभिन्नभाव_से_स्थित_होने_का

to_become_self-realized

GLGGL

कल्पते

कल्पता{स्त्री}{1;द्वि}/कल्पता{स्त्री}{2;द्वि}/कृप्1{कर्तरि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;कृपूँ;भ्वादिः}

कृप्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;कृपूँ;भ्वादिः}

पात्र_होता_है

is_understood

GLG