11.1.A	मत्-अनुग्रहाय
11.1.B	मदनुग्रहाय
11.1.C	अस्मद्-अनुग्रह{पुं}{4;एक}/अनुग्रह{नपुं}{4;एक}
11.1.D	अस्मद्-अनुग्रह{पुं}{4;एक}
11.1.E	<अस्मत्-अनुग्रहाय>T6
11.1.F	मम अनुग्रहः = मदनुग्रहः तस्मै मदनुग्रहाय
11.1.G	प्रयोजनम् 8
11.1.H	-
11.1.I	मुझपर_अनुग्रह_करने_के_लिये
11.1.J	just_show_me_favor
11.1.K	-
11.1.L	-
11.1.M	LLGLGL

परमम्

परमं

परमम्{अव्य}/परम{पुं}{2;एक}/परम{नपुं}{1;एक}/परम{नपुं}{2;एक}

परम{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 5

परम

supreme

LGG

गुह्यम्

गुह्यमाध्यात्मसञ्ज्ञितम्

गुह्य{पुं}{2;एक}/गुह्य{नपुं}{1;एक}/गुह्य{नपुं}{2;एक}

गुह्य{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 7

गोपनीय

confidential

GGGGLGLL

अधि-आत्म-सञ्ज्ञितम्

अध्यात्म-सञ्ज्ञित{पुं}{2;एक}/सञ्ज्ञित{नपुं}{1;एक}/सञ्ज्ञित{नपुं}{2;एक}

अध्यात्म-सञ्ज्ञित{नपुं}{2;एक}

<<अधि-आत्म>A1-सञ्ज्ञितम्>K7

आत्मनि इति = अध्यात्म, अध्यात्मम् इति सञ्ज्ञितम् = अध्यात्मसञ्ज्ञितम्

विशेषणम् 7

अध्यात्मविषयक

spiritual_matter

यत्

यत्त्वयोक्तं

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 7

जो

what

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55)) / गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

GLGG

त्वया

युष्मद्{3;एक}

कर्ता 8

आपने

by_You

उक्तम्

उक्त{पुं}{2;एक}/उक्त{नपुं}{1;एक}/उक्त{नपुं}{2;एक}

वच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;वचँ;अदादिः;नपुं}{1;एक}

कहा

said

वचः

वचस्तेन

वच{पुं}{1;एक}/वचस्{नपुं}{1;एक}/वचस्{नपुं}{2;एक}/वचस्{नपुं}{8;एक}

वचस्{नपुं}{2;एक}

कर्म 8

वचन_(अर्थात्_उपदेश)

words

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

LGGL

तेन

तद्{पुं}{3;एक}/तद्{नपुं}{3;एक}/तन्1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;तनुँ;तनादिः}

तद्{नपुं}{3;एक}

करणम् 13

उससे

by_that

मोहः

मोहोऽयं

मोह{पुं}{1;एक}

कर्ता 13

अज्ञान

illusion

रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109))

GGG

अयम्

अय{पुं}{2;एक}/इदम्{पुं}{1;एक}

इदम्{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 12

यह

this

विगतः

विगतो

विगत{पुं}{1;एक}

वि_गम्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;वि_गमॢँ;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

नष्ट_हो_गया_है

is_educated

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LLG

मम

अस्मद्{6;एक}/मा1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;मा;अदादिः}

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 12

मेरा

11.2.A	भव-अप्ययौ
11.2.B	भवाप्ययौ
11.2.C	भव-अप्यय{पुं}{1;द्वि}/अप्यय{पुं}{2;द्वि}/अप्यय{पुं}{8;द्वि}
11.2.D	भव-अप्यय{पुं}{2;द्वि}
11.2.E	<भव-अप्ययौ>Di
11.2.F	भवः च अप्ययः च = भवाप्ययौ
11.2.G	समुच्चितम् 9
11.2.H	-
11.2.I	उत्पत्ति_और_प्रलय
11.2.J	appearance_and_disappearance
11.2.K	-
11.2.L	-
11.2.M	LGLG

हि

हि{अव्य}

क्योंकि

certainly

भूतानाम्

भूतानां

भूत{पुं}{6;बहु}/भूत{नपुं}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}

भूत{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 6

भूतों_की

of_all_living_entities

GGG

श्रुतौ

श्रुत{पुं}{1;द्वि}/श्रुत{पुं}{2;द्वि}/श्रुत{पुं}{8;द्वि}/श्रुति{स्त्री}{7;एक}

श्रु{कृत्_प्रत्ययः:क्त;श्रु;भ्वादिः;पुं}{1;द्वि}

सुने_हैं

have_heard

विस्तरशः

विस्तरशो

विस्तरशः

विस्तरशः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 8

विस्तारपूर्वक

detail

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GLLG

मया

अस्मद्{3;एक}

कर्ता 8

मैंने

by_me

त्वत्तः

त्वत्तः{अव्य}/त्वत्{अव्य}

त्वत्तः{अव्य}

अपादानम् 8

आपसे

from_You

कमल-पत्र-अक्ष

कमलपत्राक्ष

कमल-पत्र-अक्ष{पुं}{8;एक}

<<कमल-पत्र>T6-अक्ष>Bsu

कमलस्य पत्रम् = कमलपत्रम्, कमलपत्रम् इव अक्षिणी यस्य सः = कमलपत्राक्षः सम्बोधने कमलपत्राक्ष

सम्बोध्यः 8

हे_कमलनेत्र

O_lotus-eyed_one

GLLGGL

माहात्म्यम्

माहात्म्यमपि

माहात्म्य{नपुं}{1;एक}/माहात्म्य{नपुं}{2;एक}

माहात्म्य{नपुं}{2;एक}

समुच्चितम् 9

महिमा

glories

GGGLL

अपि_च

चाव्ययम्

अपि{अव्य}_च/च{अव्य}

अपि{अव्य}_च{अव्य}

कर्म 8

तथा

and_also

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GLL

अ-व्ययम्

अ-व्यय{पुं}{2;एक}/व्यय{नपुं}{1;एक}/व्यय{नपुं}{2;एक}

अव्यय{पुं}{2;एक}

<न-व्ययम्>Bsmn

न व्ययः यस्य सः = अव्ययः तम् अव्ययम्

विशेषणम् 11

अविनाशी

inexhaustible

11.3.A	एवम्
11.3.B	एवमेतद्यथात्थ
11.3.C	एवम्{अव्य}
11.3.D	एवम्{अव्य}
11.3.E	-
11.3.F	-
11.3.G	क्रियाविशेषणम् 12
11.3.H	-
11.3.I	ऐसा_ही_(है)
11.3.J	that
11.3.K	-
11.3.L	जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
11.3.M	GGGGLGL

एतत्

एतद्{नपुं}{1;एक}/एतद्{नपुं}{2;एक}

एतद्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 11

यह

this

यथा

यथा{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 5

जैसा

as_it_is

आत्थ

ब्रू1{कर्तरि;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

ब्रू{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

कहते_हैं

have_spoken

त्वम्

त्वमात्मानं

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 5

आप

you

GGGG

आत्मानम्

आत्मन्{पुं}{2;एक}

कर्म 5

अपनेको

the_soul

परम-ईश्वर

परमेश्वर

परम-ईश्वर{पुं}{8;एक}

परमेश्वर{पुं}{8;एक}

<परम-ईश्वर>K1

परमः च असौ ईश्वरः = परमेश्वरः सम्बोधने परमेश्वर

सम्बोध्यः 5

हे_परमेश्वर

the_Supreme_Lord

LGGLL

द्रष्टुम्_इच्छामि

द्रष्टुमिच्छामि

इष्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;इषुँ;तुदादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;दृशिँर्;भ्वादिः}_इष्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;इषुँ;तुदादिः}

देखना_चाहता_हूँ

wish_to_see

GGGGL

ते

तद्{पुं}{1;बहु}/तद्{स्त्री}{1;द्वि}/तद्{स्त्री}{2;द्वि}/तद्{नपुं}{1;द्वि}/तद्{नपुं}{2;द्वि}/युष्मद्{4;एक}/युष्मद्{6;एक}

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 11

आपके

your

रूपम्

रूपमैश्वरं

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

कर्म 12

रूप_को

form

GGGLG

ऐश्वरम्

ऐश्वर{पुं}{2;एक}/ऐश्वर{नपुं}{1;एक}/ऐश्वर{नपुं}{2;एक}

ऐश्वर{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 11

ऐश्वर्य

divine

पुरुष-उत्तम

पुरुषोत्तम

पुरुष-उत्तम{पुं}{8;एक}/उत्तम{नपुं}{8;एक}

पुरुषोत्तम{पुं}{8;एक}

<पुरुष-उत्तम>T7

पुरुषेषु उत्तमः = पुरुषोत्तमः सम्बोधने पुरुषोत्तम

सम्बोध्यः 12

हे_पुरुषोत्तम

O_best_of_personalities

LLGGL

11.4.A	मन्यसे
11.4.B	मन्यसे
11.4.C	मन्1{कर्मणि;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;मनँ;दिवादिः}/मन्2{कर्मणि;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;मनुँ;तनादिः}
11.4.D	मन्{कर्तरि;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;मनँ;दिवादिः}
11.4.E	-
11.4.F	-
11.4.G	अनुयोगी 2
11.4.H	-
11.4.I	मानते_हैं
11.4.J	think
11.4.K	-
11.4.L	-
11.4.M	GLG

यदि

यदि{अव्य}

सम्बन्धः 8

यदि

तत्

तच्छक्यं

तद्{नपुं}{1;एक}/तद्{नपुं}{2;एक}

तद्{नपुं}{2;एक}

कर्म 5

आपका_वह_रूप

that

जश्त्व-श्चुत्व-चर्त्व-छत्व (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)-खरि च (8।4।55)-शश्छोऽटि (8।4।63))

GGG

द्रष्टुम्_शक्यम्

द्रष्टुमिति

शक्य{पुं}{2;एक}/शक्य{नपुं}{1;एक}/शक्य{नपुं}{2;एक}/शक्य{नपुं}{2;एक}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;दृशिँर्;भ्वादिः}_शक्1{कृत्_प्रत्ययः:यत्;शक्लृँ;स्वादिः;नपुं}{1;एक}

प्रतियोगी 6

देखा_जाना_शक्य_है

able_to_see

GGLL

मया

अस्मद्{3;एक}

कर्ता 5

मेरे_द्वारा

by_me

इति

इति{अव्य}

अनुयोगी 7

ऐसा

thus

प्रभो

प्रभु{पुं}{8;एक}/प्रभु{नपुं}{8;एक}

प्रभु{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 7

हे_प्रभो

O_Lord

योग-ईश्वर

योगेश्वर

योग-ईश्वर{पुं}{8;एक}

योगेश्वर{पुं}{8;एक}

<योग-ईश्वर>T6

योगानाम् ईश्वरः = योगेश्वरः सम्बोधने योगेश्वर

सम्बोध्यः 14

हे_योगेश्वर

O_Lord_of_all_mystic_power

GGLL

ततः

ततो

ततः{अव्य}

प्रतियोगी 14

तो

then

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

मे

अस्मद्{6;एक}

कर्म 14

मुझे

unto_me

त्वम्

त्वं

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 14

आप

you

दर्शय

दर्शयात्मानमव्ययम्

दृश्1_णिच्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्_णिच्;भ्वादिः}

दृश्_णिच्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्_णिच्;भ्वादिः}

दर्शन_कराइये

show

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GLGGGGLL

आत्मानम्

आत्मन्{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 13

अपने

yourself

अ-व्ययम्

अ-व्यय{पुं}{2;एक}/व्यय{नपुं}{1;एक}/व्यय{नपुं}{2;एक}

अव्यय{पुं}{2;एक}

<न-व्ययम्>Bsmn

न व्ययम् यस्य सः = अव्ययः तम् अव्ययम्

कर्म 14

अविनाशी_स्वरूप_का

eternal

11.5.A	पश्य
11.5.B	पश्य
11.5.C	दृश्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}
11.5.D	दृश्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}
11.5.E	-
11.5.F	-
11.5.G	-
11.5.H	-
11.5.I	देख
11.5.J	just_see
11.5.K	-
11.5.L	-
11.5.M	GL

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 10

मेरे

Mine

पार्थ

पार्थ{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 11

हे_पार्थ

O_son_of_Prtha

रूपाणि

रूप{नपुं}{1;बहु}/रूप{नपुं}{2;बहु}/रूप{नपुं}{8;बहु}

रूप{नपुं}{2;बहु}

कर्म 11

रूपों_को

forms

GGL

शतशः

शतशोऽथ

शतशः

शतशः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 11

सैकड़ों

hundreds

LLGL

अथ

अथ{अव्य}

अधिकरणम् 11

अब

also

सहस्रशः

सहस्र{शस्}

सहस्रशः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 11

हजारों

thousands

LGLG

नाना-विधानि

नानाविधानि

नाना-विध{नपुं}{1;बहु}/विध{नपुं}{2;बहु}/विध{नपुं}{8;बहु}

नाना-विध{नपुं}{2;बहु}

<नाना-विधानि>Bs6

नाना विधम् यस्य तत् = नानाविधम् तानि नानाविधानि

समुच्चितम् 7

नाना_प्रकार_के

variegated

GGLGL

दिव्यानि

दिव्य{नपुं}{1;बहु}/दिव्य{नपुं}{2;बहु}/दिव्य{नपुं}{8;बहु}

दिव्य{नपुं}{2;बहु}

विशेषणम् 10

अलौकिक

divine

GGL

नाना-वर्ण-आकृतीनि

नानावर्णाकृतीनि

नाना-वर्ण-आकृति{नपुं}{1;बहु}/आकृति{नपुं}{2;बहु}/आकृति{नपुं}{8;बहु}

नाना-वर्ण-आकृति{नपुं}{2;बहु}

<नाना-<वर्ण-आकृतीनि>Di>Bs6

वर्णः च आकृतयः च = वर्णाकृतयः, नाना वर्णाकृतयः यस्य तत् = नानावर्णाकृती तानि नानावर्णाकृतीनि

समुच्चितम् 7

नाना_वर्ण_तथा_नाना_आकृतिवाले

variegated_colors_and_forms

GGGGLGL

च

च{अव्य}

विशेषणम् 10

और

also

11.6.A	पश्य
11.6.B	पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ
11.6.C	दृश्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}
11.6.D	दृश्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}
11.6.E	-
11.6.F	-
11.6.G	-
11.6.H	-
11.6.I	देख
11.6.J	see
11.6.K	-
11.6.L	सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
11.6.M	GGGGLGGGGLG

आदित्यान्

आदित्य{पुं}{2;बहु}

समुच्चितम् 6

आदित्यों_को_अर्थात्_अदिति_के_द्वादश_पुत्रों_को

the_twelve_sons_of_Aditi

वसून्

वसु{पुं}{2;बहु}

समुच्चितम् 6

आठ_वसुओं_को

the_eight_Vasus

रुद्रान्

रुद्र{पुं}{2;बहु}

समुच्चितम् 6

एकादश_रुद्रों_को

the_eleven_forms_of_Rudra

अश्विनौ

अश्विन्{पुं}{1;द्वि}/अश्विन्{पुं}{2;द्वि}/अश्विन्{पुं}{8;द्वि}

अश्विन्{पुं}{2;द्वि}

समुच्चितम् 6

दोनों_अश्विनीकुमारों_को

the_two_Asvinis

मरुतः

मरुतस्तथा

मरुत्{पुं}{1;बहु}/मरुत्{पुं}{2;बहु}/मरुत्{पुं}{5;एक}/मरुत्{पुं}{6;एक}/मरुत्{पुं}{8;बहु}/मरुत{पुं}{1;एक}

मरुत्{पुं}{2;बहु}

समुच्चितम् 6

उनचास_मरुद्गणों_को

the_forty-nine_Maruts_(demigods_of_the_wind)

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

LLGLG

तथा

तथा{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 13

तथा

also

बहूनि

बहून्यदृष्टपूर्वाणि

बहु{नपुं}{1;बहु}/बहु{नपुं}{2;बहु}/बहु{नपुं}{8;बहु}

बहु{नपुं}{2;बहु}

विशेषणम् 11

बहुत-से

many

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

LGLGLGGL

अ-दृष्ट-पूर्वाणि

अ-दृष्ट-पूर्व{नपुं}{1;बहु}/पूर्व{नपुं}{2;बहु}/पूर्व{नपुं}{8;बहु}/पूर्व{नपुं}{1;बहु}/पूर्व{नपुं}{2;बहु}

अदृष्ट-पूर्व{नपुं}{2;बहु}

<<न-दृष्ट>Tn-पूर्वाणि>K1

न दृष्टम् = अदृष्टम्, पूर्वम् अदृष्टम् = अदृष्टपूर्वम् तानि अदृष्टपूर्वाणि

विशेषणम् 12

पहले_न_देखे_हुए

that_you_have_not_head_or_seen_before

पश्य

पश्याश्चर्याणि

दृश्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

देख

see

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGGGL

आश्चर्याणि

आश्चर्य{नपुं}{1;बहु}/आश्चर्य{नपुं}{2;बहु}/आश्चर्य{नपुं}{8;बहु}

आश्चर्य{नपुं}{2;बहु}

कर्म 13

आश्चर्यमय_रूपों_को

all_the_wonderful

भारत

भारत{नपुं}{8;एक}/भारत{पुं}{8;एक}

भारत{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 8

हे_भरतवंशी_अर्जुन

O_best_of_the_Bharatas

GLL

11.7.A	इह
11.7.B	इहैकस्थं
11.7.C	इह{अव्य}
11.7.D	इह{अव्य}
11.7.E	-
11.7.F	-
11.7.G	अधिकरणम् 10
11.7.H	-
11.7.I	इस
11.7.J	in_this
11.7.K	-
11.7.L	वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))
11.7.M	LGGG

एक-स्थम्

एकस्थ{पुं}{2;एक}/एकस्थ{नपुं}{1;एक}/एकस्थ{नपुं}{2;एक}

एक-स्थ{नपुं}{2;एक}

<एक-स्थं>U

एकस्मिन् तिष्ठति = एकस्थः तम् एकस्थम्

विशेषणम् 9

एक_जगह_स्थित

in_one

जगत्

जगत्कृत्स्नं

जगत्{पुं}{1;एक}/जगत्{पुं}{8;एक}/जगत्{नपुं}{1;एक}/जगत्{नपुं}{2;एक}/जगत्{नपुं}{8;एक}

जगत्{नपुं}{2;एक}

कर्म 10

जगत्_को

the_universe

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))

LGGG

कृत्स्नम्

कृत्स्न{नपुं}{1;एक}/कृत्स्न{नपुं}{2;एक}

कृत्स्न{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 9

सम्पूर्ण

completely

पश्य

पश्याद्य

दृश्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

देख

see

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGL

अद्य

अद्य{अव्य}

अधिकरणम् 10

अब

immediately

स-चर-अ-चरम्

सचराचरम्

सचर-अ-चर{पुं}{2;एक}/चर{नपुं}{1;एक}/चर{नपुं}{2;एक}

सचराचर{नपुं}{2;एक}

<स-<चर-<न-चरम्>Tn>Di>BvS

न चरम् = अचरम्, चरम् च अचरम् च = चराचरम्, चराचरेण सहितम् = सचराचरम्

विशेषणम् 9

चराचरसहित

with_moving_and_not_moving

LLGLL

मम

अस्मद्{6;एक}/मा1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;मा;अदादिः}

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 5

मेरे

देहे

देह{पुं}{7;एक}/देह{नपुं}{1;द्वि}/देह{नपुं}{2;द्वि}/देह{नपुं}{7;एक}/देह{नपुं}{8;द्वि}/दह्1{कर्मणि;लिट्;उ;एक;आत्मनेपदी;दहँ;भ्वादिः}/दह्1{कर्मणि;लिट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;दहँ;भ्वादिः}

देह{नपुं}{7;एक}

अधिकरणम् 10

शरीर_में

in_this_body

गुडाकेश

गुडाकेश{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 10

हे_अर्जुन

O_Arjuna

LGGL

यत्

यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{2;एक}

कर्म 13

जो

that

जश्त्व-श्चुत्व-चर्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)-खरि च (8।4।55)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / जश्त्व-सन्धिः (झलां जश् झशि (8।4।53))

GGGGGGLL

अन्यत्_च

अन्यत्{अव्य}/अन्य{नपुं}{1;एक}/अन्य{नपुं}{2;एक}_च/च{अव्य}

अन्य{नपुं}{1;एक}_च{अव्य}

और_भी

other_also

द्रष्टुम्_इच्छसि

इष्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;इषुँ;तुदादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;दृशिँर्;भ्वादिः}_इष्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;इषुँ;तुदादिः}

देखना_चाहता_हो

like_to_see

11.8.A	न
11.8.B	न
11.8.C	न{अव्य}
11.8.D	न{अव्य}
11.8.E	-
11.8.F	-
11.8.G	सम्बन्धः 8
11.8.H	-
11.8.I	नहीं
11.8.J	never
11.8.K	-
11.8.L	-
11.8.M	L

तु

तु{अव्य}

परंतु

but

माम्

मां

अस्मद्{2;एक}

कर्म 5

मुझको

शक्यसे

शक्1{भावे;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;शकॢँ;स्वादिः}/शक्2{कर्तरि;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;शकँ;दिवादिः}/शक्2{कर्मणि;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;शकँ;दिवादिः}

शक्{भावे;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;शकॢँ;स्वादिः}

समर्थ_है

able

GLG

द्रष्टुम्

द्रष्टुमनेनैव

दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;दृशिँर्;भ्वादिः}

प्रयोजनम् 8

देखने_में

to_see

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

GGLGGL

अनेन

अन{पुं}{3;एक}/इदम्{पुं}{3;एक}/इदम्{नपुं}{3;एक}

इदम्{नपुं}{3;एक}

विशेषणम् 4

इन

by_this

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 5

निःसंदेह

certainly

स्व-चक्षुषा

स्वचक्षुषा

स्व-चक्षुस्{नपुं}{3;एक}

<स्व-चक्षुषा>T6

स्वस्य चक्षुः = स्वचक्षुः तेन स्वचक्षुषा

करणम् 5

अपने_प्राकृत_नेत्रों_द्वारा

with_your_own_eyes

LGLG

दिव्यम्

दिव्यं

दिव्य{पुं}{2;एक}/दिव्य{नपुं}{1;एक}/दिव्य{नपुं}{2;एक}

दिव्य{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 11

दिव्य_(अर्थात्_अलौकिक)

divine

ददामि

दा3{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;डुदाञ्;जुहोत्यादिः}

दा{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;डुदाञ्;जुहोत्यादिः}

देता_हूँ

give

LGL

ते

युष्मद्{4;एक}

सम्प्रदानम् 12

तुम्हारे

you

चक्षुः

चक्षु{पुं}{1;एक}/चक्षुस्{नपुं}{1;एक}/चक्षुस्{नपुं}{2;एक}/चक्षुस्{नपुं}{8;एक}/क्षै1{कर्तरि;लिट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;क्षै;भ्वादिः}

चक्षुस्{नपुं}{2;एक}

कर्म 12

चक्षु

eyes

पश्य

दृश्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

देख

see

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 15

मेरी

योगम्

योगमैश्वरम्

योग{पुं}{2;एक}

कर्म 16

योगशक्ति_को

mystic_power

GGGLL

ऐश्वरम्

ऐश्वर{पुं}{2;एक}/ऐश्वर{नपुं}{1;एक}/ऐश्वर{नपुं}{2;एक}

ऐश्वर{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 15

ईश्वरीय

inconceivable

11.9.A	एवम्
11.9.B	एवमुक्त्वा
11.9.C	एवम्{अव्य}
11.9.D	एवम्{अव्य}
11.9.E	-
11.9.F	-
11.9.G	क्रियाविशेषणम् 5
11.9.H	-
11.9.I	इस_प्रकार
11.9.J	thus
11.9.K	-
11.9.L	-
11.9.M	GGGG

उक्त्वा

वच्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;वचँ;अदादिः}

वच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;वचँ;अदादिः}

पूर्वकालः 21

कहकर

saying

ततः

ततो

ततः{अव्य}

अपादानम् 21

उसके_पश्चात्

thereafter

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

राजन्

राजन्महायोगेश्वरो

राजत्{पुं}{1;एक}

राजन्{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 21

हे_राजन्

O_King

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GGLGGGLG

महत्-योग-ईश्वरः

महत्-योग-ईश्वर{पुं}{1;एक}

महद्-योगेश्वर{पुं}{1;एक}

<महत्-<योग-ईश्वरः>T6>K1

योगस्य ईश्वरः = योगेश्वरः, महान् सः योगेश्वरः = महायोगेश्वरः

विशेषणम् 3

महायोगेश्वर

the_most_powerful_mystic

हरिः

हरि{पुं}{1;एक}

कर्ता 21

सब_पापों_के_नाश_करनेवाले_भगवान्_ने

the_Supreme_Personality_of_Godhead,_Krsna

दर्शयामास

दृश्1_णिच्{कर्तरि;लिट्;प्र;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}/दृश्1_णिच्{कर्तरि;लिट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}/दृश्1_णिच्{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}/दृश्1_णिच्{कर्तरि;लिट्;म;बहु;आत्मनेपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}/दृश्1_णिच्{कर्तरि;लिट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}/दृश्1_णिच्{कर्तरि;लिट्;उ;एक;आत्मनेपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्_णिच्{कर्तरि;लिट्;प्र;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्_णिच्;भ्वादिः}

दिखलाया

showed

GLGGL

पार्थाय

पार्थ{पुं}{4;एक}

प्रयोजनम् 21

अर्जुन_को

unto_Arjuna

GGL

परमम्

परमं

परमम्{अव्य}/परम{पुं}{2;एक}/परम{नपुं}{1;एक}/परम{नपुं}{2;एक}

परम{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 20

परम

divine

LGG

रूपम्

रूपमैश्वरम्

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 20

दिव्यस्वरूप

universal_form

GGGLL

ऐश्वरम्

ऐश्वर{पुं}{2;एक}/ऐश्वर{नपुं}{1;एक}/ऐश्वर{नपुं}{2;एक}

ऐश्वर{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 20

ऐश्वर्ययुक्त

opulences

अन्-एक-वक्त्र-नयनम्

अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्

अनेक-वक्त्र-नयन{नपुं}{1;एक}/नयन{नपुं}{2;एक}

अनेक-वक्त्र-नयन{नपुं}{2;एक}

<<न-एक>Tn-<वक्त्र-नयनम्>Ds>Bs7

न एकम् = अनेकम्, वक्त्रः च नयनम् च एतयोः समाहारः = वक्त्रनयने, अनेकम् वक्त्रनयनम् यस्मिन् सः = अनेकवक्त्रनयनः तम् अनेकवक्त्रनयनम्

विशेषणम् 20

अनेक_मुख_और_नेत्रों_से_युक्त

various_mouths_and_eyes

LGLGLLLGLGGLLGLL

अन्-एक-अद्भुत-दर्शनम्

अनेक-अद्भुत-दर्शन{पुं}{2;एक}/दर्शन{नपुं}{1;एक}/दर्शन{नपुं}{2;एक}

अनेक-अद्भुत-दर्शन{नपुं}{2;एक}

<<<न-एक>Tn-अद्भुत>K1-दर्शनम्>Bs7

न एकः = अनेकः, अनेकः सः अद्भुतः च = अनेकाद्भुतः, अनेकाद्भुतम् दर्शनम् यस्मिन् सः = अनेकाद्भुतदर्शनः तम् अनेकाद्भुतदर्शनम्

विशेषणम् 20

अनेक_अद्भुत_दर्शनोंवाले

various_wonderful_sights

अन्-एक-दिव्य-आभरणम्

अनेकदिव्याभरणं

अनेक-दिव्य-आभरण{नपुं}{1;एक}/आभरण{नपुं}{2;एक}

अनेक-दिव्य-आभरण{नपुं}{2;एक}

<<न-एक>Tn-<दिव्य-आभरणं>K1>Bs7

न एकम् = अनेकम्, दिव्यं तत् आभरणं च = दिव्याभरणं, अनेकानि दिव्याभरणानि यस्मिन् सः = अनेकदिव्याभरणः तम् अनेकदिव्याभरणम्

विशेषणम् 20

बहुत-से_दिव्य_भूषणों_से_युक्त

many_divine_ornaments

LGLGGLLG

दिव्य-अन्-एक-उद्यत-आयुधम्

दिव्यानेकोद्यतायुधम्

दिव्य-अनेक-उद्यत-आयुध{नपुं}{1;एक}/आयुध{नपुं}{2;एक}

दिव्य-अनेक-उद्यत-आयुध{नपुं}{2;एक}

<दिव्य-<<न-एक>Tn-<उद्यत-आयुधम्>K1>K1>Bs7

न एकः = अनेकः, उद्यतम् तत् आयुधम् च = उद्यतायुधम्, अनेकम् तत् उद्यतायुधम् च = अनेकोद्यतायुधम्, दिव्यम् अनेकोद्यतायुधम् यस्मिन् सः = दिव्यानेकोद्यतायुधः तम् दिव्यानेकोद्यतायुधम्

विशेषणम् 20

बहुत-से_दिव्य_शस्त्रों_को_हाथों_में_उठाये_हुए

divine_various_uplifted_weapons

GGGGLGLL

दिव्य-माल्य-अम्बर-धरम्

दिव्यमाल्याम्बरधरं

दिव्य-माल्य-अम्बर-धरम्

दिव्य-माल्य-अम्बर-धर{नपुं}{2;एक}

<<दिव्य-<माल्य-अम्बर>Ds>K1-धरं>U

माल्यम् च अम्बरम् च = माल्याम्बरम्, दिव्यम् तत् माल्याम्बरम् च = दिव्यमाल्याम्बरम्, दिव्यमाल्याम्बरं धरति = दिव्यमाल्याम्बरधरः तम् दिव्यमाल्याम्बरधरं

विशेषणम् 20

दिव्य_माला_और_वस्त्रों_को_धारण_किये_हुए

divine_garlands_and_covered_with_the_dresses

GGGGLLLG

दिव्य-गन्ध-अनुलेपनम्

दिव्यगन्धानुलेपनम्

दिव्य-गन्ध-अनुलेपन{नपुं}{1;एक}/अनुलेपन{नपुं}{2;एक}

दिव्य-गन्ध-अनुलेपन{नपुं}{2;एक}

<<दिव्य-गन्ध>Bs6-अनुलेपनम्>Bs6

दिव्यो गन्धो यस्य सः = दिव्यगन्धम्, दिव्यगन्धम् अनुलेपनम् यस्य सः = दिव्यगन्धानुलेपनः तम् दिव्यगन्धानुलेपनम्

विशेषणम् 20

दिव्य_गन्ध_का_सारे_शरीर_में_लेप_किये_हुए

smeared_with_divine_fragrance

GLGGLGLL

सर्व-आश्चर्यमयम्

सर्वाश्चर्यमयं

सर्व-आश्चर्यमयम्

सर्व-आश्चर्यमय{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 20

सब_प्रकार_के_आश्चर्यों_से_युक्त

all_wonderful

GGGGLG

देवम्

देवमनन्तं

देव{पुं}{2;एक}

कर्म 21

परमदेव_परमेश्वर_को

shining

GGLGG

अन्-अन्तम्

अन्-{अव्य}-अन्त{पुं}{2;एक}/अन्त{नपुं}{1;एक}/अन्त{नपुं}{2;एक}

अनन्त{पुं}{2;एक}

<न-अन्तम्>Bsmn

न अन्तम् यस्य सः = अनन्तः, तम् अनन्तम्

विशेषणम् 20

सीमारहित

unlimited

विश्वतः-मुखम्

विश्वतोमुखम्

विश्वतर्-मुख{पुं}{2;एक}/मुख{नपुं}{1;एक}/मुख{नपुं}{2;एक}

विश्वतः-मुख{पुं}{2;एक}

<विश्वतः-मुखम्>Bs6

विश्वतः मुखम् यस्य सः = विश्वतोमुखः तम् विश्वतोमुखम्

विशेषणम् 20

सब_ओर_मुख_किये_हुए_विराट्स्वरूप

all-pervading

GLGLL

11.10.A	दिवि
11.10.B	दिवि
11.10.C	दिव्{स्त्री}{7;एक}
11.10.D	दिव्{स्त्री}{7;एक}
11.10.E	-
11.10.F	-
11.10.G	अधिकरणम् 6
11.10.H	-
11.10.I	आकाश_में
11.10.J	in_the_sky
11.10.K	-
11.10.L	-
11.10.M	LL

सूर्य-सहस्रस्य

सूर्यसहस्रस्य

सूर्य-सहस्र{नपुं}{6;एक}/सहस्र{6;एक}

सूर्य-सहस्र{नपुं}{6;एक}

<सूर्य-सहस्रस्य>T6

सूर्यस्य सहस्रं = सूर्यसहस्रं तस्य सूर्यसहस्रस्य

षष्ठीसम्बन्धः 5

हजार_सूर्यों_के

of_many_thousands_sun

GLLGGL

भवेत्

भवेद्युगपदुत्थिता

भू1{कर्तरि;विधिलिङ्;प्र;एक;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

भू{कर्तरि;विधिलिङ्;प्र;एक;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

हो

were

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)) / जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LGLLLGLG

युगपत्

युगपत्{अव्य}/युगपत्{अव्य}

युगपत्{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 4

एक_साथ

simultaneously

उत्थिता

उत्थिता{स्त्री}{1;एक}

उद्_स्था{कृत्_प्रत्ययः:क्त;उद्_ष्ठा;भ्वादिः;स्त्री}{1;एक}

विशेषणम् 5

उदय_होने_से_उत्पन्न_(जो)

present

यदि

यदि{अव्य}

हेतुः 13

कदाचित्

भाः

भा{स्त्री}{1;बहु}/भा{स्त्री}{2;बहु}/भा{स्त्री}{8;बहु}/भास्{स्त्री}{1;एक}/भास्{स्त्री}{8;एक}

भास्{स्त्री}{1;एक}

कर्ता 6

प्रकाश

light

सदृशी

सदृशी{स्त्री}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 13

सदृश

like_that

LLG

सा

तद्{स्त्री}{1;एक}

कर्ता 13

वह

that

स्यात्

स्याद्भासस्तस्य

अस्2{कर्तरि;विधिलिङ्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;विधिलिङ्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हो

may_be

जश्त्व-सन्धिः (झलां जश् झशि (8।4।53)) / सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GGGGL

भासः

भास्{स्त्री}{1;बहु}/भास्{स्त्री}{2;बहु}/भास्{स्त्री}{5;एक}/भास्{स्त्री}{6;एक}/भास्{स्त्री}{8;बहु}/भास{पुं}{1;एक}

भास्{स्त्री}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 11

प्रकाश_के

effulgence

तस्य

तद्{पुं}{6;एक}/तद्{नपुं}{6;एक}

तद्{पुं}{6;एक}

विशेषणम् 9

उस

there_is

महत्-आत्मनः

महात्मनः

महत्-आत्मन्{पुं}{2;बहु}/आत्मन्{पुं}{5;एक}/आत्मन्{पुं}{6;एक}

महद्-आत्मन्{पुं}{6;एक}

<महत्-आत्मनः>Bs6

महान् आत्मा यस्य सः = महात्मा तस्य महात्मानः

षष्ठीसम्बन्धः 10

विश्वरूप_परमात्मा_के

of_the_great_Lord

LGLG

11.11.A	तत्र
11.11.B	तत्रैकस्थं
11.11.C	तत्र{अव्य}
11.11.D	तत्र{अव्य}
11.11.E	-
11.11.F	-
11.11.G	विशेषणम् 9
11.11.H	-
11.11.I	उस
11.11.J	there
11.11.K	-
11.11.L	वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))
11.11.M	GGGG

एक-स्थम्

एकस्थ{पुं}{2;एक}/एकस्थ{नपुं}{1;एक}/एकस्थ{नपुं}{2;एक}

एक-स्थ{नपुं}{2;एक}

<एक-स्थं>U

एकस्मिन् तिष्ठति = एकस्थः तम् एकस्थम्

कर्मसमानाधिकरणम् 11

एक_जगह_स्थित

one_place

जगत्

जगत्कृत्स्नं

जगत्{पुं}{1;एक}/जगत्{पुं}{8;एक}/जगत्{नपुं}{1;एक}/जगत्{नपुं}{2;एक}/जगत्{नपुं}{8;एक}

जगत्{नपुं}{2;एक}

कर्म 11

जगत्_को

universe

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))

LGGG

कृत्स्नम्

कृत्स्न{नपुं}{1;एक}/कृत्स्न{नपुं}{2;एक}

कृत्स्न{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 6

सम्पूर्ण

completely

प्र-विभक्तम्

प्रविभक्तमनेकधा

प्रविभक्त{पुं}{2;एक}/प्रविभक्त{नपुं}{1;एक}/प्रविभक्त{नपुं}{2;एक}

प्र_वि_भज्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;प्र_वि_भजँ;भ्वादिः;नपुं}{2;एक}

<प्र-विभक्तम्>Tp

प्रकृष्टं विभक्तम् = प्रविभक्तम्

विशेषणम् 6

विभक्त_अर्थात्_पृथक्-पृथक्

divided_in

LLGGLGLG

अन्-एकधा

अनेकधा

अनेकधा{अव्य}

<न-एकधा>Tn

न एकधा = अनेकधा

क्रियाविशेषणम् 4

अनेक_प्रकार_से

many_kinds

अपश्यत्

अपश्यद्देवदेवस्य

दृश्1{कर्तरि;लङ्;प्र;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कर्तरि;लङ्;प्र;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

देखा

could_see

जश्त्व-सन्धिः (झलां जश् झशि (8।4।53))

LGGGLGGL

देव-देवस्य

देव-देव{पुं}{6;एक}

<देव-देवस्य>T6

देवानां देवः = देवदेवः तस्य देवदेवस्य

षष्ठीसम्बन्धः 9

देवों_के_देव_श्रीकृष्णभगवान्_के

of_the_Supreme_Personality_of_Godhead

शरीरे

शरीर{नपुं}{1;द्वि}/शरीर{नपुं}{2;द्वि}/शरीर{नपुं}{7;एक}/शरीर{नपुं}{8;द्वि}

शरीर{नपुं}{7;एक}

अधिकरणम् 11

शरीर_में

in_the_universal_form

LGG

पाण्डवः

पाण्डवस्तदा

पाण्डु{पुं}{1;बहु}/पाण्डु{पुं}{8;बहु}/पाण्डु{स्त्री}{1;बहु}/पाण्डु{स्त्री}{8;बहु}/पाण्डव{पुं}{1;एक}

पाण्डव{पुं}{1;एक}

कर्ता 11

पाण्डुपुत्र_अर्जुन_ने

Arjuna

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GLGLG

तदा

तदा{अव्य}

अधिकरणम् 11

उस_समय

at_that_time

11.12.A	ततः
11.12.B	ततः
11.12.C	ततः{अव्य}
11.12.D	ततः{अव्य}
11.12.E	-
11.12.F	-
11.12.G	अधिकरणम् 10
11.12.H	-
11.12.I	उसके_अनन्तर
11.12.J	thereafter
11.12.K	-
11.12.L	-
11.12.M	LG

सः

स

तद्{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 5

वह

विसर्गलोप-सन्धिः (एतत्तदोः सुलोपोऽकोरनञ्समासे हलि (6।1।132))

विस्मय-आविष्टः

विस्मयाविष्टो

विस्मय-आविष्ट{पुं}{1;एक}

विस्मय-आङ्_विष्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;आङ्_विषॢँ;जुहोत्यादिः;पुं}{1;एक}

<विस्मय-आविष्टः>T3

विस्मयेन आविष्टः = विस्मयाविष्टः

विशेषणम् 5

आश्र्चर्य_से_चकित

being_overwhelmed_with_wonder

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GLGGG

हृष्ट-रोमा

हृष्टरोमा

हृष्ट-रोमा

हृष्ट-रोमन्{पुं}{1;एक}

<हृष्ट-रोमा>Bs6

हृष्टाः रोमानः यस्य सः = हृष्टरोमा

विशेषणम् 5

पुलकित-शरीर

with_his_bodily_hairs_standing_on_end_due_to_his_great_ecstasy

GLGG

धनञ्जयः

धनञ्जय{पुं}{1;एक}

कर्ता 10

अर्जुन

Arjuna

LGLG

प्रणम्य

प्र_नम्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;णमँ;भ्वादिः}

प्र_नम्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;प्र_णमँ;भ्वादिः}

पूर्वकालः 10

प्रणाम_करके

offering_obeisances

LGL

शिरसा

शिरस्{नपुं}{3;एक}

करणम् 8

शिर_से

with_the_head

LLG

देवम्

देवं

देव{पुं}{2;एक}

कर्म 8

प्रकाशमय_विश्वरूप_परमात्मा_को

to_the_Supreme_Personality_of_Godhead

कृत-अञ्जलिः

कृताञ्जलिरभाषत

कृत-अञ्जलि{पुं}{1;एक}

<कृत-अञ्जलिः>Bs3

कृता अञ्जलिः येन = कृताञ्जलिः

क्रियाविशेषणम् 10

हाथ_जोड़कर

with_folded_hands

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGLLLGLL

अभाषत

भाष्1{कर्तरि;लङ्;प्र;एक;आत्मनेपदी;भाषँ;भ्वादिः}

भाष्{कर्तरि;लङ्;प्र;एक;आत्मनेपदी;भाषँ;भ्वादिः}

बोला

began_to_say

11.13.A	पश्यामि
11.13.B	पश्यामि
11.13.C	दृश्1{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}
11.13.D	दृश्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}
11.13.E	-
11.13.F	-
11.13.G	-
11.13.H	-
11.13.I	देखता_हूँ
11.13.J	see
11.13.K	-
11.13.L	-
11.13.M	GGL

देवान्

देवांस्तव

देव{पुं}{2;बहु}

समुच्चितम् 11

देवों_को

the_demigods

रुत्व-सन्धिः (नश्छव्यप्रशान् (8।3।7)-अनुनासिकात् परोऽनुस्वारः (8।3।4)-खरवसानयोर्विसर्जनीयः (8।3।15)-विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GGLL

तव

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 3

आपके

Your

देव

देव{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 18

हे_देव

O_Lord

देहे

देह{नपुं}{7;एक}

अधिकरणम् 18

शरीर_में

in_the_body

सर्वान्

सर्वांस्तथा

सर्व{पुं}{2;बहु}

विशेषणम् 5

सम्पूर्ण

all

GGLG

तथा

तथा{अव्य}

विशेषणम्

तथा

also

भूत-विशेष-सङ्घान्

भूतविशेषसङ्घान्

भूत-विशेष-सङ्घ{पुं}{2;बहु}

<<भूत-विशेष>T6-सङ्घान्>T6

भूतानां विशेषः = भूतविशेषः भूतविशेषस्य सङ्घः = भूतविशेषसङ्घः तान् भूतविशेषसङ्घान्

समुच्चितम् 11

अनेक_भूतों_के_समुदायों_को

specifically_assembled_living_entities

GLLGLGG

ब्रह्माणम्

ब्रह्माणमीशं

ब्रह्मन्{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 11

ब्रह्मा_को

Lord_Brahma

GGGGG

ईशम्

ईश{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 11

महादेव_को

Lord_Siva

कमल-आसन-स्थम्

कमलासनस्थमृषींश्च

कमल-आसन-स्थ{पुं}{2;एक}/स्थ{नपुं}{1;एक}/स्थ{नपुं}{2;एक}

कमल-आसन-स्थ{पुं}{2;एक}

<<कमल-आसन>K1-स्थम्>U

कमलम् तत् आसनम् च = कमलासनम्, कमलासने तिष्ठति = कमलासनस्थः तम् कमलासनस्थम्

विशेषणम् 9

कमल_के_आसन_पर_विराजित

sitting_on_the_lotus_flower

रुत्व-सन्धिः (नश्छव्यप्रशान् (8।3।7)-अनुनासिकात् परोऽनुस्वारः (8।3।4)-खरवसानयोर्विसर्जनीयः (8।3।15)-विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

GLGLGGLGL

ऋषीन्

ऋषि{पुं}{2;बहु}

समुच्चितम् 11

ऋषियों_को

great_sages

च

च{अव्य}

तथा

also

सर्वान्

सर्वानुरगांश्च

सर्व{पुं}{2;बहु}

विशेषणम् 13

सम्पूर्ण

all

GGLLGL

उरगान्

उरग{पुं}{2;बहु}

समुच्चितम् 11

सर्पों_को

serpents

च

च{अव्य}

कर्म 18

और

also

दिव्यान्

दिव्य{पुं}{2;बहु}

विशेषणम् 16

दिव्य

divine

11.14.A	अन्-एक-बाहु-उदर-वक्त्र-नेत्रम्
11.14.B	अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
11.14.C	अनेक-बाहु-उदर-वक्त्र-नेत्र{नपुं}{1;एक}/नेत्र{नपुं}{2;एक}
11.14.D	अनेक-बाहु-उदर-वक्त्र-नेत्र{पुं}{2;एक}
11.14.E	<<न-एक>Tn-<बाहु-उदर-वक्त्र-नेत्रम्>Ds>Bs7
11.14.F	न एकम् = अनेकम्, बाहुः च उदरम् च वक्त्रः च नेत्रम् च एतयोः समाहारः = बाहूदरवक्त्रनेत्रम्, अनेक बाहूदरवक्त्रनेत्रम् यस्मिन् सः = अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रः तम् अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम्
11.14.G	समुच्चितम् 4
11.14.H	-
11.14.I	अनेक_भुजा_पेट_मुख_और_नेत्रों_से_युक्त
11.14.J	many_arms_bellies_mouths_and_eyes
11.14.K	-
11.14.L	-
11.14.M	LGLGGLLGLGG

पश्यामि

दृश्1{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

देखता_हूँ

see

GGL

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 7

आपको

unto_You

सर्वतः

सर्वतोऽनन्तरूपम्

सर्वतः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 7

सब_ओर_से

from_all_sides

GLGGLGL

अन्-अन्त-रूपम्

अन्-{अव्य}-अन्त-रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

अनन्त-रूप{पुं}{2;एक}

<<न-अन्त>Bsmn-रूपम्>Bs6

न अन्तम् यस्य = अनन्तः, अनन्तम् रूपम् यस्य सः = अनन्तरूपः तम् अनन्तरूपम्

समुच्चितम् 4

अनन्त_रूपोंवाला

unlimited_form

न

नान्तं

न{अव्य}

सम्बन्धः 12

न

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

अन्तम्

अन्त{पुं}{2;एक}/अन्त{नपुं}{1;एक}/अन्त{नपुं}{2;एक}

अन्त{नपुं}{2;एक}

समुच्चितम् 15

अन्त_को

end

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 14

न

मध्यम्

मध्यं

मध्य{पुं}{2;एक}/मध्य{नपुं}{1;एक}/मध्य{नपुं}{2;एक}

मध्य{नपुं}{2;एक}

समुच्चितम् 15

मध्य_को

middle

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 17

न

nor

पुनः

पुनस्तवादिं

पुनः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 18

और

again

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

LGLGG

तव

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 15

आपके

Your

आदिम्

आदि{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 15

आदि_को

beginning

पश्यामि

दृश्1{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

देखता_हूँ

see

GGL

विश्व-ईश्वर

विश्वेश्वर

विश्व-ईश्वर{पुं}{8;एक}

विश्वेश्वर{पुं}{8;एक}

<विश्व-ईश्वर>T6

विश्वस्य ईश्वरः = विश्वेश्वरः सम्बोधने विश्वेश्वर

सम्बोध्यः 7

हे_सम्पूर्ण_विश्व_के_स्वामिन्

O_Lord_of_the_universe

GGLL

विश्व-रूप

विश्वरूप

विश्व-रूप{नपुं}{8;एक}

विश्व-रूप{पुं}{8;एक}

<विश्व-रूप>Bs6

विश्वम् रूपम् यस्य सः = विश्वरूपः सम्बोधने विश्वरूप

सम्बोध्यः 18

हे_विश्वरूप

in_the_form_of_the_universe

GLGL

11.15.A	किरीटिनम्
11.15.B	किरीटिनं
11.15.C	किरीटिन्{पुं}{2;एक}
11.15.D	किरीटिन्{पुं}{2;एक}
11.15.E	-
11.15.F	-
11.15.G	समुच्चितम् 4
11.15.H	-
11.15.I	मुकुटयुक्त
11.15.J	with_helmets
11.15.K	-
11.15.L	-
11.15.M	LGLG

गदिनम्

गदिनं

गदिन्{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 4

गदायुक्त

with_maces

LLG

चक्रिणम्

चक्रिणं

चक्रिन्{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 4

चक्रयुक्त

with_discs

GLG

च

च{अव्य}

कर्मसमानाधिकरणम् 13

और

and

तेजः-राशिम्

तेजोराशिं

तेजस्-राशि{पुं}{2;एक}

<तेजस्-राशिं>T6

तेजसः राशिः = तेजोराशिः तम् तेजोराशिं

समुच्चितम् 4

तेज_के_पुंज

effulgence

GGGG

सर्वतः

सर्वतो

सर्वतः{अव्य}

सम्बन्धः 7

सब_ओर_से

all_sides

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GLG

दीप्तिमन्तम्

दीप्तिमत्{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 8

प्रकाशमान

glowing

GGGL

पश्यामि

दृश्1{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

देखता_हूँ

see

GGL

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 13

आपको

you

दुर्-निरीक्ष्यम्

दुर्निरीक्ष्यं

दुर्-निरीक्ष्यम्

दुर्-निर्_ईक्ष्{कृत्_प्रत्ययः:यत्;निर्_ईक्षँ;भ्वादिः;पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 4

कठिनता_से_देखे_जाने_योग्य

difficult_to_see

GLGG

समन्तात्

समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्

समन्तात्{अव्य}/समन्त{पुं}{5;एक}/समन्त{नपुं}{5;एक}

समन्तात्{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 13

सब_ओर_से

spreading

जश्त्व-सन्धिः (झलां जश् झशि (8।4।53))

GGGGGLGGLGGGGL

दीप्त-अनल-अर्क-द्युतिम्

दीप्त-अनल-अर्क-द्युति{स्त्री}{2;एक}

<<दीप्त-<अनल-अर्क>Di>K1-द्युतिम्>T6

अनलः च अर्कः च = अनलार्कौ, दीप्तः सः अनलार्कः च = दीप्तानलार्कः, दीप्तानलार्कस्य द्युतिः = दीप्तानलार्कद्युतिः ताम् दीप्तानलार्कद्युतिम्

समुच्चितम् 4

प्रज्वलित_अग्नि_और_सूर्य_के_सदृश_ज्योतियुक्त

effulgent_like_the_blazing_fire_and_sunshine

अ-प्रमेयम्

न-प्रमेय{पुं}{2;एक}

<न-प्रमेयम्>Tn

न प्रमेयम् = अप्रमेयम्

समुच्चितम् 4

अप्रमेयस्वरूप

immeasurable

11.16.A	त्वम्
11.16.B	त्वमक्षरं
11.16.C	युष्मद्{1;एक}
11.16.D	युष्मद्{1;एक}
11.16.E	-
11.16.F	-
11.16.G	कर्ता 5
11.16.H	-
11.16.I	आप
11.16.J	you
11.16.K	-
11.16.L	-
11.16.M	GGLG

अ-क्षरम्

अ-क्षर{नपुं}{1;एक}/क्षर{नपुं}{2;एक}

अक्षर{नपुं}{1;एक}

<न-क्षरम्>Tn

न क्षरम् = अक्षरम्

कर्तृसमानाधिकरणम् 5

अक्षर_अर्थात्_परब्रह्म_परमात्मा

inexhaustible

परमम्

परमं

परमम्{अव्य}/परम{पुं}{2;एक}/परम{नपुं}{1;एक}/परम{नपुं}{2;एक}

परम{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 4

परम

supreme

LGG

वेदितव्यम्

वेदितव्यं

वेदितव्य{पुं}{2;एक}/वेदितव्य{नपुं}{1;एक}/वेदितव्य{नपुं}{2;एक}

विद्{कृत्_प्रत्ययः:तव्यत्;विदँ;अदादिः;नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 4

जानने_योग्य

to_be_understood

GLGG

त्वम्

त्वमस्य

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 11

आप

you

GGL

अस्य

इदम्{पुं}{6;एक}/इदम्{नपुं}{6;एक}/अस्3{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;असुँ;दिवादिः}

इदम्{नपुं}{6;एक}

विशेषणम् 8

इस

of_this

विश्वस्य

विश्व{पुं}{6;एक}/विश्व{नपुं}{6;एक}/विश्व{पुं}{6;एक}/विश्व{नपुं}{6;एक}/वि_श्वस्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;श्वसँ;अदादिः}

विश्व{नपुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 10

जगत्_के

of_the_universe

GGL

परम्

परं

परम्{अव्य}/पर{पुं}{2;एक}/पर{नपुं}{1;एक}/पर{नपुं}{2;एक}/पर{पुं}{2;एक}/पर{नपुं}{1;एक}/पर{नपुं}{2;एक}

पर{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 10

परम

supreme

निधानम्

निधान{नपुं}{1;एक}/निधान{नपुं}{2;एक}

निधान{नपुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 11

आश्रय

basis

LGL

त्वम्

त्वमव्ययः

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 14

आप

you

GGLG

अ-व्ययः

अ-व्यय{पुं}{1;एक}

अव्यय{पुं}{1;एक}

<न-व्ययः>Bsmn

न व्ययः यस्य सः = अव्ययः

विशेषणम् 18

अविनाशी

inexhaustible

शाश्वत-धर्म-गोप्ता

शाश्वतधर्मगोप्ता

शाश्वत-धर्मन्-गोप्तृ{पुं}{1;एक}

<<शाश्वत-धर्म>K1-गोप्ता>T6

शाश्वतः सः धर्मः च = शाश्वतधर्मः, शाश्वतधर्मस्य गोप्ता = शाश्वतधर्मगोप्ता

कर्तृसमानाधिकरणम् 14

अनादि_धर्म_के_रक्षक

maintainer_of_the_eternal_religion

GLLGLGG

सनातनः

सनातनस्त्वं

सनातन{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 18

सनातन

eternal

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

LGLGG

त्वम्

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 19

आप

you

पुरुषः

पुरुषो

पुरुष{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 19

पुरुष

Supreme_Personality

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LLG

मतः

मतो

मत{पुं}{1;एक}

कर्ता 23

मत

opinion

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 22

मेरा

11.17.A	अन्-आदि-मध्य-अन्तम्
11.17.B	अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं
11.17.C	अनादिन्-मध्य-अन्त{पुं}{2;एक}/अन्त{नपुं}{1;एक}/अन्त{नपुं}{2;एक}
11.17.D	अनादि-मध्य-अन्त{पुं}{2;एक}
11.17.E	<न-<आदि-मध्य-अन्तम्>Di>Bs6
11.17.F	आदिः च मध्यः च अन्तम् च = आदिमध्यान्तानि, नादिमध्यान्तम् यस्य सः = अनादिमध्यान्तः तम् अनादिमध्यान्तम्
11.17.G	समुच्चितम् 8
11.17.H	-
11.17.I	आदि_अन्त_और_मध्य_से_रहित
11.17.J	without_beginning_middle_and_end
11.17.K	-
11.17.L	-
11.17.M	LGGGGGLGLGGLGLGG

अन्-अन्त-वीर्यम्

अनन्त-वीर्य{नपुं}{1;एक}/वीर्य{नपुं}{2;एक}

अनन्त-वीर्य{पुं}{2;एक}

<<न-अन्त>Bsmn-वीर्यम्>Bs6

न अन्तम् यस्य = अनन्तः, अनन्तः वीर्यम् यस्य = अनन्तवीर्यः तम् अनन्तवीर्यम्

समुच्चितम् 8

अनन्त_सामर्थ्य_से_युक्त

unlimited_glory

अन्-अन्त-बाहुम्

अनन्त-बाहु{पुं}{2;एक}

<<न-अन्त>Bsmn-बाहुं>Bs6

न अन्तम् यस्य = अनन्तः, अनन्तः बाहुः यस्य = अनन्तबाहुः तम् अनन्तबाहुं

समुच्चितम् 8

अनन्त_भुजावाले

unlimited_arms

शशि-सूर्य-नेत्रम्

शशिसूर्यनेत्रम्

शशिन्-सूर्य-नेत्र{नपुं}{1;एक}/नेत्र{नपुं}{2;एक}

शशिन्-सूर्य-नेत्र{पुं}{2;एक}

<<शशि-सूर्य>Di-नेत्रम्>Bs6

शशी च सूर्यः च = शशिसूर्यौ, शशिसूर्यौ नेत्रे यस्य सः = शशिसूर्यनेत्रः तम् शशिसूर्यनेत्रम्

समुच्चितम् 8

चन्द्र_सूर्यरूप_नेत्रोंवाले

eyes_of_moon_and_sun

LLGLGL

पश्यामि

दृश्1{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

देखता_हूँ

see

GGL

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 13

आपको

you

दीप्त-हुताश-वक्त्रम्

दीप्तहुताशवक्त्रं

दीप्त-हुताश-वक्त्र{पुं}{2;एक}/वक्त्र{नपुं}{1;एक}/वक्त्र{नपुं}{2;एक}

दीप्त-हुताश-वक्त्र{पुं}{2;एक}

<<दीप्त-हुताश>K3-वक्त्रम्>Bs6

दीप्तः च असौ हुताशः च = दीप्तहुताशः, दीप्तहुताशः वक्त्रं यस्य तव सः त्वं = दीप्तहुताशवक्त्रः तम् दीप्तहुताशवक्त्रम्

समुच्चितम् 8

प्रज्वलित_आग्निरूप_मुखवाले

blazing_fire_coming_out_of_your_mouth

GLLGLGG

स्व-तेजसा

स्वतेजसा

स्व-तेजस्{नपुं}{3;एक}

<स्व-तेजसा>T6

स्वस्य तेजः = स्वतेजः तेन स्वतेजसा

करणम् 13

अपने_तेज_से

by_your

LGLG

विश्वम्

विश्वमिदं

विश्व{पुं}{2;एक}/विश्व{नपुं}{1;एक}/विश्व{नपुं}{2;एक}/विश्व{पुं}{2;एक}

विश्व{नपुं}{2;एक}

कर्म 12

जगत्_को

universe

GGLG

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 11

इस

this

तपन्तम्

तपत्{पुं}{2;एक}

तप्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;तपँ;भ्वादिः;नपुं}{2;एक}

समुच्चितम् 8

संतप्त_करते_हुए

heating

LGL

11.18.A	द्यावा-पृथिव्योः
11.18.B	द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं
11.18.C	द्यावा-पृथिवी{स्त्री}{6;द्वि}/पृथिवी{स्त्री}{7;द्वि}
11.18.D	द्यावा-पृथिवी{स्त्री}{6;द्वि}
11.18.E	<द्यौ-पृथिव्योः>Di
11.18.F	द्यौः च पृथिवी च = द्यौपृथिव्यौ तयोः द्यावापृथिव्योः
11.18.G	षष्ठीसम्बन्धः 7
11.18.H	-
11.18.I	स्वर्ग_और_पृथ्वी_के
11.18.J	outer_space_and_of_the_earth
11.18.K	-
11.18.L	रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))
11.18.M	GGLGGLGGLG

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 7

यह

this

अन्तरम्

अन्तर{पुं}{2;एक}/अन्तर{नपुं}{1;एक}/अन्तर{नपुं}{2;एक}/अन्तर{पुं}{2;एक}/अन्तर{नपुं}{1;एक}/अन्तर{नपुं}{2;एक}

अन्तर{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

बीच_का

in_between

हि

हि{अव्य}

सम्बन्धः 3

ही

certainly

व्याप्तम्

व्याप्तं

व्याप्त{पुं}{2;एक}/व्याप्त{नपुं}{1;एक}/व्याप्त{नपुं}{2;एक}

वि_आप्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;वि_आपॢँ;स्वादिः;नपुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 12

परिपूर्ण

pervaded

त्वया

त्वयैकेन

युष्मद्{3;एक}

करणम् 12

आपसे

by_You

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

LGGL

एकेन

एक{पुं}{3;एक}/एक{नपुं}{3;एक}

एक{पुं}{3;एक}

विशेषणम् 3

एक

by_one

दिशः

दिशश्च

दिश्{स्त्री}{1;बहु}/दिश्{स्त्री}{2;बहु}/दिश्{स्त्री}{5;एक}/दिश्{स्त्री}{6;एक}/दिश्{स्त्री}{8;बहु}

दिश्{स्त्री}{1;बहु}

समुच्चितम् 8

दिशाएँ

directions

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

LGL

च

च{अव्य}

कर्ता 12

तथा

and

सर्वाः

सर्वा{स्त्री}{1;बहु}/सर्वा{स्त्री}{2;बहु}

सर्वा{स्त्री}{1;बहु}

विशेषणम् 10

सब

all

दृष्ट्वा

दृष्ट्वाद्भुतं

दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

पूर्वकालः 21

देखकर

by_seeing

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGLG

अद्भुतम्

अद्भुत{पुं}{2;एक}/अद्भुत{नपुं}{1;एक}/अद्भुत{नपुं}{2;एक}

अद्भुत{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 17

अलौकिक

wonderful

रूपम्

रूपमुग्रं

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

कर्म 18

रूप_को

form

GGGG

उग्रम्

उग्र{पुं}{2;एक}/उग्र{नपुं}{1;एक}/उग्र{नपुं}{2;एक}

उग्र{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 17

भयंकर

terrible

तव

तवेदं

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 17

आपके

Your

गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

LGG

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 17

इस

this

लोक-त्रयम्

लोकत्रयं

लोक-त्रय{पुं}{2;एक}/त्रय{नपुं}{1;एक}/त्रय{नपुं}{2;एक}

लोक-त्रय{नपुं}{1;एक}

<लोक-त्रयं>T6

लोकानां त्रयम् = लोकत्रयम्

कर्ता 21

तीनों_लोक

three_planetary_systems

GGLG

प्रव्यथितम्

प्रव्यथितं

प्रव्यथित{पुं}{2;एक}/प्रव्यथित{नपुं}{1;एक}/प्रव्यथित{नपुं}{2;एक}

प्र_व्यथ्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;प्र_व्यथँ;भ्वादिः;नपुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 21

व्यथित

perturbed

GLLG

महत्-आत्मन्

महात्मन्

महत्-आत्मन्{पुं}{8;एक}

महद्-आत्मन्{पुं}{8;एक}

<महत्-आत्मन्>Bs6

महान् आत्मा यस्य सः = महात्मा सम्बोधने महात्मन्

सम्बोध्यः 12

हे_महात्मन्

O_great_one

LGL

11.19.A	अमी
11.19.B	अमी
11.19.C	अदस्{पुं}{1;बहु}
11.19.D	अदस्{पुं}{1;बहु}
11.19.E	-
11.19.F	-
11.19.G	विशेषणम् 2
11.19.H	-
11.19.I	वे
11.19.J	all_those
11.19.K	-
11.19.L	-
11.19.M	GG

हि

हि{अव्य}

सम्बन्धः 2

तो

certainly

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 5

आपमें

unto_You

सुर-सङ्घाः

सुरसङ्घाः

सुर-सङ्घ{पुं}{1;बहु}/सङ्घ{पुं}{8;बहु}

सुर-सङ्घ{पुं}{1;बहु}

<सुर-सङ्घाः>T6

सुराणां सङ्घः = सुरसङ्घः ते सुरसङ्घाः

कर्ता 5

देवताओं_के_समूह

groups_of_demigods

LLGG

विशन्ति

विशत्{नपुं}{1;बहु}/विशत्{नपुं}{2;बहु}/विशत्{नपुं}{8;बहु}

विश्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विशँ;तुदादिः}

प्रवेश_करते_हैं

entering

LGL

केचित्

केचिद्भीताः

केचित्{अव्य}/किञ्चित्{पुं}{1;बहु}/किञ्चित्{स्त्री}{1;द्वि}/किञ्चित्{स्त्री}{2;द्वि}/किञ्चित्{नपुं}{1;द्वि}/किञ्चित्{नपुं}{2;द्वि}

किञ्चित्{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 7

कुछ

some_of_them

जश्त्व-सन्धिः (झलां जश् झशि (8।4।53))

GGGG

भीताः

भीत{पुं}{1;बहु}/भीत{पुं}{8;बहु}/भीता{स्त्री}{1;बहु}/भीता{स्त्री}{2;बहु}/भीता{स्त्री}{8;बहु}/भीता{स्त्री}{1;बहु}/भीता{स्त्री}{2;बहु}/भीता{स्त्री}{8;बहु}

भीत{पुं}{1;बहु}

कर्ता 9

भयभीत_होकर

out_of_fear

प्राञ्जलयः

प्राञ्जलयो

प्राञ्जलि{पुं}{1;बहु}/प्राञ्जलि{पुं}{8;बहु}

प्राञ्जलि{पुं}{1;बहु}

क्रियाविशेषणम् 9

हाथ_जोड़े_(आपके_नाम_और_गुणों_का)

with_folded_hands

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GLLG

गृणन्ति

गृणत्{नपुं}{1;बहु}/गृणत्{नपुं}{2;बहु}/गृणत्{नपुं}{8;बहु}/गॄ2{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;गॄ;क्र्यादिः}/गृणन्ती{स्त्री}{8;एक}

गॄ{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;गॄ;क्र्यादिः}

उच्चारण_करते_हैं

offering_prayers_unto

LGL

स्वस्ति

स्वस्तीत्युक्त्वा

स्वस्ति{अव्य}

प्रतियोगी 12

कल्याण_हो

all_peace

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

GGGG

इति

इति{अव्य}

अनुयोगी 13

ऐसा

thus

उक्त्वा

वच्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;वचँ;अदादिः}

वच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;वचँ;अदादिः}

पूर्वकालः 17

कहकर

speaking_like_that

महत्-ऋषि-सिद्ध-सङ्घाः

महर्षिसिद्धसङ्घाः

महत्-ऋषि-सिद्ध-सङ्घ{पुं}{1;बहु}/सङ्घ{पुं}{8;बहु}

महद्-ऋषि-सिद्ध-सङ्घ{पुं}{1;बहु}

<<<महत्-ऋषि>K1-सिद्ध>Di-सङ्घाः>T6

महान् सः ऋषिः च = महर्षिः, महर्षिः च सिद्धः च = महर्षिसिद्धौ, महर्षिसिद्धानां सङ्घः = महर्षिसिद्धसङ्घः ते महर्षिसिद्धसङ्घाः

कर्ता 17

महर्षि_और_सिद्धों_के_समुदाय

great_and_perfect_sages

LGLGLGG

स्तुवन्ति

स्तुवत्{नपुं}{1;बहु}/स्तुवत्{नपुं}{2;बहु}/स्तुवत्{नपुं}{8;बहु}/स्तु1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;ष्टुञ्;अदादिः}

स्तु{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;ष्टुञ्;अदादिः}

स्तुति_करते_हैं

singing_hymns

LGL

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 17

आपकी

unto_You

स्तुतिभिः

स्तुति{स्त्री}{3;बहु}

करणम् 17

स्तोत्रों_द्वारा

with_prayers

LLG

पुष्कलाभिः

पुष्कला{स्त्री}{3;बहु}

विशेषणम् 16

उत्तम-उत्तम

Vedic_hymns

GLGG

11.20.A	रुद्र-आदित्याः
11.20.B	रुद्रादित्या
11.20.C	रुद्र-आदित्य{पुं}{1;बहु}/आदित्य{पुं}{8;बहु}
11.20.D	रुद्र-आदित्य{पुं}{1;बहु}
11.20.E	<रुद्र-आदित्याः>Di
11.20.F	रुद्राः च आदित्याः च = रुद्रादित्याः
11.20.G	समुच्चितम् 3
11.20.H	-
11.20.I	ग्यारह_रुद्र_और_बारह_आदित्य
11.20.J	manifestations_of_Lord_Siva_the_eleven_Rudras_and_twelve_Adityas
11.20.K	-
11.20.L	रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-हलि सर्वेषाम् (8।3।22))
11.20.M	GGGG

वसवः

वसवो

वसु{पुं}{1;बहु}/वसु{पुं}{8;बहु}

वसु{पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 3

आठ_वसु

the_eight_Vasus

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LLG

ये

यद्{पुं}{1;बहु}/यद्{स्त्री}{1;द्वि}/यद्{स्त्री}{2;द्वि}/यद्{नपुं}{1;द्वि}/यद्{नपुं}{2;द्वि}

यद्{पुं}{1;बहु}

सम्बन्धः 15

जो

all_those

च

च{अव्य}

कर्ता 14

तथा

and

साध्याः

साध्या

साध्य{पुं}{1;बहु}/साध्या{स्त्री}{1;बहु}/साध्या{स्त्री}{2;बहु}/साध्1{कर्तरि;आशीर्लिङ्;म;एक;परस्मैपदी;साधँ;स्वादिः}/साध्1_णिच्{कर्तरि;आशीर्लिङ्;म;एक;परस्मैपदी;साधँ;स्वादिः}

साध्य{पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 3

साध्यगण

the_Sadhyas

रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-हलि सर्वेषाम् (8।3।22))

विश्वे

विश्वेऽश्विनौ

विश्व{पुं}{7;एक}/विश्व{नपुं}{1;द्वि}/विश्व{नपुं}{2;द्वि}/विश्व{नपुं}{7;एक}/विश्व{नपुं}{8;द्वि}/विश्व{पुं}{1;बहु}/विश्व{नपुं}{1;द्वि}/विश्व{नपुं}{2;द्वि}

विश्व{नपुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 3

विश्वेदेव

the_Visvedevas

पूर्वरूप-सन्धिः (एङः पदान्तादति (6।1।109))

GGLG

अश्विनौ

अश्विन्{पुं}{1;द्वि}/अश्विन्{पुं}{2;द्वि}/अश्विन्{पुं}{8;द्वि}

अश्विन्{पुं}{1;द्वि}

समुच्चितम् 3

अश्विनीकुमार

the_Asvini-kumaras

मरुतः

मरुतश्चोष्मपाश्च

मरुत्{पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 3

मरुद्गण

the_Maruts

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)) / गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87)) / सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

LLGGLGL

च

च{अव्य}

तथा

and

उष्मपाः

उष्म-पा{पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 3

पितरों_का_समुदाय

the_forefathers

च

च{अव्य}

और

and

गन्धर्व-यक्ष-असुर-सिद्ध-सङ्घाः

गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा

गन्धर्व-यक्ष-असुर-सिद्ध-सङ्घ{पुं}{1;बहु}/सङ्घ{पुं}{8;बहु}

गन्धर्व-यक्ष-असुर-सिद्ध-सङ्घ{पुं}{1;बहु}

<<गन्धर्व-यक्ष-असुर-सिद्ध>Di-सङ्घाः>T6

गन्धर्वः च यक्षः च असुरः च सिद्धः च = गन्धर्वयक्षासुरसिद्धाः, गन्धर्वयक्षासुरसिद्धानाम् सङ्घः = गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घः ते गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः

समुच्चितम् 3

गन्धर्व_यक्ष_राक्षस_और_सिद्धों_के_समुदाय

assemblies_of_the_Gandharvas_the_Yaksas_the_demons_and_the_perfected_demigods

GGLGGLLGLGG

वीक्षन्ते

वि_ईक्ष्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;आत्मनेपदी;वि_ईक्षँ;भ्वादिः}

देखते_हैं

are_seeing

GGG

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 20

आपको

you

विस्मिताः

विस्मिताश्चैव

विस्मित{पुं}{1;बहु}/विस्मित{पुं}{8;बहु}/विस्मिता{स्त्री}{1;बहु}/विस्मिता{स्त्री}{2;बहु}/विस्मिता{स्त्री}{8;बहु}

वि_स्मि{कृत्_प्रत्ययः:क्त;वि_ष्मिङ्;भ्वादिः;पुं}{1;बहु}

कर्तृसमानाधिकरणम् 20

वस्मित_होकर

in_wonder

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)) / वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

GLGGL

च

च{अव्य}

तथा

and

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 16

ही

certainly

सर्वे

सर्व{पुं}{1;बहु}/सर्व{नपुं}{1;द्वि}/सर्व{नपुं}{2;द्वि}/सर्वा{स्त्री}{1;द्वि}/सर्वा{स्त्री}{2;द्वि}

सर्व{पुं}{1;बहु}

कर्ता 20

सब

all

11.21.A	रूपम्
11.21.B	रूपं
11.21.C	रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}
11.21.D	रूप{नपुं}{2;एक}
11.21.E	-
11.21.F	-
11.21.G	कर्म 9
11.21.H	-
11.21.I	रूप_को
11.21.J	form
11.21.K	-
11.21.L	-
11.21.M	GG

महत्

महत्ते

महत्{नपुं}{1;एक}/महत्{नपुं}{2;एक}/महत्{नपुं}{8;एक}

महद्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 8

महान्

very_great

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))

LGG

ते

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 8

आपके

of_You

बहु-वक्त्र-नेत्रम्

बहुवक्त्रनेत्रं

बहु-वक्त्र-नेत्र{नपुं}{1;एक}/नेत्र{नपुं}{2;एक}

बहु-वक्त्र-नेत्र{पुं}{2;एक}

<बहु-<वक्त्र-नेत्रम्>Ds>Bs6

वक्त्रम् च नेत्रम् च = वक्त्रनेत्रम्, बहूनि वक्त्रनेत्राणि यस्य सः = बहुवक्त्रनेत्रः तम् बहुवक्त्रनेत्रम्

विशेषणम् 8

बहुत_मुख_और_नेत्रोंवाले

many_faces_and_eyes

LLGLGG

महान्-बाहो

महाबाहो

महाबाहु{पुं}{8;एक}/महाबाहु{नपुं}{8;एक}

महाबाहु{पुं}{8;एक}

<महत्-बाहो>Bs6

महान्तौ बाहू यस्य सः = महाबाहुः सम्बोधने महाबाहो

सम्बोध्यः 12

हे_महाबाहो

O_mighty-armed_one

LGGG

बहु-बाहु-उरु-पादम्

बहुबाहूरुपादम्

बहु-बाहु-उरु-पाद{पुं}{2;एक}

<बहु-<बाहु-उरु-पादम्>Di>Bs6

बाहु च उरू च पादौ च = बाहूरुपादाः, बहवः बाहूरुपादाः यस्य सः = बहुबाहूरुपादः तम् बहुबाहूरुपादम्

विशेषणम् 8

बहुत_हाथ_जंघा_और_पैरोंवाले

many_arms,_thighs_and_legs

LLGGLGL

बहु-उदरम्

बहूदरं

बहु-उदर{पुं}{2;एक}/उदर{नपुं}{1;एक}/उदर{नपुं}{2;एक}

बहु-उदर{पुं}{2;एक}

<बहु-उदरम्>Bs7

बहूनि उदराणि यस्मिन् सः = बहूदरः तम् बहूदरम्

विशेषणम् 8

बहुत_उदरोंवाले

many_bellies

LGLG

बहु-दंष्ट्रा-करालम्

बहुदंष्ट्राकरालं

बहु-दंष्ट्रा-कराल{पुं}{2;एक}/कराल{नपुं}{1;एक}/कराल{नपुं}{2;एक}

बहु-दंष्ट्रा-कराल{पुं}{2;एक}

<<बहु-दंष्ट्रा>K1-करालम्>Bs6

बह्व्या सा दंष्ट्राः च = बहुदंष्ट्राः, बहुदंष्ट्राभिः करालं यस्य सः = बहुदंष्ट्राकरालः तम् बहुदंष्ट्राकरालम्

विशेषणम् 8

बहुत-सी_दाढ़ों_के_कारण_अत्यन्त_विकराल

horrible_due_to_many_teeth

LLGGLGG

दृष्ट्वा

दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

पूर्वकालः 12

देखकर

seeing

लोकाः

लोक{पुं}{1;बहु}/लोक{पुं}{8;बहु}

लोक{पुं}{1;बहु}

कर्ता 12

सब_लोग

all_the_planets

प्रव्यथिताः

प्रव्यथितास्तथाहम्

प्रव्यथित{पुं}{1;बहु}/प्रव्यथित{पुं}{8;बहु}/प्रव्यथिता{स्त्री}{1;बहु}/प्रव्यथिता{स्त्री}{2;बहु}/प्रव्यथिता{स्त्री}{8;बहु}

प्र_व्यथ्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;प्र_व्यथँ;भ्वादिः;पुं}{1;बहु}

कर्तृसमानाधिकरणम् 12

व्याकुल

perturbed

GLLGLGL

तथा

तथा{अव्य}

तथा

similarly

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 17

मैं

11.22.A	नभः-स्पृशम्
11.22.B	नभः-स्पृशं
11.22.C	नभस्-स्पृश्{पुं}{2;एक}/स्पृश्{स्त्री}{2;एक}/स्पृश्{नपुं}{2;एक}/स्पृश{पुं}{2;एक}/स्पृश{नपुं}{1;एक}/स्पृश{नपुं}{2;एक}
11.22.D	नभस्-स्पृश्{पुं}{2;एक}
11.22.E	<नभः-स्पृशं>U
11.22.F	नभः स्पृशति इति = नभस्स्पृश् तम् नभस्स्पृशं
11.22.G	विशेषणम् 8
11.22.H	-
11.22.I	आकाश_को_स्पर्श_करनेवाले
11.22.J	touching_the_sky
11.22.K	-
11.22.L	-
11.22.M	LG

दीप्तम्

दीप्तमनेकवर्णं

दीप्त{पुं}{2;एक}/दीप्त{नपुं}{1;एक}/दीप्त{नपुं}{2;एक}

दीप्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;दीपीँ;दिवादिः;पुं}{2;एक}

विशेषणम् 8

देदीप्यमान

glowing

GGLGLGG

अन्-एक-वर्णम्

अनेक-वर्ण{पुं}{2;एक}/वर्ण{नपुं}{1;एक}/वर्ण{नपुं}{2;एक}

अनेक-वर्ण{पुं}{2;एक}

<<न-एक>Tn-वर्णम्>K1

न एकम् = अनेकम्, अनेकम् तत् वर्णम् च = अनेकवर्णम्

विशेषणम् 8

अनेक_वर्णों_से_युक्त

many_color

व्यात-आननम्

व्यात्ताननं

व्यात्-आनन{पुं}{2;एक}/आनन{नपुं}{1;एक}/आनन{नपुं}{2;एक}

व्यात-आनन{पुं}{2;एक}

<व्यात-आननं>Bs7

व्यात्तम् आननं यस्मिन् सः = व्याताननः तम् व्याताननं

विशेषणम् 8

फैलाये_हुए_मुख

open_mouth

GGLG

दीप्त-विशाल-नेत्रम्

दीप्तविशालनेत्रम्

दीप्त-विशाल-नेत्र{नपुं}{1;एक}/नेत्र{नपुं}{2;एक}

दीप्त-विशाल-नेत्र{नपुं}{2;एक}

<<दीप्त-विशाल>K1-नेत्रम्>Bs6

दीप्त सः विशालः च = दीप्तविशालः, दीप्तविशालम् नेत्रम् यस्य सः = दीप्तविशालनेत्रः तम् दीप्तविशालनेत्रम्

विशेषणम् 8

प्रकाशमान_विशाल_नेत्रों_से_युक्त

very_great_and_glowing_eyes

GLLGLGL

दृष्ट्वा

दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

पूर्वकालः 16

देखकर

by_seeing

हि

हि{अव्य}

क्योंकि

certainly

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 9

आपको

you

प्रव्यथित-अन्तः-आत्मा

प्रव्यथितान्तरात्मा

प्रव्यथित-अन्तर्-आत्मन्{पुं}{1;एक}

<प्रव्यथित-<अन्तर्-आत्मा>K3>Bs6

अन्तः च असौ आत्मा = अन्तरात्मा, प्रव्यथितः आत्मा यस्य सः = प्रव्यथितान्तरात्मा

विशेषणम् 11

भयभीत_अन्तःकरणवाला

perturbed_soul_within

GLLGLGG

धृतिम्

धृतिं

धृति{स्त्री}{2;एक}

समुच्चितम् 13

धीरज

steadiness

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 16

नहीं

विन्दामि

विद्3{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;विदॢँ;तुदादिः}

विद्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;विदॢँ;तुदादिः}

पाता_हूँ

have

GGL

शमम्

शमं

शम{पुं}{2;एक}/शम{नपुं}{1;एक}/शम{नपुं}{2;एक}

शम{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 13

शान्ति

mental_tranquillity

च

च{अव्य}

कर्म 16

और

also

विष्णो

विष्णु{पुं}{8;एक}/विष्णु{स्त्री}{8;एक}/विष्णु{नपुं}{8;एक}

विष्णु{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 16

हे_विष्णो

O_Lord_Visnu

11.23.A	दंष्ट्रा-करालानि
11.23.B	दंष्ट्राकरालानि
11.23.C	दंष्ट्रा-कराल{नपुं}{1;बहु}/कराल{नपुं}{2;बहु}/कराल{नपुं}{8;बहु}
11.23.D	दंष्ट्रा-कराल{नपुं}{2;बहु}
11.23.E	<दंष्ट्रा-करालानि>T3
11.23.F	दंष्ट्रया करालम् = दंष्ट्राकरालम् तानि दंष्ट्राकरालानि
11.23.G	समुच्चितम् 2
11.23.H	-
11.23.I	दाढ़ों_के_कारण_विकराल
11.23.J	horrible_due_to_teeth_like_that
11.23.K	-
11.23.L	-
11.23.M	GGLGGL

च

च{अव्य}

विशेषणम् 5

और

also

ते

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 5

आपके

Your

मुखानि

मुख{नपुं}{1;बहु}/मुख{नपुं}{2;बहु}/मुख{नपुं}{8;बहु}

मुख{नपुं}{2;बहु}

कर्म 6

मुखों_को

faces

LGL

दृष्ट्वा

दृष्ट्वैव

दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

पूर्वकालः 10

देखकर

seeing

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

GGL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 13

भी

thus

काल-अनल-सन्निभानि

कालानलसन्निभानि

काल-अनल-सन्निभ{नपुं}{1;बहु}/सन्निभ{नपुं}{2;बहु}/सन्निभ{नपुं}{8;बहु}

काल-अनल-सन्निभ{नपुं}{2;बहु}

<<काल-अनल>T6-सन्निभानि>T6

कालस्य अनलः = कालानलः, कालानलस्य सन्निभम् = कालानलसन्निभम् तानि कालानलसन्निभानि

समुच्चितम् 2

प्रलयकाल_की_अग्नि_के_समान_प्रज्वलित

as_if_blazing_like_the_fire_of_death

GGLLGLGL

दिशः

दिशो

दिश्{स्त्री}{2;बहु}

कर्म 10

दिशाओं_को

directions

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 10

नहीं

not

जाने

जान{पुं}{7;एक}/जान{नपुं}{1;द्वि}/जान{नपुं}{2;द्वि}/जान{नपुं}{7;एक}/जान{नपुं}{8;द्वि}

ज्ञा{कर्तरि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;ज्ञा;क्र्यादिः}

जानता_हूँ

know

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 16

नहीं

nor

लभे

लभ्1{कर्तरि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;डुलभँष्;भ्वादिः}

लभ्{कर्तरि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;डुलभँष्;भ्वादिः}

पाता_हूँ

obtain

च

च{अव्य}

और

and

शर्म

शर्म{नपुं}{8;एक}/शर्मन्{नपुं}{1;एक}/शर्मन्{नपुं}{2;एक}

शर्मन्{नपुं}{2;एक}

कर्म 16

सुख

grace

प्रसीद

प्र_सद्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;षदॢँ;भ्वादिः}/प्र_सद1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;षदऌँ;तुदादिः}

प्र_सद्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;प्र_षदॢँ;भ्वादिः}

प्रसन्न_हों

be_pleased

LGL

देव-ईश

देवेश

देव-ईश{पुं}{8;एक}

देवेश{पुं}{8;एक}

<देव-ईश>T6

देवानाम् ईशः = देवेशः सम्बोधने देवेश

सम्बोध्यः 20

हे_देवेश

O_Lord_of_all_lords

GGL

जगत्-निवास

जगन्निवास

जगत्-निवास{पुं}{8;एक}/निवास{नपुं}{8;एक}

जगत्-निवास{पुं}{8;एक}

<जगत्-निवास>Bs6

जगत् निवासं यस्य सः = जगन्निवासः सम्बोधने जगन्निवास

सम्बोध्यः 20

हे_जगन्निवास

refuge_of_the_worlds

LGLGL

11.24.A	अमी
11.24.B	अमी
11.24.C	अदस्{पुं}{1;बहु}
11.24.D	अदस्{पुं}{1;बहु}
11.24.E	-
11.24.F	-
11.24.G	विशेषणम् 2
11.24.H	-
11.24.I	वे
11.24.J	all_those
11.24.K	-
11.24.L	-
11.24.M	GG

च

च{अव्य}

और

also

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 9

आपमें

you

धृतराष्ट्रस्य

धृतराष्ट्र{पुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 5

धृतराष्ट्र_के

of_Dhrtarastra

LLGGL

पुत्राः

पुत्र{पुं}{1;बहु}/पुत्र{पुं}{8;बहु}

पुत्र{पुं}{1;बहु}

कर्ता 9

पुत्र

sons

सर्वे

सर्व{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 5

सभी

all

सह

सहैवावनिपालसङ्घैः

सह{अव्य}/सह{पुं}{8;एक}

सह{अव्य}

अनुयोगी 5

सहित

with

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

LGGLLGLGG

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 2

ही

certainly

अवनि-पाल-सङ्घैः

अवनि-पाल-सङ्घ{पुं}{3;बहु}

<<अवनि-पाल>T6-सङ्घैः>T6

अवनेः पालः = अवनिपालः, अवनिपालानां सङ्घः = अवनिपालसङ्घः तैः अवनिपालसङ्घैः

प्रतियोगी 7

राजाओं_के_समुदाय

the_groups_of_warrior_kings

भीष्मः

भीष्मो

भीष्म{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

भीष्मपितामह

Bhismadeva

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

द्रोणः

द्रोण{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

द्रोणाचार्य

Dronacarya

सूत-पुत्रः

सूतपुत्रस्तथासौ

सूत-पुत्र{पुं}{1;एक}

<सूत-पुत्रः>T6

सूतस्य पुत्रः = सूतपुत्रः

समुच्चितम् 13

कर्ण

Karna

GLGGLGG

तथा

तथा{अव्य}

कर्ता 25

तथा

also

असौ

असु{पुं}{7;एक}/असि{पुं}{7;एक}/असि{स्त्री}{7;एक}/अदस्{पुं}{1;एक}/अदस्{स्त्री}{1;एक}

अदस्{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 15

वह

that

सह

सहास्मदीयैरपि

सह{अव्य}/सह{पुं}{8;एक}

सह{अव्य}

अनुयोगी 13

सहित

with

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGLGGLL

अस्मदीयैः

अस्मदीय{नपुं}{3;बहु}

विशेषणम् 18

हमारे_पक्ष_के

our

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 16

भी

also

योध-मुख्यैः

योधमुख्यैः

योध-मुख्य{पुं}{3;बहु}/मुख्य{नपुं}{3;बहु}

योध-मुख्य{पुं}{3;बहु}

<योध-मुख्यैः>T6

योधानां मुख्यैः = योधमुख्यैः

प्रतियोगी 19

प्रधान_योद्धाओं_के

chief_among_the_warriors

GGGG

वक्त्राणि

वक्त्र{नपुं}{1;बहु}/वक्त्र{नपुं}{2;बहु}/वक्त्र{नपुं}{8;बहु}

वक्त्र{नपुं}{2;बहु}

कर्म 25

मुखों_में

mouths

GGL

ते

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 23

आपके

Your

त्वरमाणाः

त्वरमाणा

त्वरमाणाः

त्वर्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;ञित्वराँ;भ्वादिः;पुं}{1;बहु}

क्रियाविशेषणम् 25

बड़े_वेग_से_दौड़ते_हुए

fearful

LGGG

विशन्ति

विशत्{नपुं}{1;बहु}/विशत्{नपुं}{2;बहु}/विशत्{नपुं}{8;बहु}

विश्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विशँ;तुदादिः}

प्रवेश_कर_रहे_हैं

entering

LGL

दंष्ट्रा-करालानि

दंष्ट्राकरालानि

दंष्ट्रा-कराल{नपुं}{1;बहु}/कराल{नपुं}{2;बहु}/कराल{नपुं}{8;बहु}

दंष्ट्रा-कराल{नपुं}{2;बहु}

<दंष्ट्रा-करालानि>T3

दंष्ट्रया करालम् = दंष्ट्राकरालम् तानि दंष्ट्राकरालानि

विशेषणम् 23

दाढ़ों_के_कारण_विकराल

terrible_teeth

GGLGGL

भयानकानि

भयानक{नपुं}{1;बहु}/भयानक{नपुं}{2;बहु}/भयानक{नपुं}{8;बहु}

भयानक{नपुं}{2;बहु}

विशेषणम् 23

भयानक

very_fearful

LGLGL

केचित्

केचिद्विलग्ना

किञ्चित्{पुं}{1;बहु}

कर्ता 32

कई_एक

some_of_them

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)) / रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-हलि सर्वेषाम् (8।3।22))

GGLGG

वि-लग्नाः

वि-लग्न{पुं}{1;बहु}/लग्न{पुं}{8;बहु}/लग्ना{स्त्री}{1;बहु}/लग्ना{स्त्री}{2;बहु}/लग्ना{स्त्री}{8;बहु}

वि_लज्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;वि_ओँलजीँ;तुदादिः;पुं}{1;बहु}

<वि-लग्नाः>Tp

विशिष्टः लग्नः = विलग्नः ते विलग्नाः

कर्तृसमानाधिकरणम् 32

लगे_हुए

being_attacked

दशन-अन्तरेषु

दशनान्तरेषु

दशन-अन्तर{पुं}{7;बहु}/अन्तर{नपुं}{7;बहु}/अन्तर{पुं}{7;बहु}/अन्तर{नपुं}{7;बहु}

दशन-अन्तर{पुं}{7;बहु}

<दशन-अन्तरेषु>T6

दशनस्य अन्तरम् = दशनान्तरम् तेषु दशनान्तरेषु

अधिकरणम् 32

दाँतों_के_बीच_में

between_the_teeth

LLGLGL

सन्दृश्यन्ते

सम्_दृश्1{कर्मणि;लट्;प्र;बहु;आत्मनेपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

सम्_दृश्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;आत्मनेपदी;सम्_दृशिँर्;भ्वादिः}

दीख_रहे_हैं

being_seen

GGGG

चूर्णितैः

चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः

चूर्णित{पुं}{3;बहु}/चूर्णित{नपुं}{3;बहु}

चूर्णित{पुं}{3;बहु}

विशेषणम् 28

चूर्ण_हुए

smashed

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GLGGGGG

उत्तम-अङ्गैः

उत्तम-अङ्ग{पुं}{3;बहु}/अङ्ग{नपुं}{3;बहु}

उत्तम-अङ्ग{पुं}{3;बहु}

<उत्तम-अङ्गैः>Bs6

उत्तमम् अङ्गम् यस्य सः = उत्तमाङ्गः तैः उत्तमाङ्गैः

प्रतियोगी 29

सिरों

by_the_head

11.25.A	यथा
11.25.B	यथा
11.25.C	यथा{अव्य}
11.25.D	यथा{अव्य}
11.25.E	-
11.25.F	-
11.25.G	सम्बन्धः 9
11.25.H	-
11.25.I	जैसे
11.25.J	as
11.25.K	-
11.25.L	-
11.25.M	LG

नदीनाम्

नदीनां

नदी{स्त्री}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 4

नदियों_के

of_the_rivers

LGG

बहवः

बहवोऽम्बुवेगाः

बहु{पुं}{1;बहु}/बहु{पुं}{8;बहु}/बहु{स्त्री}{1;बहु}/बहु{स्त्री}{2;बहु}/बहु{स्त्री}{8;बहु}

बहु{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 4

बहुत-से

many

LLGLGG

अम्बु-वेगाः

अम्बु-वेग{पुं}{1;बहु}/वेग{पुं}{8;बहु}

अम्बु-वेग{पुं}{1;बहु}

<अम्बु-वेगाः>T6

अम्बोः वेगः = अम्बुवेगः ते अम्बुवेगाः

कर्ता 8

जल_के_प्रवाह

waves_of_the_waters

समुद्रम्

समुद्रमेवाभिमुखा

समुद्र{पुं}{2;एक}/समुद्र{नपुं}{1;एक}/समुद्र{नपुं}{2;एक}

समुद्र{पुं}{2;एक}

कर्म 8

समुद्र_के

ocean

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-हलि सर्वेषाम् (8।3।22))

GGGGGGLG

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 5

ही

certainly

अभि-मुखाः

अभि-{अव्य}-मुख{पुं}{1;बहु}/मुख{पुं}{8;बहु}

अभि-मुख{पुं}{1;बहु}

<अभि-मुखाः>A1

मुखस्य समीपम् = अभिमुखम्, अभिमुखम् अस्ति अस्य = अभिमुखः ते अभिमुखाः

कर्तृसमानाधिकरणम् 8

सम्मुख

towards

द्रवन्ति

द्रवत्{नपुं}{1;बहु}/द्रवत्{नपुं}{2;बहु}/द्रवत्{नपुं}{8;बहु}/द्रवत्{नपुं}{1;बहु}/द्रवत्{नपुं}{2;बहु}/द्रवत्{नपुं}{8;बहु}/द्रु1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;द्रु;भ्वादिः}/द्रवन्ती{स्त्री}{8;एक}

द्रु{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;द्रु;भ्वादिः}

प्रतियोगी 1

दौड़ते_हैं_(अर्थात्_समुद्र_में_प्रवेश_करते_हैं)

gliding

LGL

तथा

तथा{अव्य}

अनुयोगी 15

वैसे_ही

similarly

तव

तवामी

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 14

आपके

Your

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

LGG

अमी

अदस्{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 11

वे

all_those

नर-लोक-वीराः

नरलोकवीरा

नर-लोक-वीर{पुं}{1;बहु}/वीर{पुं}{8;बहु}/वीरा{स्त्री}{1;बहु}/वीरा{स्त्री}{2;बहु}/वीरा{स्त्री}{8;बहु}

नर-लोक-वीर{पुं}{1;बहु}

<<नर-लोक>T6-वीराः>T6

नराणां लोकः = नरलोकः, नरलोकस्य वीरः = नरलोकवीरः ते नरलोकवीराः

कर्ता 15

नरलोक_के_वीर

the_kings_of_human_society

LLGLGG

विशन्ति

विशत्{नपुं}{1;बहु}/विशत्{नपुं}{2;बहु}/विशत्{नपुं}{8;बहु}

विश्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विशँ;तुदादिः}

प्रवेश_कर_रहे_हैं

entering

LGL

वक्त्राणि

वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति

वक्त्र{नपुं}{1;बहु}/वक्त्र{नपुं}{2;बहु}/वक्त्र{नपुं}{8;बहु}

वक्त्र{नपुं}{2;बहु}

कर्म 15

मुखों_में

into_the_mouths

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

GGLLGLGL

अभिविज्वलन्ति

अभि_वि_ज्वल्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;अभि_वि_ज्वलँ;भ्वादिः}

विशेषणम् 14

प्रज्वलित

blazing

11.26.A	यथा
11.26.B	यथा
11.26.C	यथा{अव्य}
11.26.D	यथा{अव्य}
11.26.E	-
11.26.F	-
11.26.G	सम्बन्धः 8
11.26.H	-
11.26.I	जैसे
11.26.J	as
11.26.K	-
11.26.L	-
11.26.M	LG

प्रदीप्तम्

प्रदीप्तं

प्रदीप्त{पुं}{2;एक}/प्रदीप्त{नपुं}{1;एक}/प्रदीप्त{नपुं}{2;एक}

प्र_दीप्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;प्र_दीपीँ;दिवादिः;नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 4

प्रज्वलित

blazing

LGG

ज्वलनम्

ज्वलनं

ज्वलन{पुं}{2;एक}/ज्वलन{नपुं}{1;एक}/ज्वलन{नपुं}{2;एक}

ज्वलन{नपुं}{2;एक}

कर्म 7

अग्नि_में

fire

LLG

पतङ्गाः

पतङ्गा

पतङ्ग{पुं}{1;बहु}

कर्ता 7

पतंग

moths

LGG

विशन्ति

विशत्{नपुं}{1;बहु}/विशत्{नपुं}{2;बहु}

विश्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विशँ;तुदादिः}

प्रतियोगी 1

प्रवेश_करते_हैं

enters

LGL

नाशाय

नाश{पुं}{4;एक}

प्रयोजनम् 7

नष्ट_होने_के_लिये

destruction

GGL

समृद्ध-वेगाः

समृद्धवेगाः

समृद्ध-वेग{पुं}{1;बहु}

<समृद्ध-वेगाः>Bs6

समृद्धः वेगः यस्य सः = समृद्धवेगः ते समृद्धवेगाः

क्रियाविशेषणम् 7

अति_वेग_से_दौड़ते_हुए

full_speed

GGLGG

तथा

तथैव

तथा{अव्य}

अनुयोगी 16

वैसे

similarly

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

LGL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 8

ही

नाशाय

नाश{पुं}{4;एक}

प्रयोजनम् 16

अपने_नाश_के_लिये

for_destruction

GGL

विशन्ति

विशत्{नपुं}{1;बहु}/विशत्{नपुं}{2;बहु}

विश्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विशँ;तुदादिः}

प्रवेश_कर_रहे_हैं

entering

LGL

लोकाः

लोकास्तवापि

लोक{पुं}{1;बहु}

कर्ता 16

सब_लोग

all_people

GGLGL

तव

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 13

आपके

unto_You

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 10

भी

also

वक्त्राणि

वक्त्र{नपुं}{1;बहु}/वक्त्र{नपुं}{2;बहु}

वक्त्र{नपुं}{2;बहु}

कर्म 16

मुखों_में

in_the_mouths

GGL

समृद्ध-वेगाः

समृद्धवेगाः

समृद्ध-वेग{पुं}{1;बहु}

<समृद्ध-वेगाः>Bs6

समृद्धः वेगः यस्य सः = समृद्धवेगः ते समृद्धवेगाः

क्रियाविशेषणम् 16

अति_वेग_से_दौड़ते_हुए

with_full_speed

GGLGG

11.27.A	लेलिह्यसे
11.27.B	लेलिह्यसे
11.27.C	लेलिह्यसे
11.27.D	लिह्_सन्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;लिहँ_सन्;अदादिः}
11.27.E	-
11.27.F	-
11.27.G	-
11.27.H	-
11.27.I	बार-बार_चाट_रहे_हैं
11.27.J	licking
11.27.K	-
11.27.L	-
11.27.M	GGLG

ग्रसमानः

ग्रसमान{पुं}{1;एक}

ग्रस्{कृत्_प्रत्ययः:शानच्;ग्रसुँ;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 8

ग्रास_करते_हुए

devouring

LGGG

समन्तात्

समन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः

समन्तात्{अव्य}/समन्त{पुं}{5;एक}/समन्त{नपुं}{5;एक}

समन्तात्{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 8

सब_ओर_से

from_all_directions

जश्त्व-परसवर्ण-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-तोर्लि (8।4।60)) / रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GGGGGGGGLLGLGG

लोकान्

लोक{पुं}{2;बहु}

कर्म 8

लोकों_को

people

समग्रान्

समग्र{पुं}{2;बहु}

विशेषणम् 2

सम्पूर्ण

completely

वदनैः

वदन{नपुं}{3;बहु}

करणम् 8

मुखों_द्वारा

by_the_mouth

ज्वलद्भिः

ज्वलत्{पुं}{3;बहु}/ज्वलत्{नपुं}{3;बहु}

ज्वलत्{नपुं}{3;बहु}

विशेषणम् 4

प्रज्वलित

with_blazing

तेजोभिः

तेजोभिरापूर्य

तेजस्{नपुं}{3;बहु}

करणम् 16

तेज_के_द्वारा

by_effulgence

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GGLGGL

आपूर्य

आङ्_पूर्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;पूरीँ;दिवादिः}/आङ्_पूर्2{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;पूरीँ;चुरादिः}

आङ्_पूर्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;आङ्_पूरीँ;दिवादिः}

पूर्वकालः 17

परिपूर्ण_करके

covering

जगत्

जगत्समग्रं

जगत्{पुं}{1;एक}/जगत्{पुं}{8;एक}/जगत्{नपुं}{1;एक}/जगत्{नपुं}{2;एक}/जगत्{नपुं}{8;एक}

जगत्{नपुं}{2;एक}

कर्म 17

जगत्_को

the_universe

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))

LGGGG

समग्रम्

समग्र{पुं}{2;एक}/समग्र{नपुं}{1;एक}/समग्र{नपुं}{2;एक}

समग्र{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 14

सम्पूर्ण

all

भासः

भासस्तवोग्राः

भास्{स्त्री}{1;बहु}

कर्ता 17

प्रकाश

illuminating

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)) / गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

GGLGG

तव

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 12

आपका

Your

उग्राः

उग्र{पुं}{1;बहु}/उग्र{पुं}{8;बहु}/उग्रा{स्त्री}{1;बहु}/उग्रा{स्त्री}{2;बहु}/उग्रा{स्त्री}{8;बहु}

उग्रा{स्त्री}{1;बहु}

विशेषणम् 12

उग्र

terrible

प्रतपन्ति

प्रतपत्{नपुं}{1;बहु}/प्रतपत्{नपुं}{2;बहु}/प्रतपत्{नपुं}{8;बहु}

प्र_तप्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;प्र_तपँ;भ्वादिः}

तपा_रहा_है

scorching

LLGL

विष्णो

विष्णु{पुं}{8;एक}/विष्णु{स्त्री}{8;एक}/विष्णु{नपुं}{8;एक}

विष्णु{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 17

हे_विष्णो

O_all-pervading_Lord

11.28.A	आख्याहि
11.28.B	आख्याहि
11.28.C	आङ्_ख्या1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;ख्या;अदादिः}
11.28.D	आङ्_ख्या{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;आङ्_ख्या;अदादिः}
11.28.E	-
11.28.F	-
11.28.G	-
11.28.H	-
11.28.I	बतलाइये
11.28.J	please_explain
11.28.K	-
11.28.L	-
11.28.M	GGL

मे

अस्मद्{6;एक}

कर्म 2

मुझे

unto_me

कः

को

किम्{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 6

कौन

who

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

भवान्

भवानुग्ररूपो

भव{पुं}{2;बहु}/भवत्{पुं}{1;एक}

भवत्{पुं}{1;एक}

कर्ता 6

आप

you

LGGLGG

उग्र-रूपः

उग्र-रूप{पुं}{1;एक}

<उग्र-रूपः>Bs6

उग्रं रूपं यस्य सः = उग्ररूपः

विशेषणम् 5

उग्ररूपवाले

fierce_form

नमः

नमोऽस्तु

नमः{अव्य}

कर्ता 10

नमस्कार

obeisances

GGL

अस्तु

अस्तु{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हो

ते

युष्मद्{4;एक}

उपपदसम्बन्धः 9

आपको

unto_You

देव-वर

देववर

देव-वर{पुं}{8;एक}/वर{नपुं}{8;एक}

देव-वर{पुं}{8;एक}

<देव-वर>T6

देवानां वरः = देववरः सम्बोधने देववर

सम्बोध्यः 10

हे_देवों_में_श्रेष्ठ

the_great_one_amongst_the_demigods

GLLL

प्रसीद

प्र_सद्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;प्र_षदॢँ;भ्वादिः}

प्रसन्न_होइये

be_gracious

LGL

विज्ञातुम्_इच्छामि

विज्ञातुमिच्छामि

विज्ञातुम्_इच्छामि

वि_ज्ञा{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;ज्ञा;क्र्यादिः}_इष्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;इषुँ;तुदादिः}

विशेषरूप_से_जानना_चाहता_हूँ

wish_to_just_know

GGGGGL

भवन्तम्

भवन्तमाद्यं

भवत्{पुं}{2;एक}/भवन्त{पुं}{2;एक}

भवत्{पुं}{2;एक}

कर्म 16

आपको

you

LGGGG

आद्यम्

आद्य{पुं}{2;एक}/आद्य{नपुं}{1;एक}/आद्य{नपुं}{2;एक}

आद्य{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 15

आदिपुरुष

the_original

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 21

नहीं

never

हि

हि{अव्य}

क्योंकि

certainly

प्रजानामि

प्र_ज्ञा{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;प्र_ज्ञा;क्र्यादिः}

जानता

know

LGGL

तव

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 19

आपकी

Your

प्रवृत्तिम्

प्रवृत्ति{स्त्री}{2;एक}

कर्म 21

प्रवृत्ति_को

mission

LGL

11.29.A	कालः
11.29.B	कालोस्मि
11.29.C	काल{पुं}{1;एक}
11.29.D	काल{पुं}{1;एक}
11.29.E	-
11.29.F	-
11.29.G	कर्तृसमानाधिकरणम् 5
11.29.H	-
11.29.I	महाकाल
11.29.J	time
11.29.K	-
11.29.L	रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109))
11.29.M	GGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

लोक-क्षय-कृत्

लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो

लोक-क्षय-कृत्{पुं}{1;एक}

<<लोक-क्षय>T6-कृत्>U

लोकस्य क्षयः = लोकक्षयः, लोकक्षयं करोति = लोकक्षयकृत्

विशेषणम् 4

लोकों_का_नाश_करनेवाला

destroyer_of_the_worlds

जश्त्व-चर्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-खरि च (8।4।55)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GGLLGLGG

प्रवृद्धः

प्रवृद्ध{पुं}{1;एक}

प्र_वृध्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;प्र_वृधुँ;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

विशेषणम् 4

बढ़ा_हुआ

to_engage

लोकान्

लोकान्समाहर्तुमिह

लोक{पुं}{2;बहु}

कर्म 11

इन_लोकों_को

all_people

GGGGGGLL

समाहर्तुम्

सम्_आङ्_हृ{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;सम्_आङ्_हृञ्;भ्वादिः}

प्रयोजनम् 10

नष्ट_करने_के_लिये

to_destroy

इह

इह{अव्य}

अधिकरणम् 11

इस_समय

in_this_world

प्रवृत्तः

प्रवृत्त{पुं}{1;एक}

प्र_वृत्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;प्र_वृतुँ;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 11

प्रवृत्त_हुआ

to_engage

LGG

ऋते

ऋतेऽपि

ऋते{अव्य}/ऋत{पुं}{7;एक}/ऋत{नपुं}{1;द्वि}/ऋत{नपुं}{2;द्वि}/ऋत{नपुं}{7;एक}/ऋता{स्त्री}{1;द्वि}/ऋता{स्त्री}{2;द्वि}/ऋता{स्त्री}{1;द्वि}/ऋता{स्त्री}{2;द्वि}

ऋते{अव्य}

अनुयोगी 18

बिना

without

पूर्वरूप-सन्धिः (एङः पदान्तादति (6।1।109))

LGL

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 20

भी

even

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

प्रतियोगी 20

तेरे

you

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 23

नहीं

never

भविष्यन्ति

अस्2{कर्तरि;लृट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}/भू1{कर्तरि;लृट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}/भविष्यत्{नपुं}{1;बहु}/भविष्यत्{नपुं}{2;बहु}

भू{कर्तरि;लृट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

रहेंगे

will_be

LGGL

सर्वे

सर्व{पुं}{1;बहु}

कर्ता 23

सब

all

ये

येऽवस्थिताः

यद्{पुं}{1;बहु}

सम्बन्धः 17

जो

who

पूर्वरूप-सन्धिः (एङः पदान्तादति (6।1।109))

GGLG

अवस्थिताः

अवस्थित{पुं}{1;बहु}/अवस्थिता{स्त्री}{1;बहु}/अवस्थिता{स्त्री}{2;बहु}

अव_स्था{कृत्_प्रत्ययः:क्त;अव_ष्ठा;भ्वादिः;पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 15

स्थित

situated

प्रति-अनीकेषु

प्रत्यनीकेषु

प्रति-अनीक{पुं}{7;बहु}

<प्रति-अनीकेषु>A1

अनीकं प्रति = प्रत्यानीकम् तेषु प्रत्यानीकेषु

अधिकरणम् 16

प्रतिपक्षियों_की_सेना_में

on_the_opposite_side

GLGGL

योधाः

योध{पुं}{1;बहु}

कर्ता 16

योद्धा_लोग

the_soldiers

11.30.A	तस्मात्
11.30.B	तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ
11.30.C	तस्मात्{अव्य}/तद्{पुं}{5;एक}/तद्{नपुं}{5;एक}
11.30.D	तद्{नपुं}{5;एक}
11.30.E	-
11.30.F	-
11.30.G	हेतुः 3
11.30.H	-
11.30.I	अतएव
11.30.J	therefore
11.30.K	-
11.30.L	चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))
11.30.M	GGGGGL

त्वम्

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 3

तू

you

उत्तिष्ठ

उद्_स्था1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;ष्ठा;भ्वादिः}

उद्_स्था{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;उद्_ष्ठा;भ्वादिः}

उठ

get_up

यशः

यशो

यशस्{नपुं}{1;एक}/यशस्{नपुं}{2;एक}/यशस्{नपुं}{8;एक}

यशस्{नपुं}{2;एक}

कर्म 5

यश

fame

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

लभस्व

लभ्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;आत्मनेपदी;डुलभँष्;भ्वादिः}

लभ्{कर्तरि;लोट्;म;एक;आत्मनेपदी;डुलभँष्;भ्वादिः}

प्राप्त_कर

gain

LGL

जित्वा

जि1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;जि;भ्वादिः}

जि{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;जि;भ्वादिः}

पूर्वकालः 10

जीतकर

conquering

शत्रून्

शत्रून्भुङ्क्ष्व

शत्रु{पुं}{2;बहु}

कर्म 7

शत्रुओं_को

enemies

GGGL

भुङ्क्ष्व

भुज्{कर्तरि;लोट्;म;एक;आत्मनेपदी;भुजँ;रुधादिः}

भोग

enjoy

राज्यम्

राज्यं

राज्य{पुं}{2;एक}/राज्य{नपुं}{1;एक}/राज्य{नपुं}{2;एक}

राज्य{नपुं}{2;एक}

कर्म 10

राज्य_को

kingdom

समृद्धम्

समृद्ध{पुं}{2;एक}

समृद्ध{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 9

धन-धान्य_से_सम्पन्न

flourishing

GGL

मया

मयैवैते

अस्मद्{3;एक}

कर्ता 15

मेरे_ही_द्वारा

by_Me

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88)) / वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

LGGG

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 13

ही

certainly

एते

एता{स्त्री}{1;द्वि}/एता{स्त्री}{2;द्वि}/एता{स्त्री}{8;एक}/एता{स्त्री}{8;द्वि}/एतद्{पुं}{1;बहु}/एतद्{स्त्री}{1;द्वि}/एतद्{स्त्री}{2;द्वि}/एतद्{नपुं}{1;द्वि}/एतद्{नपुं}{2;द्वि}

एतद्{पुं}{1;बहु}

कर्म 15

ये_(सब_शूरवीर)

all_these

निहताः

निहता{स्त्री}{1;बहु}/निहता{स्त्री}{2;बहु}/निहता{स्त्री}{8;बहु}/निहता{स्त्री}{1;बहु}/निहता{स्त्री}{2;बहु}/निहता{स्त्री}{8;बहु}

नि_हन्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;नि_हनँ;अदादिः;पुं}{1;बहु}

मारे_हुए_हैं

already_killed

LLG

पूर्वम्

पूर्वमेव

पूर्वम्{अव्य}/पूर्व{पुं}{2;एक}/पूर्व{नपुं}{1;एक}/पूर्व{नपुं}{2;एक}/पूर्व{पुं}{2;एक}/पूर्व{नपुं}{1;एक}/पूर्व{नपुं}{2;एक}

पूर्वम्{अव्य}

अधिकरणम् 15

पहले

by_previous_arrangement

GGGL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 18

ही

certainly

निमित्त-मात्रम्

निमित्तमात्रं

निमित्तमात्र{नपुं}{1;एक}/निमित्तमात्र{नपुं}{2;एक}

निमित्त-मात्र{नपुं}{1;एक}

<निमित्त-मात्रम्>Bs6

निमित्तं मात्रं यस्य = निमित्तमात्रः तम् निमित्तमात्रम्

कर्तृसमानाधिकरणम् 20

निमित्तमात्र

just_the_cause

GGGGG

भव

भव{पुं}{8;एक}/भू1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

भू{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

बन_जा

become

सव्यसाचिन्

सव्यसाचिन्{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 20

हे_सव्यसाचिन्

O_Savyasaci

GLGL

11.31.A	द्रोणम्
11.31.B	द्रोणं
11.31.C	द्रोण{पुं}{2;एक}/द्रोण{नपुं}{1;एक}/द्रोण{नपुं}{2;एक}
11.31.D	द्रोण{पुं}{2;एक}
11.31.E	-
11.31.F	-
11.31.G	समुच्चितम् 2
11.31.H	-
11.31.I	द्रोणाचार्य
11.31.J	Drona
11.31.K	-
11.31.L	-
11.31.M	GG

च

च{अव्य}

कर्म 15

और

also

भीष्मम्

भीष्मं

भीष्म{पुं}{2;एक}/भीष्म{नपुं}{1;एक}/भीष्म{नपुं}{2;एक}

भीष्म{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 2

भीष्मपितामह

Bhisma

च

च{अव्य}

तथा

also

जयद्रथम्

जयद्रथं

जयद्रथ{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 2

जयद्रथ

Jayadratha

LGLG

च

च{अव्य}

और

also

कर्णम्

कर्णं

कर्ण{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 2

कर्ण

Karna

तथा

तथान्यानपि

तथा{अव्य}

तथा

also

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

LGGLL

अन्यान्

अन्य{पुं}{2;बहु}

विशेषणम् 13

अन्य

others

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 9

भी

certainly

योध-वीरान्

योधवीरान्

योधवीर{पुं}{2;बहु}

योध-वीर{पुं}{2;बहु}

<योध-वीरान्>T6

योधानां वीरः = योधवीरः तान् योधवीरान्

समुच्चितम् 2

शूरवीर_योद्धाओं_को

great_warriors

GLGG

मया

अस्मद्{3;एक}

कर्ता 12

मेरे_द्वारा

by_Me

हतान्

हतांस्त्वं

हत{पुं}{2;बहु}

हन्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;हनँ;अदादिः;पुं}{2;बहु}

विशेषणम् 13

मारे_हुए

already_killed

LGG

त्वम्

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 15

तू

you

जहि

हन्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;हनँ;अदादिः}

हन्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;हनँ;अदादिः}

मार

become_victorious

मा

मा{अव्य}/मा{स्त्री}{1;एक}/अस्मद्{2;एक}

मा{अव्य}

सम्बन्धः 17

मत

never

व्यथिष्ठाः

व्यथिष्ठा

व्यथिष्ठ{पुं}{1;बहु}

व्यथ्{कर्तरि;लुङ्;म;एक;आत्मनेपदी;व्यथँ;भ्वादिः}

भय_कर

be_disturbed

LGG

युद्ध्यस्व

युध्{कर्तरि;लोट्;म;एक;आत्मनेपदी;युधँ;दिवादिः}

युद्ध_करो

just_fight

GGL

जेतासि

जि1{कर्तरि;लुट्;म;एक;परस्मैपदी;जि;भ्वादिः}

जि{कर्तरि;लुट्;म;एक;परस्मैपदी;जि;भ्वादिः}

जीतेगा

just_conquer

GGL

रणे

रण{पुं}{7;एक}/रण{नपुं}{1;द्वि}/रण{नपुं}{2;द्वि}/रण{नपुं}{7;एक}/रण{नपुं}{8;द्वि}

रण{नपुं}{7;एक}

अधिकरणम् 20

युद्ध_में

in_the_fight

सपत्नान्

सपत्न{पुं}{2;बहु}

कर्म 20

वैरियों_को

enemies

LGG

11.32.A	एतत्
11.32.B	एतच्छ्रुत्वा
11.32.C	एतद्{नपुं}{1;एक}/एतद्{नपुं}{2;एक}
11.32.D	एतद्{नपुं}{2;एक}
11.32.E	-
11.32.F	-
11.32.G	विशेषणम् 3
11.32.H	-
11.32.I	इस
11.32.J	thus
11.32.K	-
11.32.L	जश्त्व-श्चुत्व-चर्त्व-छत्व (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)-खरि च (8।4।55)-शश्छोऽटि (8।4।63))
11.32.M	GGGG

श्रुत्वा

श्रु1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;श्रु;भ्वादिः}/श्रु{कृत्_प्रत्ययः:त्वा;श्रु;भ्वादिः}

श्रु{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;श्रु;भ्वादिः}

पूर्वकालः 15

सुनकर

hearing

वचनम्

वचनं

वचन{नपुं}{1;एक}/वचन{नपुं}{2;एक}

वचन{नपुं}{2;एक}

कर्म 4

वचन_को

speech

LLG

केशवस्य

केशव{पुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 3

केशवभगवान्_के

of_Krsna

GLGL

कृत-अञ्जलिः

कृताञ्जलिर्वेपमानः

कृत-अञ्जलि{पुं}{1;एक}

<कृत-अञ्जलिः>Bs3

कृता अञ्जलिः येन = कृताञ्जलिः

क्रियाविशेषणम् 7

हाथ_जोड़कर

with_folded_hands

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGLGGGGG

वेपमानः

वेपमान{पुं}{1;एक}

वेप्{कृत्_प्रत्ययः:शानच्;टुवेपृँ;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 15

काँपता_हुआ

trembling

किरीटी

किरीटिन्{पुं}{1;एक}

कर्ता 15

मुकुटधारी_अर्जुन

Arjuna

LGG

नमस्कृत्वा

नमस्_कृ{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;नमस्_डुकृञ्;तनादिः}

पूर्वकालः 15

नमस्कार_करके

offering_obeisances

GGGG

भूयः

भूय

भूयः{अव्य}/भूयस्{नपुं}{1;एक}/भूयस्{नपुं}{2;एक}/भूयस्{नपुं}{8;एक}

भूयः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 12

फिर

again

रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-लोपः शाकल्यस्य (8।3।19))

एव

एवाह

एव{अव्य}

सम्बन्धः 9

भी

also

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGL

आह

ब्रू1{कर्तरि;लिट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

ब्रू{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

बोला

said

कृष्णम्

कृष्णं

कृष्ण{पुं}{2;एक}/कृष्ण{नपुं}{1;एक}/कृष्ण{नपुं}{2;एक}

कृष्ण{पुं}{2;एक}

कर्म 15

भगवान्_श्रीकृष्ण_के_प्रति

unto_Krsna

स-गद्गदम्

सगद्गदं

स-गद्गद{पुं}{2;एक}

स-गद्गद{नपुं}{2;एक}

<स-गद्गदम्>BvS

गद्गदेन सह = सगद्गदः तम् सगद्गदम्

क्रियाविशेषणम् 15

गद्गद_वाणी_से

faltering

LGLG

भीत-भीतः

भीतभीतः

भीत-भीत{पुं}{1;एक}

<भीत-भीतः>T5

भीतात् भीतम् = भीतभीतम्

विशेषणम् 5

अत्यन्त_भयभीत_होकर

fearful

GLGG

प्रणम्य

प्र_नम्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;णमँ;भ्वादिः}

प्र_नम्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;प्र_णमँ;भ्वादिः}

पूर्वकालः 15

प्रणाम_करके

offering_obeisances

LGL

11.33.A	स्थाने
11.33.B	स्थाने
11.33.C	स्थाने{अव्य}/स्थान{नपुं}{1;द्वि}/स्थान{नपुं}{2;द्वि}/स्थान{नपुं}{7;एक}/स्थान{नपुं}{8;द्वि}
11.33.D	स्थान{नपुं}{7;एक}
11.33.E	-
11.33.F	-
11.33.G	अधिकरणम् 6
11.33.H	-
11.33.I	यह_योग्य_ही_है_(कि)
11.33.J	rightly
11.33.K	-
11.33.L	-
11.33.M	GG

हृषीकेश

हृषीकेश{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 7

हे_अन्तर्यामिन्

O_master_of_all_senses

LGGL

तव

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 4

आपके

Your

प्रकीर्त्या

प्रकीर्ति{स्त्री}{3;एक}

करणम् 6

नाम-गुण_और_प्रभाव_के_कीर्तन_से

glories

LGG

जगत्

जगत्प्रहृष्यत्यनुरज्यते

जगत्{पुं}{1;एक}/जगत्{पुं}{8;एक}/जगत्{नपुं}{1;एक}/जगत्{नपुं}{2;एक}/जगत्{नपुं}{8;एक}

जगत्{नपुं}{1;एक}

कर्ता 6

जगत्

the_entire_world

जश्त्व-चर्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-खरि च (8।4।55)) / यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

LGLGGLLGLG

प्रहृष्यति

प्र_हृष्1{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;हृषँ;दिवादिः}

प्र_हृष्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;प्र_हृषँ;दिवादिः}

समुच्चितम् 7

अति_हर्षित_हो_रहा_है

rejoicing

अनुरज्यते

अनु_रञ्ज्2{भावे;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;रञ्जँ;भ्वादिः}

अनु_रञ्ज्{भावे;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;अनु_रञ्जँ;भ्वादिः}

समुच्चितम् 7

अनराग_को_भी_प्राप्त_हो_रहा_है

becoming_attached

च

च{अव्य}

और

and

रक्षांसि

रक्षस्{नपुं}{1;बहु}/रक्षस्{नपुं}{2;बहु}/रक्षस्{नपुं}{8;बहु}

रक्षस्{नपुं}{1;बहु}

कर्ता 12

राक्षसलोग

the_demons

GGL

भीतानि

भीत{नपुं}{1;बहु}/भीत{नपुं}{2;बहु}/भीत{नपुं}{8;बहु}

भीत{नपुं}{1;बहु}

विशेषणम् 10

भयभीत

out_of_fear

GGL

दिशः

दिशो

दिश्{स्त्री}{6;एक}

अधिकरणम् 12

दिशाओं_में

directions

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

द्रवन्ति

द्रु{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;द्रु;भ्वादिः}

भाग_रहे_हैं

fleeing

LGL

सर्वे

सर्व{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 15

सब

all

नमस्यन्ति

नमस्य{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;नमस्य;नामधातु}

नमस्कार_कर_रहे_हैं

offering_respect

GGGL

च

च{अव्य}

और

also

सिद्ध-सङ्घाः

सिद्धसङ्घाः

सिद्ध-सङ्घ{पुं}{1;बहु}/सङ्घ{पुं}{8;बहु}

सिद्ध-सङ्घ{पुं}{1;बहु}

<सिद्ध-सङ्घाः>T6

सिद्धानां सङ्घः = सिद्धसङ्घः ते सिद्धसङ्घाः

कर्ता 16

सिद्धगणों_के_समुदाय

the_perfect_human_beings

GLGG

11.34.A	कस्मात्
11.34.B	कस्माच्च
11.34.C	कस्मात्{अव्य}/किम्{पुं}{5;एक}/किम्{नपुं}{5;एक}
11.34.D	किम्{नपुं}{5;एक}
11.34.E	-
11.34.F	-
11.34.G	हेतुः 10
11.34.H	-
11.34.I	कैसे
11.34.J	why
11.34.K	-
11.34.L	जश्त्व-श्चुत्व-चर्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)-खरि च (8।4।55))
11.34.M	GGL

च

च{अव्य}

विशेषणम् 7

और

also

ते

युष्मद्{4;एक}

प्रयोजनम् 10

आपके_लिये

unto_You

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 10

न

not

नमेरन्

नमेरन्महात्मन्

नमेरन्

नम्{कर्तरि;विधिलिङ्;प्र;बहु;आत्मनेपदी;णमँ;भ्वादिः}

नमस्कार_करें

offer_proper_obeisances

GGGLGL

महत्-आत्मन्

महत्-आत्मन्{पुं}{8;एक}

महद्-आत्मन्{पुं}{8;एक}

<महत्-आत्मन्>Bs6

महान् आत्मा यस्य सः = महात्मा सम्बोधने महात्मन्

सम्बोध्यः 10

हे_महात्मन्

O_great_one

गरीयसे

गरीयस्{पुं}{4;एक}/गरीयस्{नपुं}{4;एक}

गरीयस्{पुं}{4;एक}

समुच्चितम् 5

सब_से_बड़े

are_better_than

LGLG

ब्रह्मणः

ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे

ब्रह्मन्{पुं}{2;बहु}/ब्रह्मन्{पुं}{5;एक}/ब्रह्मन्{पुं}{6;एक}/ब्रह्मन्{नपुं}{5;एक}/ब्रह्मन्{नपुं}{6;एक}

ब्रह्मन्{नपुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 4

ब्रह्मा_के

Brahma

रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109)) / यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

GLGGLGG

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 2

भी

although

आदि-कर्त्रे

आदिन्-कर्तृ{पुं}{4;एक}

आदि-कर्तृ{पुं}{4;एक}

<आदि-कर्त्रे>K1

आदिः सः कर्ता च = आदिकर्ता तस्मै आदिकर्त्रे

समुच्चितम् 5

आदिकर्ता

the_supreme_creator

अन्-अन्त

अनन्त

अन्-{अव्य}-अन्त{पुं}{8;एक}/अन्त{नपुं}{8;एक}

अनन्त{पुं}{8;एक}

<न-अन्त>Bsmn

न अन्तम् यस्य = अनन्तः सम्बोधने अनन्त

सम्बोध्यः 23

हे_अनन्त

unlimited

LGL

देव-ईश

देवेश

देव-ईश{पुं}{8;एक}

देवेश{पुं}{8;एक}

<देव-ईश>T6

देवानाम् ईशः = देवेशः सम्बोधने देवेश

सम्बोध्यः 23

हे_देवेश

God_of_the_gods

GGL

जगत्-निवास

जन्निवास

जगत्-निवास{पुं}{8;एक}/निवास{नपुं}{8;एक}

जगत्-निवास{पुं}{8;एक}

<जगत्-निवास>Bs6

जगत् निवासं यस्य सः = जगन्निवासः सम्बोधने जगन्निवास

सम्बोध्यः 23

हे_जगन्निवास

O_refuge_of_the_universe

GLGL

त्वम्

त्वमक्षरं

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 23

आप

you

GGLG

अ-क्षरम्

अ-क्षर{नपुं}{1;एक}/क्षर{नपुं}{2;एक}

अक्षर{नपुं}{1;एक}

<न-क्षरम्>Tn

न क्षरम् = अक्षरम्

समुच्चितम् 17

अक्षर

imperishable

सत्

सदसत्तत्परं

सत्{पुं}{1;एक}/सत्{पुं}{8;एक}/सत्{स्त्री}{1;एक}/सत्{स्त्री}{8;एक}/सत्{नपुं}{1;एक}/सत्{नपुं}{2;एक}/सत्{नपुं}{8;एक}

सत्{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 17

सत्

cause

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)) / चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))

LLGGLG

अ-सत्

अ-सत्{पुं}{1;एक}/सत्{पुं}{8;एक}/सत्{स्त्री}{1;एक}/सत्{स्त्री}{8;एक}/सत्{नपुं}{1;एक}/सत्{नपुं}{2;एक}/सत्{नपुं}{8;एक}

असत्{नपुं}{1;एक}

<न-सत्>Tn

न सत् = असत्

समुच्चितम् 17

असत्

effect

तत्-परम्

तद्-पर{पुं}{2;एक}/पर{नपुं}{1;एक}/पर{नपुं}{2;एक}/पर{पुं}{2;एक}/पर{नपुं}{1;एक}/पर{नपुं}{2;एक}

तद्-पर{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 19

उनसे_परे

transcendental

यत्

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{1;एक}

सम्बन्धः 21

जो

because

11.35.A	त्वम्
11.35.B	त्वमादिदेवः
11.35.C	युष्मद्{1;एक}
11.35.D	युष्मद्{1;एक}
11.35.E	-
11.35.F	-
11.35.G	कर्ता 6
11.35.H	-
11.35.I	आप
11.35.J	you
11.35.K	-
11.35.L	-
11.35.M	GGLGG

आदि-देवः

आदिन्-देव{पुं}{1;एक}/देवृ{पुं}{8;एक}

आदि-देव{पुं}{1;एक}

<आदि-देवः>K1

आदिः सः देवः च = आदिदेवः

समुच्चितम् 3

आदिदेव

the_original_Supreme_God

पुरुषः

पुरुष{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 3

पुरुष

personality

LLG

पुराणः

पुराणस्त्वमस्य

पुराण{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 5

सनातन

ancient

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

LGGGGL

त्वम्

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 18

आप

you

अस्य

इदम्{पुं}{6;एक}/इदम्{नपुं}{6;एक}/अस्3{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;असुँ;दिवादिः}

इदम्{नपुं}{6;एक}

विशेषणम् 9

इस

this

विश्वस्य

विश्व{नपुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 12

जगत्_के

universe

GGL

परम्

परं

पर{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 11

परम्

transcendental

निधानम्

निधान{नपुं}{1;एक}/निधान{नपुं}{2;एक}

निधान{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

आश्रय

refuge

LGL

वेत्ता

वेत्तासि

वेत्तृ{पुं}{1;एक}/विद्2{कर्तरि;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;विदँ;दिवादिः}/विद्2{भावे;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;विदँ;दिवादिः}/विद्3{कर्तरि;लुट्;प्र;एक;परस्मैपदी;विदॢँ;तुदादिः}/विद्3{कर्तरि;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;विदॢँ;तुदादिः}/विद्3{कर्मणि;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;विदॢँ;तुदादिः}/विद्4{कर्तरि;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;विदँ;रुधादिः}/विद्4{कर्मणि;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;विदँ;रुधादिः}

वेत्तृ{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

जाननेवाले

knower

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGL

असि

अस्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हैं

are

वेद्यम्

वेद्यं

वेद्य{पुं}{2;एक}/वेद्य{नपुं}{1;एक}/वेद्य{नपुं}{2;एक}

विद्{कृत्_प्रत्ययः:ण्यत्;विदँ;अदादिः;नपुं}{2;एक}

समुच्चितम् 12

जाननेयोग्य

the_knowable

च

च{अव्य}

तथा

and

परम्

परं

पर{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 17

परम

transcendental

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 18

और

and

धाम

धामन्{नपुं}{1;एक}/धामन्{नपुं}{2;एक}/धामन्{नपुं}{8;एक}

धामन्{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

धाम

refuge

त्वया

युष्मद्{3;एक}

कर्ता 23

आपसे

by_You

ततम्

ततं

तत्{पुं}{2;एक}/तत{पुं}{2;एक}/तत{नपुं}{1;एक}/तत{नपुं}{2;एक}

तत{नपुं}{2;एक}

कर्मसमानाधिकरणम् 23

व्याप्त

pervaded

विश्वम्

विश्वमनन्तरूप

विश्व{पुं}{2;एक}/विश्व{नपुं}{1;एक}/विश्व{नपुं}{2;एक}/विश्व{पुं}{2;एक}

विश्व{नपुं}{2;एक}

कर्म 23

जगत्

universe

GGLGLGL

अन्-अन्त-रूप

अन्-{अव्य}-अन्त-रूप{नपुं}{8;एक}

अनन्त-रूप{पुं}{8;एक}

<<न-अन्त>Bsmn-रूप>Bs6

न अन्तम् यस्य = अनन्तः, अनन्तम् रूपम् यस्य सः = अनन्तरूपः सम्बोधने अनन्तरूप

सम्बोध्यः 23

हे_अनन्तरूप

unlimited_form

11.36.A	वायुः
11.36.B	वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः
11.36.C	वायु{पुं}{1;एक}/वा1{कर्तरि;विधिलिङ्;प्र;बहु;परस्मैपदी;वा;अदादिः}
11.36.D	वायु{पुं}{1;एक}
11.36.E	-
11.36.F	-
11.36.G	समुच्चितम् 8
11.36.H	-
11.36.I	वायु
11.36.J	air
11.36.K	-
11.36.L	रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109)) / रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))
11.36.M	GGGGGLLG

यमः

यम{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

यमराज

controller

अग्निः

अग्नि{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

अग्नि

fire

वरुणः

वरुण{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

वरुण

water

शशाङ्कः

शशाङ्क{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

चन्द्रमा

moon

LGG

प्रजा-पतिः

प्रजापतिस्त्वं

प्रजा-पति{पुं}{1;एक}

प्रजापति{पुं}{1;एक}

<प्रजा-पतिः>T6

प्रजायाः पतिः = प्रजापतिः

समुच्चितम् 8

प्रजा_के_स्वामी_ब्रह्मा

Brahma

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

LGLGG

त्वम्

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 10

आप

you

प्रपितामहः

प्रपितामहश्च

प्रपितामह{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

ब्रह्मा_के_भी_पिता

grandfather

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

LLGLGL

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 10

और

also

नमः

नमो

नमः{अव्य}

वीप्सा 14

नमस्कार

offering_respects

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

नमः

नमस्तेऽस्तु

नमः{अव्य}

कर्ता 15

नमस्कार

again_my_respects

पूर्वरूप-सन्धिः (एङः पदान्तादति (6।1।109))

GGGL

ते

युष्मद्{4;एक}

प्रयोजनम् 22

आपके_लिये

unto_You

अस्तु

अस्तु{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हो

are_being

सहस्रकृत्वः

सहस्र{कृत्वसुच्}

सहस्रकृत्वस्{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 15

हजारों_बार

a_thousand_times

LGLGG

पुनः_च

पुनश्च

पुनः{अव्य}/च{अव्य}

पुनः{अव्य}_च{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 22

बार-बार

and_again

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

LGL

भूयः

भूयोऽपि

भूयः{अव्य}/भूयस्{नपुं}{1;एक}/भूयस्{नपुं}{2;एक}/भूयस्{नपुं}{8;एक}

भूयः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 22

फिर

again

GGL

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 17

भी

also

नमः

नमो

नमः{अव्य}

वीप्सा 21

नमस्कार

offer_my_respects

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

नमः

नमस्ते

नमः{अव्य}

कर्ता 22

नमस्कार

offering_my_respects

GGG

ते

युष्मद्{4;एक}

प्रयोजनम् 15

आपके_लिये

unto_You

11.37.A	नमः
11.37.B	नमः
11.37.C	नमः{अव्य}
11.37.D	नमः{अव्य}
11.37.E	-
11.37.F	-
11.37.G	कर्ता 7
11.37.H	-
11.37.I	नमस्कार
11.37.J	offering_obeisances
11.37.K	-
11.37.L	-
11.37.M	GG

पुरस्तात्

पुरस्तादथ

पुरस्तात्{अव्य}

समुच्चितम् 4

आगे_से

from_the_front

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LGGLL

अथ

अथ{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 7

और

also

पृष्ठतः

पृष्ठतस्ते

पृष्ठ{तसिल्}

पृष्ठतः{अव्य}

समुच्चितम् 4

पीछे_से

from_behind

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GLGG

ते

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 4

आपके_लिये

नमः

नमोऽस्तु

नमः{अव्य}

कर्ता 13

नमस्कार

offer_my_respects

GGL

अस्तु

अस्तु{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हो

are_being

ते

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 10

आपके_लिये

you

सर्वतः

सर्वत

सर्वतः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 13

सब_ओर_से

from_all_sides

GLL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 10

ही

certainly

सर्व

सर्व्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;षर्वँ;भ्वादिः}

सर्व{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 13

हे_सर्वात्मन्

everything

यान्तवान्त-लोप-सन्धिः (एचोऽयवायावः (6।1।78)-लोपः शाकल्यस्य (8।3।19))

अन्-अन्त-वीर्य

अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं

अन्-{अव्य}-अन्त-वीर्य{नपुं}{8;एक}

अनन्त-वीर्य{पुं}{8;एक}

<<न-अन्त>Bsmn-वीर्य>Bs6

न अन्तम् यस्य = अनन्तः, अनन्तः वीर्यः यस्य सः = अनन्तवीर्यः

सम्बोध्यः 7

हे_अनन्त_सामर्थ्यवाले

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

LGLGGLLGGGG

अ-मित-विक्रमः

अमित-विक्रम{पुं}{1;एक}

<<न-मित>Tn-विक्रमः>Bs6

न मितः = अमितः, अमितः विक्रमः यस्य सः = अमितविक्रमः

विशेषणम् 15

अनन्त_पराक्रमशाली

unlimited_force

त्वम्

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 17

आप

you

सर्वम्

सर्वं

सर्व{पुं}{2;एक}/सर्व{नपुं}{1;एक}/सर्व{नपुं}{2;एक}

सर्व{पुं}{2;एक}

कर्म 17

सब_संसार_को

everything

समाप्नोषि

सम्_आप्1{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;आपॢँ;स्वादिः}

सम्_आप्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;सम्_आपॢँ;स्वादिः}

व्याप्त_किये_हुए_हैं

cover

GGGL

ततः

ततोऽसि

ततः{अव्य}

हेतुः 21

जिससे

therefore

LGL

असि

अस्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हैं

are

सर्वः

सर्व{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 21

सर्वरूप

everything

11.38.A	सखा
11.38.B	सखेति
11.38.C	सखि{पुं}{1;एक}
11.38.D	सखि{पुं}{1;एक}
11.38.E	-
11.38.F	-
11.38.G	प्रतियोगी 8
11.38.H	-
11.38.I	सखा_हैं
11.38.J	friend
11.38.K	-
11.38.L	गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))
11.38.M	LGL

इति

इति{अव्य}

अनुयोगी 9

ऐसा

thus

मत्वा

मन्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;मनँ;दिवादिः}

मन्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;मनँ;दिवादिः}

पूर्वकालः 24

मानकर

thinking

प्रसभम्

प्रसभं

प्रसभ{नपुं}{1;एक}/प्रसभ{नपुं}{2;एक}

प्रसभ{नपुं}{2;एक}

क्रियाविशेषणम् 24

हठात्

temporary

LLG

यत्

यदुक्तं

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{2;एक}

कर्म 24

जो

whatever

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LGG

उक्तम्

उक्त{पुं}{2;एक}/उक्त{नपुं}{1;एक}/उक्त{नपुं}{2;एक}

वच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;वचँ;अदादिः;नपुं}{1;एक}

कहा_है

said

हे

हे{अव्य}

सम्बोधनसूचकम् 16

हे

कृष्ण

कृष्ण{पुं}{8;एक}/कृष्ण{नपुं}{8;एक}

कृष्ण{पुं}{8;एक}

प्रतियोगी 21

कृष्ण

Krsna

हे

हे{अव्य}

सम्बोधनसूचकम् 18

हे

यादव

यादव{पुं}{8;एक}

प्रतियोगी 21

यादव

Yadava

GLL

हे

हे{अव्य}

सम्बोधनसूचकम् 20

हे

सख

सखेति

सख{पुं}{8;एक}

प्रतियोगी 21

सखे

dear_friend

गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

LGL

इति

इति{अव्य}

अनुयोगी 22

इस_प्रकार

thus

अ-जानता

अजानता

अ-जानत्{पुं}{3;एक}/जानत्{नपुं}{3;एक}

न-ज्ञा{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;ज्ञा;क्र्यादिः;पुं}{3;एक}

<न-जानता>Tn

न जानत् = अजानत् तेन अजानता

विशेषणम् 5

न_जानते_हुए

without_knowing

LGLG

महिमानम्

महिमानं

महिमन्{पुं}{2;एक}

कर्म 4

प्रभाव_को

glories

LGGG

तव

तवेदं

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 3

आपके

Your

गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

LGG

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 3

इस

this

मया

अस्मद्{3;एक}

कर्ता 24

मैंने

by_me

प्रमादात्

प्रमादात्प्रणयेन

प्रमाद{पुं}{5;एक}

समुच्चितम् 11

प्रमाद_से

out_of_foolishness

जश्त्व-चर्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-खरि च (8।4।55))

GGGLLGL

प्रणयेन

प्रणय{पुं}{3;एक}

समुच्चितम् 11

प्रेम_से

out_of_love

वा

वापि

वा{अव्य}

हेतुः 24

अथवा

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 11

भी

also

यत्

यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{2;एक}

सम्बन्धः 37

जो

whatever

जश्त्व-श्चुत्व-चर्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)-खरि च (8।4।55)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55)) / रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109))

GGLGGGLGLGL

च

च{अव्य}

और

also

अवहासार्थम्

अवहास{अर्थम्}

अवहासार्थ{नपुं}{4;एक}

प्रयोजनम् 36

विनोद_के_लिये

for_joking

अ-सत्-कृतः

अ-सद्-कृत्{पुं}{1;बहु}/कृत्{पुं}{2;बहु}/कृत्{पुं}{5;एक}/कृत्{पुं}{6;एक}/कृत्{पुं}{8;बहु}/कृत{पुं}{1;एक}

असद्-कृत्{पुं}{1;एक}

<<न-सत्>Tn-कृतः>U

न सत् = असत्, असत् करोति = असत्कृत् ते असत्कृतः

समुच्चितम् 32

अपमानित_किये_गये

dishonor

असि

अस्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

प्रतियोगी 27

हैं

have_been_done

विहार-शय्या-आसन-भोजनेषु

विहारशय्यासनभोजनेषु

विहार-शय्या-आसन-भोजन{पुं}{7;बहु}/भोजन{नपुं}{7;बहु}

विहार-शय्या-आसन-भोजन{नपुं}{7;बहु}

<विहार-शय्या-आसन-भोजनेषु>Ds

विहारः च शय्या च आसनम् च भोजनम् च = विहारशय्यासनभोजनानि तेषु विहारशय्यासनभोजनेषु

अधिकरणम् 36

विहार_शय्या_आसान_और_भोजनादि_में

in_relaxation_sleep_resting_place_or_while_eating_together

LGLGGLLGLGL

एकः

एकोऽथवाप्यच्युत

एक{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 32

अकेले

alone

रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

GGLGGLL

अथवा

अथवा{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 36

अथवा

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 33

भी

others

अ-च्युत

अच्युत{पुं}{8;एक}

<न-च्युत>Bsmn

न च्युत यस्य सः = अच्युतः सम्बोधने अच्युत

सम्बोध्यः 36

हे_अच्युत

O_infallible_one

तत्-समक्षम्

तत्समक्षं

तद्-समक्ष{पुं}{2;एक}/समक्ष{नपुं}{1;एक}/समक्ष{नपुं}{2;एक}

तद्-समक्ष{नपुं}{1;एक}

अधिकरणम् 36

उन_सखाओं_के_सामने

as_Your_competitor

GGGG

तत्

तत्क्षामये

तद्{नपुं}{1;एक}/तद्{नपुं}{2;एक}

तद्{नपुं}{2;एक}

अनुयोगी 41

वह

all_those

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))

GGLG

क्षामये

क्षामय{पुं}{7;एक}/क्षामय{नपुं}{1;द्वि}/क्षामय{नपुं}{2;द्वि}/क्षामय{नपुं}{7;एक}/क्षामय{नपुं}{8;द्वि}

क्षम्_णिच्{कर्तरि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;क्षमूँष्_णिच्;भ्वादिः}

क्षमा_करवाता_हूँ

excuse

त्वाम्

त्वामहमप्रमेयम्

युष्मद्{2;एक}

कर्म 41

आपसे

from_you

GLGGGGL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 41

मैं

अ-प्रमेयम्

न-प्रमेय{पुं}{2;एक}

<न-प्रमेयम्>Tn

न प्रमेयम् = अप्रमेयम्

विशेषणम् 40

अप्रमेयस्वरूप

immeasurable

11.39.A	पिता
11.39.B	पितासि
11.39.C	पितृ{पुं}{1;एक}
11.39.D	पितृ{पुं}{1;एक}
11.39.E	-
11.39.F	-
11.39.G	समुच्चितम् 6
11.39.H	-
11.39.I	पिता
11.39.J	father
11.39.K	-
11.39.L	सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
11.39.M	LGL

असि

अस्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हैं

are

लोकस्य

लोक{पुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 6

जगत्_के

of_all_the_world

GGL

चर-अ-चरस्य

चराचरस्य

चर-अ-चर{पुं}{6;एक}/चर{नपुं}{6;एक}

चराचर{पुं}{6;एक}

<चर-<न-चरस्य>Tn>Ds

न चरम् = अचरम्, चरम् च अचरम् च = चराचरम् तस्य चराचरस्य

विशेषणम् 4

चराचर

moving_and_nonmoving

LGLGL

त्वम्

त्वमस्य

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 10

आप

you

GGL

अस्य

इदम्{पुं}{6;एक}/इदम्{नपुं}{6;एक}/अस्3{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;असुँ;दिवादिः}

इदम्{पुं}{6;एक}

विशेषणम् 4

इस

of_this

पूज्यः

पूज्यश्च

पूज्य{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

अति_पूजनीय

worshipable

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

GGL

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 10

और

also

गुरुः

गुरुर्गरीयान्

गुरु{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

गुरु

master

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGLGG

गरीयान्

गरीयस्{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 8

सबसे_बड़े

glorious

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 17

नहीं

never

त्वत्-समः

त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः

त्वत्-सम{पुं}{1;एक}/सम{पुं}{1;एक}

त्वद्-सम{पुं}{1;एक}

कर्ता 17

आपके_समान

equal_to_You

GGGGLLG

अस्ति

अस्2{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

है

अभ्यधिकः

अधिक{पुं}{1;एक}

कर्ता 20

अधिक

greater

कुतः

कुतोऽन्यो

कुतः{अव्य}/कु2{कर्तरि;लट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;कु;अदादिः}

कुतः{अव्य}

अपादानम् 20

कैसे

how

रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LGG

अन्यः

अन्य{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 17

दूसरा_कोई

other

लोक-त्रये

लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव

लोक-त्रि{पुं}{4;एक}/त्रय{पुं}{7;एक}/त्रय{नपुं}{1;द्वि}/त्रय{नपुं}{2;द्वि}/त्रय{नपुं}{7;एक}/त्रय{नपुं}{8;द्वि}/त्रया{स्त्री}{1;द्वि}/त्रया{स्त्री}{2;द्वि}/त्रया{स्त्री}{8;एक}/त्रया{स्त्री}{8;द्वि}

लोक-त्रय{नपुं}{7;एक}

<लोक-त्रये>T6

लोकानां त्रयम् = लोकत्रयम् तस्मिन् लोकत्रये

अधिकरणम् 17

तीनों_लोकों_में

in_three_planetary_systems

पूर्वरूप-सन्धिः (एङः पदान्तादति (6।1।109)) / यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

GGLGGLGGLGL

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 12

भी

also

अ-प्रतिम-प्रभाव

अ-प्रतिम-प्रभाव{पुं}{8;एक}

अप्रतिम-प्रभाव{पुं}{8;एक}

<<न-प्रतिम>Tn-प्रभाव>Bs6

न प्रतिमः = अप्रतिमः, अप्रतिमः प्रभावः यस्य = अप्रतिमप्रभावः सम्बोधने अप्रतिमप्रभाव

सम्बोध्यः 17

हे_अनुपम_प्रभाववाले

immeasurable_power

11.40.A	तस्मात्
11.40.B	तस्मात्प्रणम्य
11.40.C	तस्मात्{अव्य}/तद्{पुं}{5;एक}/तद्{नपुं}{5;एक}
11.40.D	तद्{पुं}{5;एक}
11.40.E	-
11.40.F	-
11.40.G	हेतुः 9
11.40.H	-
11.40.I	अतएव
11.40.J	therefore
11.40.K	-
11.40.L	जश्त्व-चर्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-खरि च (8।4।55))
11.40.M	GGLGL

प्रणम्य

प्र_नम्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;णमँ;भ्वादिः}

प्र_नम्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;प्र_णमँ;भ्वादिः}

पूर्वकालः 9

प्रणाम_करके

after_offering_obeisances

प्रणिधाय

प्र_नि_धा{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;प्र_नि_डुधाञ्;जुहोत्यादिः}

पूर्वकालः 9

भलीभाँति_चरणों_में_निवेदित_कर

laying_down

LLGL

कायम्

कायं

काय{पुं}{2;एक}/काय{नपुं}{1;एक}/काय{नपुं}{2;एक}

काय{नपुं}{2;एक}

कर्म 4

शरीर_को

body

प्रसादये

प्र_सद्_णिच्{कर्तरि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;प्र_षदॢँ_णिच्;भ्वादिः}

प्रसन्न_होने_के_लिये_प्रार्थना_करता_हूँ

to_beg_mercy

LGLG

त्वाम्

त्वामहमीशमीड्यम्

युष्मद्{2;एक}

कर्म 9

आप

unto_You

GLGGGGL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 9

मैं

ईशम्

ईश{पुं}{2;एक}

कर्मसमानाधिकरणम् 9

ईश्वर_को

unto_the_Supreme_Lord

ईड्यम्

ईड्य{पुं}{2;एक}/ईड्य{नपुं}{1;एक}/ईड्य{नपुं}{2;एक}

ईड्{कृत्_प्रत्ययः:ण्यत्;ईडँ;अदादिः;पुं}{2;एक}

विशेषणम् 7

स्तुति_करने_योग्य

who_is_worshipable

पिता

पितेव

पितृ{पुं}{1;एक}

प्रतियोगी 12

पिता

a_father

गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

LGL

इव

इव{अव्य}

अनुयोगी 13

जैसे

पुत्रस्य

पुत्र{पुं}{6;एक}

समुच्चितम् 17

पुत्र_के

of_a_son

GGL

सखा

सखेव

सखि{पुं}{1;एक}

प्रतियोगी 15

सखा

a_friend

गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

LGL

इव

इव{अव्य}

अनुयोगी 16

जैसे

सख्युः

सखि{पुं}{5;एक}/सखि{पुं}{6;एक}

सखि{पुं}{6;एक}

समुच्चितम् 17

सखा_के

of_a_friend

प्रियः

प्री{नपुं}{5;एक}/प्री{नपुं}{6;एक}/प्रिय{पुं}{1;एक}

प्रिय{पुं}{1;एक}

प्रतियोगी 19

प्रिय

lover

प्रियायाः

प्रियायार्हसि

प्रिया{स्त्री}{5;एक}/प्रिया{स्त्री}{6;एक}

प्रिया{स्त्री}{6;एक}

समुच्चितम् 17

प्रियतमा_पत्नी_के

of_the_dearmost

सुलोप-सन्धिः (सोऽचि लोपे चेत्पादपूरणम् (6।1।134))

LGGLL

सोढुम्_अर्हसि

सोढुम्

सोढुम्_अर्हसि

सह{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;षहँ;भ्वादिः}_अर्ह्1{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;अर्हँ;भ्वादिः}

सहन_करने_योग्य_हैं

should_tolerate

देव

देव{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 21

हे_देव

my_Lord

11.41.A	अ-दृष्ट-पूर्वम्
11.41.B	अदृष्टपूर्वं
11.41.C	अ-दृष्ट-पूर्वम्{अव्य}/पूर्व{पुं}{2;एक}/पूर्व{नपुं}{1;एक}/पूर्व{नपुं}{2;एक}/पूर्व{पुं}{2;एक}/पूर्व{नपुं}{1;एक}/पूर्व{नपुं}{2;एक}
11.41.D	अदृष्ट-पूर्व{नपुं}{2;एक}
11.41.E	<<न-दृष्ट>Tn-पूर्वं>Bs6
11.41.F	न दृष्टः = अदृष्टः, अदृष्टं पूर्वं यस्य तत् = अदृष्टपूर्वं
11.41.G	कर्म 3
11.41.H	-
11.41.I	पहले_न_देखे_हुए_आपके_इस_आश्चर्यमय_रूप_को
11.41.J	never_seen_before
11.41.K	-
11.41.L	-
11.41.M	LGLGG

हृषितः

हृषितोऽस्मि

हृषित{पुं}{1;एक}

हृष्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;हृषँ;दिवादिः;पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 5

हर्षित

gladdened

LLGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हो_रहा_हूँ

दृष्ट्वा

दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

पूर्वकालः 5

देखकर

by_seeing

भयेन

भय{नपुं}{3;एक}

हेतुः 11

भय_से

out_of_fear

LGL

च

च{अव्य}

और

also

प्रव्यथितम्

प्रव्यथितं

प्रव्यथित{पुं}{2;एक}/प्रव्यथित{नपुं}{1;एक}/प्रव्यथित{नपुं}{2;एक}

प्र_व्यथ्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;प्र_व्यथँ;भ्वादिः;नपुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 11

अति_व्याकुल

perturbed

GLLG

मनः

मनो

मनस्{नपुं}{1;एक}/मनस्{नपुं}{2;एक}/मनस्{नपुं}{8;एक}

मनस्{नपुं}{1;एक}

कर्ता 11

मन

mind

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 8

मेरा

तत्

तदेव

तद्{नपुं}{1;एक}/तद्{नपुं}{2;एक}

तद्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 13

उस

therefore

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LGL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 13

ही

certainly

मे

अस्मद्{6;एक}

अस्मद्{4;एक}

प्रयोजनम् 16

मुझे

unto_me

दर्शय

दृश्1_णिच्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्_णिच्;भ्वादिः}

दृश्_णिच्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्_णिच्;भ्वादिः}

दिखलाइये

show

GLL

देव-रूपम्

देवरूपं

देव-रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

देव-रूप{पुं}{2;एक}

कर्म 16

देव_रूप_को

the_form_of_Lord

GLGG

प्रसीद

प्र_सद्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;प्र_षदॢँ;भ्वादिः}

प्रसन्न_होइये

just_be_gracious

LGL

देव-ईश

देवेश

देव-ईश{पुं}{8;एक}

देवेश{पुं}{8;एक}

<देव-ईश>T6

देवस्य ईशः = देवेशः सम्बोधने देवेश

सम्बोध्यः 20

हे_देवेश

O_Lord_of_lords

GGL

जगत्-निवास

जगन्निवास

जगत्-निवास{पुं}{8;एक}/निवास{नपुं}{8;एक}

जगत्-निवास{पुं}{8;एक}

<जगत्-निवास>Bs6

जगत् निवासं यस्य सः = जगन्निवासः सम्बोधने जगन्निवास

सम्बोध्यः 20

हे_जगन्नविवास

the_refuge_of_the_universe

LGLGL

11.42.A	किरीटिनम्
11.42.B	किरीटिनं
11.42.C	किरीटिन्{पुं}{2;एक}
11.42.D	किरीटिन्{पुं}{2;एक}
11.42.E	-
11.42.F	-
11.42.G	समुच्चितम् 6
11.42.H	-
11.42.I	मुकुट_धारण_किये_हुए
11.42.J	with_helmet
11.42.K	-
11.42.L	-
11.42.M	LGLG

गदिनम्

गदिनं

गदिन्{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 6

गदा_हाथ_में_लिये_हुए

with_club

LLG

चक्र-हस्तम्

चक्रहस्तमिच्छामि

चक्र-हस्त{पुं}{2;एक}

<चक्र-हस्तम्>Bv

चक्रः हस्ते यस्य सः = चक्रहस्तः तम् चक्रहस्तम्

समुच्चितम् 6

चक्र_हाथ_में_लिये_हुए

disc_in_hand

GLGGGGL

द्रष्टुम्_इच्छामि

द्रष्टुमहं

इष्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;इषुँ;तुदादिः}

देखना_चाहता_हूँ

wish_to_see

GGLG

त्वाम्

त्वां

युष्मद्{2;एक}

कर्म 8

आपको

you

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 8

मैं

तथैव

तथैव{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 8

वैसे_ही

in_that_position

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

LGL

तेन

तेनैव

तद्{पुं}{3;एक}/तद्{नपुं}{3;एक}/तन्1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;तनुँ;तनादिः}

तद्{पुं}{3;एक}

विशेषणम् 13

वह

by_that

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

GGL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 11

ही

certainly

रूपेण

रूप{नपुं}{3;एक}

क्रियाविशेषणम् 15

रूप_से

with_form

GGL

चतुर्-भुजेन

चतुर्भुजेन

चतुर्-भुज{पुं}{3;एक}

<चतुर्-भुजेन>Bs6

चत्वारः भुजाः यस्य सः = चतुर्भुजः तेन चतुर्भुजेन

विशेषणम् 14

चतुर्भुज

four-handed

LGLGL

सहस्र-बाहो

सहस्रबाहो

सहस्र-बाहु{पुं}{8;एक}

<सहस्र-बाहो>Bs6

सहस्रं बाहुः यस्य सः = सहस्रबाहुः सम्बोधने सहस्रबाहो

सम्बोध्यः 15

हे_सहस्रबाहो

O_thousand-handed_one

LGLGG

भव

भू1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

भू{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

होइये

just_become

विश्व-मूर्ते

विश्वमूर्ते

विश्व-मूर्त{पुं}{7;एक}/मूर्ति{पुं}{8;एक}/मूर्ति{स्त्री}{8;एक}/मूर्ता{स्त्री}{1;द्वि}/मूर्ता{स्त्री}{2;द्वि}/मूर्ता{स्त्री}{8;एक}/मूर्ता{स्त्री}{8;द्वि}

विश्व-मूर्ति{पुं}{8;एक}

<विश्व-मूर्ते>T6

विश्वस्य मूर्तः = विश्वमूर्तः तस्मिन् विश्वमूर्ते

सम्बोध्यः 15

हे_विश्वस्वरूप

O_universal_form

GGGG

11.43.A	मया
11.43.B	मया
11.43.C	अस्मद्{3;एक}
11.43.D	अस्मद्{3;एक}
11.43.E	-
11.43.F	-
11.43.G	कर्ता 15
11.43.H	-
11.43.I	मैंने
11.43.J	by_Me
11.43.K	-
11.43.L	-
11.43.M	LG

प्रसन्नेन

प्रसन्न{पुं}{3;एक}/प्रसन्न{नपुं}{3;एक}

प्रसन्न{पुं}{3;एक}

विशेषणम् 3

अनुग्रहपूर्वक

happily

LGGL

तव

तवार्जुनेदं

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 14

तुम्हारे

unto_you

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

LGLGG

अर्जुन

अर्जुन{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 15

हे_अर्जुन

O_Arjuna

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 12

यह

this

रूपम्

रूपं

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

कर्म 15

रूप

form

परम्

परं

पर{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 8

परम

transcendental

दर्शितम्

दर्शितमात्मयोगात्

दर्शित{पुं}{2;एक}

दृश्_णिच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;दृशिँर्_णिच्;भ्वादिः;नपुं}{1;एक}

दिखलाया_है

shown

GLGGLGG

आत्म-योगात्

आत्मन्-योग{पुं}{5;एक}

<आत्म-योगात्>T6

आत्मनः योगः = आत्मयोगः तस्मात् आत्मयोगात्

हेतुः 15

अपनी_योग_शक्ति_के_प्रभाव_से

by_my_internal_potency

तेजोमयम्

तेजोमयं

तेजोमय{पुं}{2;एक}/तेजोमय{नपुं}{1;एक}/तेजोमय{नपुं}{2;एक}

तेजोमय{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 12

तेजोमय

full_of_effulgence

GGLG

विश्वम्

विश्वमनन्तमाद्यं

विश्व{पुं}{2;एक}/विश्व{नपुं}{1;एक}/विश्व{नपुं}{2;एक}/विश्व{पुं}{2;एक}

विश्व{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 12

विराट्

the_entire_universe

GGLGGGG

अन्-अन्तम्

अनत्{पुं}{2;एक}/अनन्त{पुं}{2;एक}

अनन्त{पुं}{2;एक}

<न-अन्तम्>Bsmn

न अन्तम् यस्य सः = अनन्तः तम् अनन्तम्

विशेषणम् 11

सीमारहित

unlimited

आद्यम्

आद्य{पुं}{2;एक}/आद्य{नपुं}{1;एक}/आद्य{नपुं}{2;एक}

आद्य{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 11

सबका_आदि

original

यत्

यन्मे

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{2;एक}

कर्म 19

जिसे

that_which

अनुनासिक-सन्धिः (यरोऽनुनासिकेऽनुनासिको वा (8।4।45))

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 12

मेरा

त्वत्-अन्येन

त्वदन्येन

त्वदन्य{पुं}{3;एक}/त्वदन्य{नपुं}{3;एक}

त्वद्-अन्य{पुं}{3;एक}

कर्ता 19

तेरे_अतिरिक्त_दूसरे_किसीने

besides_you

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LGGL

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 20

नहीं

no_one

दृष्ट-पूर्वम्

दृष्टपूर्वम्

दृष्टपूर्व{नपुं}{1;एक}/दृष्टपूर्व{नपुं}{2;एक}

दृष्ट-पूर्व{नपुं}{1;एक}

<दृष्ट-पूर्वम्>K1

दृष्टम् तत् पूर्वम् च = दृष्टपूर्वम्

कर्ता 20

पहले_देखा

previously_seen

GLGL

11.44.A	न
11.44.B	न
11.44.C	न{अव्य}
11.44.D	न{अव्य}
11.44.E	-
11.44.F	-
11.44.G	सम्बन्धः 6
11.44.H	-
11.44.I	न
11.44.J	never
11.44.K	-
11.44.L	-
11.44.M	L

वेद-यज्ञ-अध्ययनैः

वेदयज्ञाध्ययनैर्न

वेद-यज्ञ-अध्ययन{नपुं}{3;बहु}

<<वेद-यज्ञ>Di-अध्ययनैः>T6

वेदाः च यज्ञाः च = वेदयज्ञाः, वेदयज्ञानाम् अध्ययनम् = वेदयज्ञाध्ययनम् तैः वेदयज्ञाध्ययनैः

समुच्चितम् 11

वेद_और_यज्ञों_के_अध्ययन_से

study_of_Veda_and_sacrifice

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GLGGLLGL

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 8

न

never

दानैः

दानैर्न

दान{नपुं}{3;बहु}

समुच्चितम् 11

दान_से

by_charity

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GGL

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 10

न

never

च

च{अव्य}

करणम् 16

और

also

क्रियाभिः

क्रियाभिर्न

क्रिया{स्त्री}{3;बहु}

समुच्चितम् 11

क्रियाओं_से

by_pious_activities

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGGL

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 14

न

never

तपोभिः

तपोभिरुग्रैः

तपस्{नपुं}{3;बहु}

समुच्चितम् 11

तपों_से

by_serious_penances

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGLGG

उग्रैः

उग्र{पुं}{3;बहु}/उग्र{नपुं}{3;बहु}

उग्र{नपुं}{3;बहु}

विशेषणम् 14

उग्र

severe

एवं-रूपः

एवंरूपः

एवम्-{अव्य}-रूप{पुं}{1;एक}

एवम्-रूप{पुं}{1;एक}

<एवं-रूपः>Bs6

एवं रूपम् यस्य सः = एवंरूपः

विशेषणम् 4

इस_प्रकार_विश्वरूपवाला

form_like_this

GGGG

द्रष्टुम्_शक्यः

द्रष्टुम्_शक्य

शक्य{पुं}{1;एक}/शक्य{पुं}{1;एक}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;दृशिँर्;भ्वादिः}_शक्1{कृत्_प्रत्ययः:यत्;शक्लृँ;स्वादिः;पुं}{1;एक}

देखा_जा_सकता_हूँ

can_be_seen

सुलोप-सन्धिः (सोऽचि लोपे चेत्पादपूरणम् (6।1।134))

अहम्

अहं

अस्मद्{1;एक}

कर्म 16

मैं

नृ-लोके

नृलोके

नृ-लोक{पुं}{7;एक}/लोक{नपुं}{1;द्वि}/लोक{नपुं}{2;द्वि}/लोक{नपुं}{7;एक}/लोक{नपुं}{8;द्वि}

नृ-लोक{पुं}{7;एक}

<नृ-लोके>T6

नृणाम् लोकः = नृलोकः तस्मिन् नृलोके

अधिकरणम् 16

मनुष्यलोक_में

in_this_material_world

LGG

त्वत्-अन्येन

त्वदन्येन

त्वदन्य{पुं}{3;एक}/त्वदन्य{नपुं}{3;एक}

त्वद्-अन्य{पुं}{3;एक}

कर्ता 16

तेरे_अतिरिक्त_दूसरे_के_द्वारा

besides_you

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LGGL

कुरु-प्र-वीर

कुरुप्रवीर

कुरु-प्रवीर{पुं}{8;एक}

<कुरु-<प्र-वीर>Tp>T6

प्रगतः वीरः = प्रवीरः, कुरूणाम् प्रवीरः = कुरुप्रवीरः सम्बोधने कुरुप्रवीर

सम्बोध्यः 16

हे_अर्जुन

O_best_among_the_Kuru_warriors

LGLGL

11.45.A	मा
11.45.B	मा
11.45.C	मा{अव्य}/मा{स्त्री}{1;एक}/अस्मद्{2;एक}
11.45.D	मा{अव्य}
11.45.E	-
11.45.F	-
11.45.G	सम्बन्धः 8
11.45.H	-
11.45.I	नहीं_होनी_चाहिये
11.45.J	let_it_not_be
11.45.K	-
11.45.L	-
11.45.M	G

ते

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 8

तुझको

unto_you

व्यथा

व्यथा{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 10

व्याकुलता

trouble

मा

मा{अव्य}/मा{स्त्री}{1;एक}/अस्मद्{2;एक}

मा{अव्य}

सम्बन्धः 11

नहीं

let_it_not_be

च

च{अव्य}

कर्ता 13

और

also

वि-मूढ-भावः

विमूढभावो

वि-मूढ-भाव{पुं}{1;एक}

विमूढ-भाव{पुं}{1;एक}

<<वि-मूढ>Tp-भावः>T6

विशिष्टः मूढः = विमूढः, विमूढस्य भावः = विमूढभावः

समुच्चितम् 10

मूढ़भाव

bewilderment

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GGLGG

दृष्ट्वा

दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}

पूर्वकालः 13

देखकर

by_seeing

रूपम्

रूपं

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

कर्म 6

रूप_को

form

घोरम्

घोरमीदृङ्ममेदम्

घोर{पुं}{2;एक}/घोर{नपुं}{1;एक}/घोर{नपुं}{2;एक}

घोर{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 5

विकराल

horrible

अनुनासिक-सन्धिः (यरोऽनुनासिकेऽनुनासिको वा (8।4।45)) / गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

GGGGGGL

*ईदृक्

ईदृश्{स्त्री}{1;एक}/ईदृश्{स्त्री}{8;एक}/ईदृश्{नपुं}{1;एक}/ईदृश्{नपुं}{8;एक}

ईदृश्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 4

इस_प्रकार_के

like_this

मम

अस्मद्{6;एक}/मा1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;मा;अदादिः}

अस्मद्{6;एक}

विशेषणम् 5

मेरे

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 4

इस

as_it_is

व्यपेत-भीः

व्यपेतभीः

व्यपेत-भी{स्त्री}{1;एक}/भी{स्त्री}{8;एक}

व्यपेत-भी{पुं}{1;एक}

<व्यपेत-भीः>Bs5

व्यपेता भीः यस्य सः = व्यपेतभीः

समुच्चितम् 16

भयरहित

just_become_free_from_all_fear

LGLG

प्रीत-मनाः

प्रीतमनाः

प्रीत-मनस्{पुं}{1;एक}

<प्रीत-मनाः>Bs6

प्रीतम् मनः यस्य सः = प्रीतमनाः

समुच्चितम् 16

प्रीतियुक्त_मनवाला

pleased_in_mind

GGLG

पुनः

पुनस्त्वं

पुनः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 25

फिर

again

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

LGG

त्वम्

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 25

तू

you

तत्

तदेव

तद्{नपुं}{1;एक}/तद्{नपुं}{2;एक}

तद्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 23

उस

that

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LGL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 19

ही

thus

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 23

मेरे

रूपम्

रूपमिदं

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

कर्म 25

रुप_को

form

GGLG

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 23

इस

this

प्रपश्य

प्र_पश्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;पशँ;चुरादिः}/प्र_दृश्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्;भ्वादिः}

प्र_दृश्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;प्र_दृशिँर्;भ्वादिः}

देख

just_see

LGL

11.46.A	इति
11.46.B	इत्यर्जुनं
11.46.C	इति{अव्य}
11.46.D	इति{अव्य}
11.46.E	-
11.46.F	-
11.46.G	क्रियाविशेषणम् 4
11.46.H	-
11.46.I	इस_प्रकार
11.46.J	thus
11.46.K	-
11.46.L	यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))
11.46.M	GGLG

अर्जुनम्

अर्जुन{पुं}{2;एक}

कर्म 9

अर्जुन_के_प्रति

unto_Arjuna

वासुदेवः

वासुदेवस्तथोक्त्वा

वासुदेव{पुं}{1;एक}

कर्ता 9

वासुदेव_भगवान्_ने

Krsna

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)) / गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

GLGGLGG

तथा

तथा{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 9

वैसे_ही

that_way

उक्त्वा

वच्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;वचँ;अदादिः}

वच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;वचँ;अदादिः}

पूर्वकालः 9

कहकर

saying

स्वकम्

स्वकं

स्वक{पुं}{2;एक}

स्वक{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 8

अपने

His_own

रूपम्

रूपं

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

कर्म 9

चतुर्भुजरूप_को

form

दर्शयामास

दृश्_णिच्{कर्तरि;लिट्;प्र;एक;परस्मैपदी;दृशिँर्_णिच्;भ्वादिः}

दिखलाया

showed

GLGGL

भूयः

भूयः{अव्य}/भूयस्{नपुं}{1;एक}/भूयस्{नपुं}{2;एक}/भूयस्{नपुं}{8;एक}

भूयः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 9

फिर

again

आश्वासयामास

आङ्_श्वस्_णिच्{कर्तरि;लिट्;प्र;एक;परस्मैपदी;आङ्_श्वसँ_णिच्;अदादिः}

धीरज_दिया

also_convinced_him

GGLGGL

च

च{अव्य}

और

also

भीतम्

भीतमेनं

भीत{पुं}{2;एक}/भीत{नपुं}{1;एक}/भीत{नपुं}{2;एक}

भीत{पुं}{2;एक}

कर्म 17

भयभीत_अर्जुन_को

fearful

GGGG

एनम्

इदम्{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 16

इस

him

भूत्वा

अस्2{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;असँ;अदादिः}

भू{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;भू;भ्वादिः}

पूर्वकालः 17

होकर

becoming

पुनः

पुनः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 14

फिर

again

सौम्य-वपुः

सौम्यवपुर्महात्मा

सौम्य-वपुस्{नपुं}{1;एक}/वपुस्{नपुं}{2;एक}/वपुस्{नपुं}{8;एक}

सौम्य-वपुस्{नपुं}{1;एक}

<सौम्य-वपुः>Bs6

सौम्यः वपुः यस्य सः = सौम्यवपुः

कर्ता 14

सौम्यमूर्ति

beautiful_form

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GLLGLGG

महत्-आत्मा

महत्-आत्मन्{पुं}{1;एक}

<महत्-आत्मा>Bs6

महान् आत्मा यस्य सः = महात्मा

कर्ता 17

महात्मा_श्रीकृष्ण_ने

the_great_one

11.47.A	दृष्ट्वा
11.47.B	दृष्ट्वेदं
11.47.C	दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}
11.47.D	दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;दृशिँर्;भ्वादिः}
11.47.E	-
11.47.F	-
11.47.G	पूर्वकालः 11
11.47.H	-
11.47.I	देखकर
11.47.J	seeing
11.47.K	-
11.47.L	गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))
11.47.M	GGG

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 4

इस

this

मानुषम्

मानुषं

मानुष{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 6

मनुष्य

human

GLG

रूपम्

रूपं

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

कर्म 7

रूप_को

form

तव

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 6

आपके

Your

सौम्यम्

सौम्यं

सौम्य{पुं}{2;एक}/सौम्य{नपुं}{1;एक}/सौम्य{नपुं}{2;एक}

सौम्य{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 5

अतिशान्त

very_beautiful

जनार्दन

जनार्दन{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 15

हे_जनार्दन

O_chastiser_of_the_enemies

LGLL

इदानीम्

इदानीमस्मि

इदानीम्{अव्य}

अधिकरणम् 11

अब

just_now

LGGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

संवृत्तः

संवृत्त{पुं}{1;एक}

सम्_वृत्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;सम्_वृतुँ;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

हो_गया

settled

GGG

स-चेताः

सचेताः

स-चेता{स्त्री}{1;बहु}/चेता{स्त्री}{2;बहु}/चेता{स्त्री}{8;बहु}

स-चेतस्{पुं}{1;एक}

<स-चेताः>BvS

चेतसा सह = सचेताः

विशेषणम् 11

स्थिर-चित्त

in_my_consciousness

LGG

प्रकृतिम्

प्रकृतिं

प्रकृति{स्त्री}{2;एक}

कर्म 14

अपनी_स्वाभाविक_स्थिति_को

my_own_state

LLG

गतः

गत्{नपुं}{5;एक}/गत्{नपुं}{6;एक}/गत{पुं}{1;एक}

गम्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;गमॢँ;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

प्राप्त_हो_गया

obtained

11.48.A	सु-दुर्-दर्शम्
11.48.B	सुदुर्दर्शमिदं
11.48.C	सु-{अव्य}-दुर्-दर्श{पुं}{2;एक}
11.48.D	सु-दुर्-दर्श{नपुं}{1;एक}
11.48.E	<सु-<दुर्-दर्शम्>Tp>Tp
11.48.F	दुर्लभं दर्शम् = दुर्दर्शम् सुष्ठु दुर्दर्शम् = सुदुर्दर्शम्
11.48.G	कर्तृसमानाधिकरणम् 9
11.48.H	-
11.48.I	सुदुर्दर्श
11.48.J	very_difficult_to_be_seen
11.48.K	-
11.48.L	-
11.48.M	LGGGLG

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{1;एक}

कर्ता 9

यह

this

रूपम्

रूपं

रूप{नपुं}{1;एक}/रूप{नपुं}{2;एक}

रूप{नपुं}{2;एक}

कर्म 5

चतुर्भुजरूप

form

दृष्टवान्

दृष्टवानसि

दृष्टवत्{पुं}{1;एक}/दृष्टवत्{पुं}{1;एक}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्तवतु;दृशिँर्;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 6

देखा

as_seen

GLGLL

असि

अस्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

है

have

यत्

यन्मम

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 3

जो

which

अनुनासिक-सन्धिः (यरोऽनुनासिकेऽनुनासिको वा (8।4।45))

GGL

मम

अस्मद्{6;एक}/मा1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;मा;अदादिः}

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 3

मेरा

of_Mine

देवाः

देवा

देव{पुं}{1;बहु}/देव{पुं}{8;बहु}

देव{पुं}{1;बहु}

कर्ता 16

देवता

the_demigods

अपि

अप्यस्य

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 10

भी

also

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

GGL

अस्य

इदम्{पुं}{6;एक}/इदम्{नपुं}{6;एक}/अस्3{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;असुँ;दिवादिः}

इदम्{नपुं}{6;एक}

विशेषणम् 13

इस

this

रूपस्य

रूप{नपुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 15

रूप_के

form

GGL

नित्यम्

नित्यं

नित्य{पुं}{2;एक}/नित्य{नपुं}{1;एक}/नित्य{नपुं}{2;एक}

नित्य{नपुं}{2;एक}

क्रियाविशेषणम् 16

सदा

eternally

दर्शन-काङ्क्षिणः

दर्शनकाङ्क्षिणः

दर्शन-काङ्क्षिन्{पुं}{1;बहु}/काङ्क्षिन्{पुं}{2;बहु}/काङ्क्षिन्{पुं}{5;एक}/काङ्क्षिन्{पुं}{6;एक}/काङ्क्षिन्{पुं}{8;बहु}

दर्शन-काङ्क्षिन्{पुं}{1;बहु}

<दर्शन-आकाङ्क्षिणः>T6

दर्शनस्य आकाङ्क्षी = दर्शनाकाङ्क्षी ते दर्शनाकाङ्क्षिणः

कर्तृसमानाधिकरणम् 16

आकांक्षा_करते_रहते

always_aspire_to_see

GLLGLG

11.49.A	न
11.49.B	नाहं
11.49.C	न{अव्य}
11.49.D	न{अव्य}
11.49.E	-
11.49.F	-
11.49.G	सम्बन्धः 9
11.49.H	-
11.49.I	न
11.49.J	never
11.49.K	-
11.49.L	सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
11.49.M	GG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 17

मैं

वेदैः

वेदैर्न

वेद{पुं}{3;बहु}

समुच्चितम् 14

वेदों_से

by_study_of_the_Vedas

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GGL

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 11

न

never

तपसा

तपस्{नपुं}{3;एक}

समुच्चितम् 14

तप_से

by_serious_penances

LLG

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 13

न

never

दानेन

दान{नपुं}{3;एक}

समुच्चितम् 14

दान_से

by_charity

GGL

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 16

न

never

च

चेज्यया

च{अव्य}

करणम् 17

और

also

गुण-सन्धिः (आद्गुणः (6।1।87))

GLG

इज्यया

इज्या{स्त्री}{3;एक}

समुच्चितम् 14

यज्ञ_से

by_worship

द्रष्टुम्_शक्यः

द्रष्टुम्_शक्य

शक्य{पुं}{1;एक}/शक्य{पुं}{1;एक}

देखा_जा_सकता_हूँ

possible_to_see

एवं-विधः

एवंविधो

एवम्-{अव्य}-विध{पुं}{1;एक}/विधस्{पुं}{8;एक}

एवम्-विध{पुं}{1;एक}

<एवं-विधः>Bs6

एवं विधम् यस्य सः = एवंविधः

क्रियाविशेषणम् 17

इस_प्रकार

like_this

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GGLG

दृष्टवान्

दृष्टवानसि

दृष्टवत्{पुं}{1;एक}/दृष्टवत्{पुं}{1;एक}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:क्तवतु;दृशिँर्;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 5

देखा

seeing

GLGLL

असि

अस्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

है

are

माम्

मां

अस्मद्{2;एक}

कर्म 5

मुझको

यथा

यथा{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 5

जिस_प्रकार

11.50.A	भक्त्या
11.50.B	भक्त्या
11.50.C	भक्ति{स्त्री}{3;एक}
11.50.D	भक्ति{स्त्री}{3;एक}
11.50.E	-
11.50.F	-
11.50.G	करणम् 14
11.50.H	-
11.50.I	भक्ति_के_द्वारा
11.50.J	by_devotional_service
11.50.K	-
11.50.L	-
11.50.M	GG

तु

त्वनन्यया

तु{अव्य}

परंतु

but

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

LGLG

अन्-अन्यया

न-अन्या{स्त्री}{3;एक}/अन्या{स्त्री}{3;एक}

न-अन्या{स्त्री}{3;एक}

<न-अन्यया>Bs6

न अन्यत् यस्यां सा = अनन्या तया अनन्यया

विशेषणम् 5

अनन्य

without_being_mixed_with_fruitive_activities_or_speculative_knowledge

शक्यः

शक्य

शक्य{पुं}{1;एक}

शक्{कृत्_प्रत्ययः:यत्;शक्लृँ;स्वादिः;पुं}{1;एक}

शक्य_हूँ

possible

सुलोप-सन्धिः (सोऽचि लोपे चेत्पादपूरणम् (6।1।134))

अहम्

अहमेवंविधोऽर्जुन

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 14

मैं

LGGGLGLL

एवं-विधः

एवम्-{अव्य}-विध{पुं}{1;एक}/विधस्{पुं}{8;एक}

एवम्-विध{पुं}{1;एक}

<एवं-विधः>Bs6

एवं विधम् यस्य सः = एवंविधः

क्रियाविशेषणम् 14

इस_प्रकार

like_this

अर्जुन

अर्जुन{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 14

अर्जुन

O_Arjuna

ज्ञातुम्

ज्ञातुं

ज्ञा1{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;ज्ञा;भ्वादिः}/ज्ञा2{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;ज्ञा;क्र्यादिः}

ज्ञा{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;ज्ञा;क्र्यादिः}

समुच्चितम् 11

जानने_के_लिये

to_know

द्रष्टुम्

द्रष्टुं

दृश्1{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;दृशिँर्;भ्वादिः}

दृश्{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;दृशिँर्;भ्वादिः}

समुच्चितम् 11

प्रत्यक्ष_देखने_के_लिये

to_see

च

च{अव्य}

प्रयोजनम् 14

तथा

and

तत्त्वेन

तत्त्व{नपुं}{3;एक}/तत्त्व{नपुं}{3;एक}

तत्त्व{नपुं}{3;एक}

करणम् 10

तत्त्व_से

in_fact

GGL

प्रवेष्टुम्

प्रवेष्टुं

प्र_विश्1{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;विश्;तुदादिः}

प्र_विश्{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;प्र_विशँ;तुदादिः}

समुच्चितम् 11

प्रवेश_करने_के_लिये

to_enter_into

LGG

च

च{अव्य}

भी

and

परन्तप

परन्तप{पुं}{8;एक}/परन्तप{नपुं}{8;एक}

परन्तप{पुं}{8;एक}

विशेषणम् 3

हे_परन्तप

O_mighty-armed_one

LGLL

11.51.A	मत्-कर्म-कृत्
11.51.B	मत्कर्मकृन्मत्परमो
11.51.C	अस्मद्-कर्मन्-कृत्{पुं}{1;एक}/कृत्{पुं}{8;एक}
11.51.D	अस्मद्-कर्मन्-कृत्{पुं}{1;एक}
11.51.E	<<अस्मत्-कर्म>T6-कृत्>U
11.51.F	मम कर्म = मत्कर्म, मत्कर्म करोति = मत्कर्मकृत्
11.51.G	समुच्चितम् 7
11.51.H	-
11.51.I	मेरे_ही_लिये_सम्पूर्ण_कर्तव्य-कर्मों_को_करनेवाला
11.51.J	engaged_in_doing_My_work
11.51.K	-
11.51.L	अनुनासिक-सन्धिः (यरोऽनुनासिकेऽनुनासिको वा (8।4।45)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))
11.51.M	GGLGGLGG

मत्-परमः

अस्मद्-परम{पुं}{1;एक}

<अस्मत्-परमः>Bs6

मम परमः यस्य सः = मत्परमः

समुच्चितम् 7

मेरे_परायण

considering_Me_the_Supreme

मत्-भक्तः

मद्भक्तः

अस्मद्-भक्त{पुं}{1;एक}

<अस्मत्-भक्तः>T6

मम भक्तः = मद्भक्तः

समुच्चितम् 7

मेरा_भक्त

engaged_in_My_devotional_service

GGG

सङ्ग-वर्जितः

सङ्गवर्जितः

सङ्ग-वर्जित{पुं}{1;एक}

<सङ्ग-वर्जितः>T3

सङ्गेन वर्जितम् = सङ्गवर्जितम्

समुच्चितम् 7

आसक्तिरहित

freed_from_the_contamination_of_previous_activities_and_mental_speculation

GLGLG

निर्-वैरः

निर्वैरः

निर्-{अव्य}-वैर{पुं}{1;एक}

निर्-वैर{पुं}{1;एक}

<निर्-वैरः>Bvp

निर्गतः वैरः यस्मात् सः = निर्वैरः

समुच्चितम् 7

वैरभाव_से_रहित

without_an_enemy

GGG

सर्व-भूतेषु

सर्वभूतेषु

सर्व-भूत{पुं}{7;बहु}/भूत{नपुं}{7;बहु}

सर्व-भूत{नपुं}{7;बहु}

<सर्व-भूतेषु>K1

सर्वाणि च तानि भूतानि = सर्वभूतानि तेषु सर्वभूतेषु

अधिकरणम् 9

सम्पूर्ण_भूतप्राणियों_में

to_every_living_entity

GLGGL

यः

यद्{पुं}{1;एक}

सम्बन्धः 11

जो_(पुरुष)

one_who

सः

स

तद्{पुं}{1;एक}

अनुयोगी 13

वह

विसर्गलोप-सन्धिः (एतत्तदोः सुलोपोऽकोरनञ्समासे हलि (6।1।132))

माम्

मामेति

अस्मद्{2;एक}

कर्म 13

मुझको

unto_Me

GGL

एति

इ1{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;इण्;अदादिः}

इ{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;इण्;अदादिः}

प्राप्त_होता_है

comes

पाण्डव

पाण्डव{पुं}{8;एक}/पाण्डव{नपुं}{8;एक}

पाण्डव{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 10

हे_अर्जुन

O_son_of_Pandu

GLL