10.1.A	भूयः
10.1.B	भूय
10.1.C	भूयः{अव्य}/भूयस्{नपुं}{1;एक}/भूयस्{नपुं}{2;एक}
10.1.D	भूयः{अव्य}
10.1.E	-
10.1.F	-
10.1.G	क्रियाविशेषणम् 7
10.1.H	-
10.1.I	फिर
10.1.J	again
10.1.K	-
10.1.L	रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-लोपः शाकल्यस्य (8।3।19))
10.1.M	GL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 2

भी

certainly

महान्-बाहो

महाबाहो

महाबाहु{पुं}{8;एक}/महाबाहु{नपुं}{8;एक}

महाबाहु{पुं}{8;एक}

<महत्-बाहो>Bs6

महान्तौ बाहू यस्य सः = महाबाहुः सम्बोधने महाबाहो

सम्बोध्यः 7

हे_महाबाहो

O_mighty-armed

LGGG

शृणु

श्रुणु

श्रु{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;श्रु;भ्वादिः}

सुन

just_hear

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 6

मेरे

परमम्

परमं

परमम्{अव्य}/परम{पुं}{2;एक}/परम{नपुं}{1;एक}/परम{नपुं}{2;एक}

परम{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 6

परम_(रहस्य_और_प्रभावयुक्त)

supreme

LGG

वचः

वच{पुं}{1;एक}/वचस्{नपुं}{1;एक}/वचस्{नपुं}{2;एक}

वचस्{नपुं}{2;एक}

कर्म 7

वचन_को

information

यत्

यत्तेऽहं

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{2;एक}

कर्म 13

जिसे

that_which

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55)) / पूर्वरूप-सन्धिः (एङः पदान्तादति (6।1।109))

GGG

ते

तद्{पुं}{1;बहु}/तद्{स्त्री}{1;द्वि}/तद्{स्त्री}{2;द्वि}/तद्{नपुं}{1;द्वि}/तद्{नपुं}{2;द्वि}/युष्मद्{4;एक}/युष्मद्{6;एक}

युष्मद्{4;एक}

सम्प्रदानम् 13

तुझको

to_you

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 13

मैं

प्रीयमाणाय

प्रीयमाण{पुं}{4;एक}/प्रीयमाण{नपुं}{4;एक}

प्रीयमाण{पुं}{4;एक}

विशेषणम् 11

अतिशय_प्रेम_रखनेवाले_के_लिये

thinking_you_dear_to_Me

GGGGL

वक्ष्यामि

वच्1{कर्तरि;लृट्;उ;एक;परस्मैपदी;वचँ;अदादिः}/वह्1{कर्तरि;लृट्;उ;एक;परस्मैपदी;वहँ;भ्वादिः}/ब्रू1{कर्तरि;लृट्;उ;एक;परस्मैपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

वच्{कर्तरि;लृट्;उ;एक;परस्मैपदी;वचँ;अदादिः}

कहूँगा

say

GGL

हित-काम्यया

हितकाम्यया

हित-काम्या{स्त्री}{3;एक}

<हित-काम्यया>T6

हितस्य काम्या = हितकाम्या तया हितकाम्यया

हेतुः 13

हित_की_इच्छा_से

for_your_benefit

LLGLG

10.2.A	न
10.2.B	न
10.2.C	न{अव्य}
10.2.D	न{अव्य}
10.2.E	-
10.2.F	-
10.2.G	सम्बन्धः 4
10.2.H	-
10.2.I	न
10.2.J	never
10.2.K	-
10.2.L	-
10.2.M	L

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 2

मेरे

विदुः

विदु{पुं}{1;एक}/विदुस्{नपुं}{1;एक}/विदुस्{नपुं}{2;एक}/विद्1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

विद्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

जानते_हैं

knows

सुर-गणाः

सुरगणाः

सुर-गण{पुं}{1;बहु}

<सुर-गणाः>T6

सुराणां गणः = सुरगणः ते सुरगणाः

समुच्चितम् 5

देवतालोग

demigods

LLLG

प्रभवम्

प्रभवं

प्रभव{पुं}{2;एक}

कर्म 8

उत्पत्ति_को_अर्थात्_लीला_से_प्रकट_होने_को

opulences

LLG

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 7

न

never

महत्-ऋषयः

महर्षयः

महत्-ऋषि{पुं}{1;बहु}

<महत्-ऋषयः>K1

महान् सः ऋषिः च = महर्षिः ते महर्षयः

समुच्चितम् 5

महर्षिजन

great_sages

LGLG

अहम्

अहमादिर्हि

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 16

मैं

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGGGL

आदिः

आदि{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 16

आदि_कारण

the_origin

हि

हि{अव्य}

क्योंकि

certainly

देवानाम्

देवानां

देव{पुं}{6;बहु}

समुच्चितम् 12

देवताओं_का

of_the_demigods

GGG

महत्-ऋषीणाम्

महर्षीणां

महत्-ऋषि{पुं}{6;बहु}

<महत्-ऋषीणां>K1

महान् सः ऋषिः च = महर्षिः तेषां महर्षीणां

समुच्चितम् 12

महर्षियों_का

of_the_great_sages

LGGG

च

च{अव्य}

षष्ठीसम्बन्धः 15

और

also

सर्वशः

सर्वशः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 16

सब_प्रकार_से

in_all_respects

GLG

10.3.A	यः
10.3.B	यो
10.3.C	यद्{पुं}{1;एक}
10.3.D	यद्{पुं}{1;एक}
10.3.E	-
10.3.F	-
10.3.G	सम्बन्धः 8
10.3.H	-
10.3.I	जो
10.3.J	anyone_who
10.3.K	-
10.3.L	रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))
10.3.M	G

माम्

मामजमनादिं

अस्मद्{2;एक}

कर्म 7

मुझको

unto_Me

GLGLGG

अ-जम्

अ-ज{पुं}{2;एक}

अज{पुं}{2;एक}

<न-जम्>U

न जायते सः = अजः तम् अजम्

समुच्चितम् 5

अजन्मा_अर्थात्_वास्तव_में_जन्मरहित

unborn

अन्-आदिम्

अन्-{अव्य}-आदि{पुं}{2;एक}

अनादि{पुं}{2;एक}

<न-आदिम्>Bsmn

न आदिः यस्य सः = अनादिः तम् अनादिं

समुच्चितम् 5

अनादि

without_beginning

च

च{अव्य}

कर्मसमानाधिकरणम् 7

और

also

वेत्ति

विद्1{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

विद्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

प्रतियोगी 1

तत्त्व_से_जानता_है

knows

लोक-महत्-ईश्वरम्

लोकमहेश्वरम्

लोक-महत्-ईश्वर{पुं}{2;एक}

<लोक-<महत्-ईश्वरम्>K1>T6

महान् सः ईश्वरः च = महेश्वरः, लोकानां महेश्वरः = लोकमहेश्वरः तम् लोकमहेश्वरम्

समुच्चितम् 5

लोकों_का_महान्_ईश्वर

the_supreme_master_of_the_planets

GGLGLL

अ-सम्मूढः

असम्मूढः

अ-सम्मूढः

न-सम्मूढ{पुं}{1;एक}

<न-सम्मूढः>Tn

न सम्मूढः = असम्मूढः

कर्ता 12

ज्ञानवान्_पुरुष

without_doubt

LGGG

सः

स

तद्{पुं}{1;एक}

अनुयोगी 12

वह

विसर्गलोप-सन्धिः (एतत्तदोः सुलोपोऽकोरनञ्समासे हलि (6।1।132))

मर्त्येषु

मर्त्य{पुं}{7;बहु}

निर्धारणम् 10

मनुष्यों_में

among_those_subject_to_death

GGL

सर्व-पापैः

सर्वपापैः

सर्व-पाप{पुं}{3;बहु}/पाप{नपुं}{3;बहु}

सर्व-पाप{नपुं}{3;बहु}

<सर्व-पापैः>K1

सर्वम् तत् पापम् च = सर्वपापम् तैः सर्वपापैः

करणम् 12

सम्पूर्ण_पापों_से

from_all_sinful_reactions

GLGG

प्रमुच्यते

प्र_मुच्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;प्र_मुचॢँ;तुदादिः}

मुक्त_हो_जाता_है

is_delivered

GGLG

10.4.A	बुद्धिः
10.4.B	बुद्धिर्ज्ञानमसम्मोहः
10.4.C	बुद्धि{स्त्री}{1;एक}
10.4.D	बुद्धि{स्त्री}{1;एक}
10.4.E	-
10.4.F	-
10.4.G	समुच्चितम् 13
10.4.H	-
10.4.I	निश्चय_करने_की_शक्ति
10.4.J	intelligence
10.4.K	-
10.4.L	रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))
10.4.M	GGGGLGGG

ज्ञानम्

ज्ञान{नपुं}{1;एक}/ज्ञान{नपुं}{2;एक}

ज्ञान{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

यथार्थ_ज्ञान

knowledge

अ-सम्मोहः

अ-सम्मोह{पुं}{1;एक}

न-सम्मोह{पुं}{1;एक}

<न-सम्मोहः>Tn

न सम्मोहः = असम्मोहः

समुच्चितम् 13

असंमूढता

freedom_from_doubt

क्षमा

क्षमा{अव्य}/क्षमा{स्त्री}{1;एक}

क्षमा{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 13

क्षमा

forgiveness

सत्यम्

सत्यं

सत्यम्{अव्य}/सत्य{पुं}{2;एक}/सत्य{नपुं}{1;एक}/सत्य{नपुं}{2;एक}

सत्य{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

सत्य

truthfulness

दमः

दम{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

इन्द्रियों_का_वश_में_करना

control_of_the_senses

शमः

शम{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

मन_का_निग्रह

control_of_the_mind

सुखम्

सुखं

सुखम्{अव्य}/सुख{पुं}{2;एक}/सुख{नपुं}{1;एक}/सुख{नपुं}{2;एक}

सुख{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

सुख

happiness

दुःखम्

दुःखं

दुःख{नपुं}{1;एक}/दुःख{नपुं}{2;एक}

दुःख{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

दुःख

distress

भवः

भवोऽभावो

भव{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

उत्पत्ति

birth

रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LGGG

अ-भावः

अ-भाव{पुं}{1;एक}

अभाव{पुं}{1;एक}

<न-भावः>Tn

न भावः = अभावः

समुच्चितम् 13

प्रलय

death

भयम्

भयं

भय{नपुं}{1;एक}/भय{नपुं}{2;एक}

भय{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

भय

fear

च

चाभयमेव

च{अव्य}

प्रतियोगी 24

और

and

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GLGGL

अ-भयम्

अ-भय{नपुं}{1;एक}/भय{नपुं}{2;एक}

अभय{नपुं}{1;एक}

<न-भयं>Tn

न भयम् = अभयम्

समुच्चितम् 13

अभय

without_fear

एव

एव{अव्य}

तथा

also

च

च{अव्य}

तथा

and

अ-हिंसा

अहिंसा

अ-हिंसा{स्त्री}{1;एक}

अहिंसा{स्त्री}{1;एक}

<न-हिंसा>Tn

न हिंसा = अहिंसा

समुच्चितम् 13

अहिंसा

nonviolence

LGG

समता

समत्{पुं}{3;एक}/समत्{नपुं}{3;एक}/समता{स्त्री}{1;एक}/समता{स्त्री}{1;एक}

समता{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 13

समता

equilibrium

समस्य भावः समता

GLG

तुष्टिः

तुष्टिस्तपो

तुष्टि{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 13

संतोष

satisfaction

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GGLG

तपः

तप{पुं}{1;एक}/तपस्{नपुं}{1;एक}/तपस्{नपुं}{2;एक}

तपस्{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

तप

penance

दानम्

दानं

दान{नपुं}{1;एक}/दान{नपुं}{2;एक}

दान{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

दान

charity

यशः

यशोऽयशः

यशस्{नपुं}{1;एक}/यशस्{नपुं}{2;एक}

यशस्{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

कीर्ति

fame

रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109))

LGLG

अ-यशः

अ-यशस्{नपुं}{1;एक}/यशस्{नपुं}{2;एक}

न-यशस्{नपुं}{1;एक}

<न-यशः>Bsmn

न यशः यस्य = अयशः

समुच्चितम् 13

अपकीर्ति

infamy

भवन्ति

भू1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

भू{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;भू;भ्वादिः}

होते_हैं

become

LGL

भावाः

भावा

भाव{पुं}{1;बहु}

कर्ता 30

भाव

natures

रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-हलि सर्वेषाम् (8।3।22))

भूतानाम्

भूतानां

भूत{पुं}{6;बहु}/भूत{नपुं}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}

भूत{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 27

प्राणियों_के

of_living_entities

GGG

मत्तः

मत्त

मत्त{पुं}{1;एक}

मत्त{तसिल्}

अपादानम् 30

मुझसे

from_Me

रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-लोपः शाकल्यस्य (8।3।19))

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 28

ही

certainly

पृथक्-विधाः

पृथग्विधाः

पृथक्-{अव्य}-विध{पुं}{1;बहु}/विधा{स्त्री}{1;बहु}/विधा{स्त्री}{2;बहु}/विधस्{पुं}{1;एक}

पृथक्-विध{पुं}{1;बहु}

<पृथक्-विधाः>Bs6

पृथक् विधम् यस्य सः = पृथग्विधः ते पृथग्विधाः

विशेषणम् 27

नाना_प्रकार_के

differently_arranged

LGLG

10.5.A	महत्-ऋषयः
10.5.B	महर्षयः
10.5.C	महत्-ऋषि{पुं}{1;बहु}/ऋषि{पुं}{8;बहु}
10.5.D	महत्-ऋषि{पुं}{1;बहु}
10.5.E	<महत्-ऋषयः>K1
10.5.F	महान् सः ऋषिः च = महर्षिः ते महर्षयः
10.5.G	समुच्चितम् 5
10.5.H	-
10.5.I	महर्षिजन
10.5.J	the_great_sages
10.5.K	-
10.5.L	-
10.5.M	LGLG

सप्त

सप्तन्{1;बहु}/सप्तन्{2;बहु}

सप्तन्{1;बहु}

विशेषणम् 2

सात

seven

पूर्वे

पूर्व{पुं}{7;एक}/पूर्व{नपुं}{1;द्वि}/पूर्व{नपुं}{2;द्वि}/पूर्व{नपुं}{7;एक}/पूर्व{नपुं}{1;द्वि}/पूर्व{नपुं}{2;द्वि}/पूर्वा{स्त्री}{1;द्वि}/पूर्वा{स्त्री}{2;द्वि}/पूर्वा{स्त्री}{1;द्वि}/पूर्वा{स्त्री}{2;द्वि}

पूर्व{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 6

पूर्व_होनेवाले_(सनकादि)

before

चत्वारः

चत्वारो

चतुर्{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 6

चार

four

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GGG

मनवः

मनवस्तथा

मनु{पुं}{1;बहु}/मनु{पुं}{8;बहु}/मनु{स्त्री}{1;बहु}/मनु{स्त्री}{8;बहु}

मनु{पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 5

स्वायम्भुव_आदि_चौदह_मनु_ये

Manus

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

LLGLG

तथा (च)

तथा{अव्य}

कर्ता 9

तथा

also

मत्-भावाः

मद्भावा

अस्मद्-भाव{पुं}{1;बहु}/भाव{पुं}{8;बहु}

अस्मद्-भाव{पुं}{1;बहु}

<अस्मत्-भावाः>Bs6

मयि भावः यस्य सः = मद्भावः ते मद्भावाः

विशेषणम् 8

मुझमें_भाववाले

born_of_Me

GGG

मानसाः

मानसा

मानस{पुं}{1;बहु}/मानस{पुं}{8;बहु}

मानस{पुं}{1;बहु}

कर्तृसमानाधिकरणम् 9

मेरे_संकल्प_से

from_the_mind

मनसः इमे मानसाः

GLG

जाताः

जाता

जात{पुं}{1;बहु}/जात{पुं}{8;बहु}/जाता{स्त्री}{1;बहु}/जाता{स्त्री}{2;बहु}/जाता{स्त्री}{8;बहु}/जाता{स्त्री}{1;बहु}/जाता{स्त्री}{2;बहु}/जाता{स्त्री}{8;बहु}

जन्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;जनीँ;दिवादिः;पुं}{1;बहु}

उत्पन्न_हुए_हैं

born

येषाम्

येषां

यद्{पुं}{6;बहु}/यद्{नपुं}{6;बहु}

यद्{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 11

जिनकी

of_them

लोके

लोक

लोक{पुं}{7;एक}/लोक्1{कर्तरि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;लोकृँ;भ्वादिः}

लोक{पुं}{7;एक}

अधिकरणम् 14

संसार_में

the_planets

यान्तवान्त-लोप-सन्धिः (एचोऽयवायावः (6।1।78)-लोपः शाकल्यस्य (8।3।19))

इमाः

इदम्{स्त्री}{1;बहु}/इदम्{स्त्री}{2;बहु}

इदम्{स्त्री}{1;बहु}

विशेषणम् 13

यह

all_this

प्रजाः

प्रज{पुं}{1;बहु}/प्रज{पुं}{8;बहु}/प्रजा{स्त्री}{1;बहु}/प्रजा{स्त्री}{2;बहु}/प्रजा{स्त्री}{8;बहु}

प्रजा{स्त्री}{1;बहु}

कर्ता 14

सम्पूर्ण_प्रजा

population

10.6.A	एताम्
10.6.B	एतां
10.6.C	एता{स्त्री}{2;एक}/एतद्{स्त्री}{2;एक}/आङ्_इ1{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;इण्;अदादिः}
10.6.D	एतद्{स्त्री}{2;एक}
10.6.E	-
10.6.F	-
10.6.G	विशेषणम् 4
10.6.H	-
10.6.I	इस
10.6.J	all_this
10.6.K	-
10.6.L	-
10.6.M	GG

वि-भूतिम्

विभूतिं

वि-भूति{स्त्री}{2;एक}

विभूति{स्त्री}{2;एक}

<वि-भूतिं>Bvp

विशिष्टा भूतिः यस्य = विभूतिः तम् विभूतिम्

समुच्चितम् 5

परमैश्वर्यरूप_विभूति_को

opulence

LGG

योगम्

योगं

योग{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 5

योगशक्ति_को

mystic_power

च

च{अव्य}

कर्म 8

और

also

मम

अस्मद्{6;एक}/मा1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;मा;अदादिः}

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 4

मेरी

mine

यः

यो

यद्{पुं}{1;एक}

सम्बन्धः 9

जो_(पुरुष)

anyone

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

वेत्ति

विद्1{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

विद्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

प्रतियोगी 1

जानता_है

knows

तत्त्वतः

तत्त्वतः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 8

तत्त्व_से

factual

GLG

सः

सोऽविकम्पेन

तद्{पुं}{1;एक}

अनुयोगी 12

वह

GLGGL

अ-वि-कम्पेन

अ-वि-कम्प{पुं}{3;एक}

न-विकम्प{पुं}{3;एक}

<न-<वि-कम्पेन>Bvp>Bsmn

विशिष्टं कम्पनः यस्य = विकम्पनः, न विकम्पनः यस्य सः = अविकम्पनः तेन अविकम्पेन

विशेषणम् 11

निश्चल

steady

योगेन

योग{पुं}{3;एक}

करणम् 12

भक्तियोग_से

in_devotional_service

GGL

युज्यते

युज्यत्{पुं}{4;एक}/युज्यत्{नपुं}{4;एक}/युज्यता{स्त्री}{1;द्वि}/युज्यता{स्त्री}{2;द्वि}/युज्1{भावे;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;युजँ;दिवादिः}/युज्2{कर्मणि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;युजिँर्;रुधादिः}

युज्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;युजिँर्;रुधादिः}

युक्त_हो_जाता_है

engaged

GLG

न

नात्र

न{अव्य}

सम्बन्धः 16

नहीं

never

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

अत्र

अत्र{अव्य}

अधिकरणम् 16

इसमें

here

संशयः

संशय{पुं}{1;एक}

कर्ता 16

संशय

doubt

GLG

10.7.A	अहम्
10.7.B	अहं
10.7.C	अस्मद्{1;एक}
10.7.D	अस्मद्{1;एक}
10.7.E	-
10.7.F	-
10.7.G	कर्ता 4
10.7.H	-
10.7.I	मैं_(वासुदेव)
10.7.J	I
10.7.K	-
10.7.L	-
10.7.M	LG

सर्वस्य

सर्व{पुं}{6;एक}/सर्व{नपुं}{6;एक}

सर्व{पुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 3

सम्पूर्ण_जगत्_की

of_all

GGL

प्रभवः

प्रभवो

प्रभु{पुं}{1;बहु}/प्रभव{पुं}{1;एक}

प्रभव{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 4

उत्पत्ति_का_कारण

source_of_generation

प्रभवत्यस्मादिति प्रभवः सृष्टिकर्ता

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LLG

मत्तः

मत्त{पुं}{1;एक}

मत्त{तसिल्}

अपादानम् 7

मुझसे

from_Me

सर्वम्

सर्वं

सर्व{पुं}{2;एक}/सर्व{नपुं}{1;एक}/सर्व{नपुं}{2;एक}

सर्व{नपुं}{2;एक}

कर्म 7

सब_(जगत्)

everything

प्रवर्तते

प्रवर्तता{स्त्री}{1;द्वि}/प्रवर्तता{स्त्री}{2;द्वि}/प्र_वृत्1{कर्तरि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;वृतुँ;भ्वादिः}

प्र_वृत्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;प्र_वृतुँ;भ्वादिः}

चेष्टा_करता_है

emanates

LGLG

इति

इति{अव्य}

सम्बन्धः 9

इस_प्रकार

thus

मत्वा

मन्1{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;मनँ;दिवादिः}

मन्{कृत्_प्रत्ययः:क्त्वा;मनँ;दिवादिः}

पूर्वकालः 13

समझकर

knowing

भजन्ते

भज्1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;आत्मनेपदी;भजँ;भ्वादिः}

भज्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;आत्मनेपदी;भजँ;भ्वादिः}

निरन्तर_भजते_हैं

becomes_devoted

LGG

माम्

मां

अस्मद्{2;एक}

कर्म 13

मुझको_(परमेश्वर_को)

unto_Me

बुधाः

बुधा

बुध{पुं}{1;बहु}/बुध{पुं}{8;बहु}/बुधा{स्त्री}{1;बहु}/बुधा{स्त्री}{2;बहु}/बुधा{स्त्री}{8;बहु}

बुध{पुं}{1;बहु}

कर्ता 13

बुद्धिमान्_भक्तजन

learned

भाव-समन्विताः

भावसमन्विताः

भाव-समन्वित{पुं}{1;बहु}/समन्वित{पुं}{8;बहु}/समन्विता{स्त्री}{1;बहु}/समन्विता{स्त्री}{2;बहु}/समन्विता{स्त्री}{8;बहु}

भाव-समन्वित{पुं}{1;बहु}

<भाव-समन्विताः>T3

भावेन समन्वितः = भावसमन्वितः ते भावसमन्विताः

विशेषणम् 11

श्रद्धा_और_भक्ति_से_युक्त

with_great_attention

GLGGLG

10.8.A	मत्-चित्ताः
10.8.B	मच्चित्ता
10.8.C	अस्मद्-चित्त{पुं}{1;बहु}/चित्त{पुं}{8;बहु}/चित्ता{स्त्री}{1;बहु}/चित्ता{स्त्री}{2;बहु}/चित्ता{स्त्री}{8;बहु}
10.8.D	अस्मद्-चित्त{पुं}{1;बहु}
10.8.E	<अस्मत्-चित्ताः>Bs6
10.8.F	मयि चित्तम् यस्य सः = मच्चित्तः ते मच्चित्ताः
10.8.G	समुच्चितम् 8
10.8.H	-
10.8.I	निरन्तर_मुझमें_मन_लगानेवाले
10.8.J	minds_fully_engaged_in_Me
10.8.K	-
10.8.L	रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-हलि सर्वेषाम् (8।3।22))
10.8.M	GGG

मत्-गत-प्राणाः

मद्गतप्राणा

अस्मद्-गत-प्राण{पुं}{1;बहु}/प्राण{पुं}{8;बहु}

अस्मद्-गत-प्राण{पुं}{1;बहु}

<<अस्मत्-गत>T2-प्राणाः>Bs6

मां गतः = मद्गतः, मद्गतः प्राणः यस्य सः = मद्गतप्राणः ते मद्गतप्राणाः

समुच्चितम् 8

मुझमें_ही_प्राणों_को_अर्पण_करनेवाले_भक्तजन

lives_devoted_to_the_service_of_Krsna

GLGGG

बोधयन्तः

बुध्_णिच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;बुधिँर्_णिच्;भ्वादिः;पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 5

जनाते_हुए

preaching

GLGG

परस्परम्

परस्परम्{अव्य}/परस्पर{पुं}{2;एक}/परस्पर{नपुं}{1;एक}/परस्पर{नपुं}{2;एक}

परस्परम्{अव्य}

कर्म 4

आपस_में_(मेरे_प्रभाव_को)

among_themselves

LGLL

कथयन्तः

कथयन्तश्च

कथयत्{पुं}{1;बहु}/कथयत्{पुं}{8;बहु}

कथ{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;कथ;चुरादिः;पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 5

कथन_करते_हुए

talking

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

LLGGL

च

च{अव्य}

समानकालः 11

तथा

also

माम्

मां

अस्मद्{2;एक}

कर्म 12

मेरा

about_Me

नित्यम्

नित्यं

नित्य{पुं}{2;एक}/नित्य{नपुं}{1;एक}/नित्य{नपुं}{2;एक}

नित्य{नपुं}{2;एक}

क्रियाविशेषणम् 10

निरन्तर

perpetually

तुष्यन्ति

तुष्यत्{नपुं}{1;बहु}/तुष्यत्{नपुं}{2;बहु}/तुष्यत्{नपुं}{8;बहु}/तुष्1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;तुषँ;दिवादिः}/तुष्यन्ती{स्त्री}{8;एक}

तुष्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;तुषँ;दिवादिः}

समुच्चितम् 11

संतुष्ट_होते_हैं

are_pleased

GGL

च

च{अव्य}

कर्ता 11

ही

also

रमन्ति

रम्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;रमुँ;भ्वादिः}

समुच्चितम् 11

रमण_करते_हैं

enjoy_transcendental_bliss

GGL

च

च{अव्य}

और

also

10.9.A	तेषाम्
10.9.B	तेषां
10.9.C	तद्{पुं}{6;बहु}/तद्{नपुं}{6;बहु}
10.9.D	तद्{पुं}{6;बहु}
10.9.E	-
10.9.F	-
10.9.G	विशेषणम् 2
10.9.H	-
10.9.I	उन
10.9.J	unto_them
10.9.K	-
10.9.L	-
10.9.M	GG

सतत-युक्तानाम्

सततयुक्तानां

सततयुक्त{पुं}{6;बहु}/सततयुक्त{नपुं}{6;बहु}/सततयुक्ता{स्त्री}{6;बहु}

सतत-युज्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;युजिँर्;रुधादिः;पुं}{6;बहु}

<सतत-युक्तानाम्>K1

सततं युक्ताः = सततयुक्ताः तेषाम् सततयुक्तानाम्

समुच्चितम् 3

निरन्तर_मेरे_ध्यान_आदि_में_लगे_हुए

always_engaged

LLLGGG

भजताम्

भजतां

भज्1{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;भजँ;भ्वादिः}/भज्1{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;भजँ;भ्वादिः}

भज्{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;भजँ;भ्वादिः}

समुच्चितम् 3

भजनेवाले_भक्तों_को

in_devotional_service

LLG

प्रीति-पूर्वकम्

प्रीतिपूर्वकम्

प्रीति-पूर्वक{पुं}{2;एक}/पूर्वक{नपुं}{1;एक}/पूर्वक{नपुं}{2;एक}

प्रीति-पूर्वक{पुं}{2;एक}

<प्रीति-पूर्वकम्>T3

प्रीत्या पूर्वकम् = प्रीतिपूर्वकम्

विशेषणम् 5

प्रेमपूर्वक

in_loving_ecstasy

GLGLL

ददामि

दा3{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;डुदाञ्;जुहोत्यादिः}

दा{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;डुदाञ्;जुहोत्यादिः}

देता_हूँ

give

LGL

बुद्धि-योगम्

बुद्धियोगं

बुद्धि-योग{पुं}{2;एक}

<बुद्धि-योगं>T6

बुद्धेः योगः = बुद्धियोगः तम् बुद्धियोगं

कर्म 9

तत्त्वज्ञानरूप_योग

real_intelligence

GLGG

तम्

तं

तद्{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 8

वह

that

येन

येन{अव्य}/यद्{पुं}{3;एक}/यद्{नपुं}{3;एक}

यद्{नपुं}{3;एक}

करणम् 13

जिससे

by_which

माम्

मामुपयान्ति

अस्मद्{2;एक}

कर्म 13

मुझको

unto_Me

GLLGL

उपयान्ति

उप_या1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;या;अदादिः}

उप_या{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;उप_या;अदादिः}

प्राप्त_होते_हैं

come

ते

तद्{पुं}{1;बहु}

कर्ता 13

वे

they

10.10.A	तेषाम्
10.10.B	तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं
10.10.C	तद्{पुं}{6;बहु}/तद्{नपुं}{6;बहु}
10.10.D	तद्{पुं}{6;बहु}
10.10.E	-
10.10.F	-
10.10.G	षष्ठीसम्बन्धः 2
10.10.H	-
10.10.I	उनके_(ऊपर)
10.10.J	for_them
10.10.K	-
10.10.L	सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
10.10.M	GGGGLGGGLGGGLG

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 4

ही

certainly

अनुकम्पा-अर्थम्

अनुकम्पा{अर्थम्}

अनुकम्पा-अर्थ{नपुं}{1;एक}

प्रयोजनम् 10

अनुग्रह_करने_के_लिये

to_show_special_mercy

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 10

मैं

अ-ज्ञान-जम्

अ-ज्ञान-ज{पुं}{2;एक}

अज्ञान-ज{नपुं}{2;एक}

<<न-ज्ञान>Tn-जं>U

न ज्ञानम् = अज्ञानम्, अज्ञानं जनयति तद् = अज्ञानजम्

विशेषणम् 7

अज्ञानजनित

due_to_ignorance

तमः

तम{पुं}{1;एक}/तमस्{नपुं}{1;एक}/तमस्{नपुं}{2;एक}

तमस्{नपुं}{2;एक}

कर्म 10

अन्धकार_को

darkness

नाशयामि

नाशयाम्यात्मभावस्थो

नश्1_णिच्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;णशँ;दिवादिः}

नश्_णिच्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;णशँ_णिच्;दिवादिः}

नष्ट_कर_देता_हूँ

dispel

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GLGGLGGG

आत्म-भाव-स्थः

आत्मन्-भाव-स्थ{पुं}{1;एक}

<<आत्म-भाव>T6-स्थः>U

आत्मनः भावः = आत्मभावः, आत्मभावे तिष्ठति = आत्मभावस्थः

विशेषणम् 4

उनके_अन्तःकरण_में_स्थित_हुआ

within_themselves

ज्ञान-दीपेन

ज्ञानदीपेन

ज्ञान-दीप{पुं}{3;एक}

<ज्ञान-दीपेन>T6

ज्ञानस्य दीपः = ज्ञानदीपः तेन ज्ञानदीपेन

करणम् 10

तत्त्वज्ञानरूप_दीपक_के_द्वारा

with_the_lamp_of_knowledge

GLGGL

भास्वता

भास्वत्{पुं}{3;एक}

विशेषणम् 9

प्रकाशमय

glowing

GLG

10.11.A	परम्
10.11.B	परं
10.11.C	परम्{अव्य}/पर{पुं}{2;एक}/पर{नपुं}{1;एक}/पर{नपुं}{2;एक}/पर{पुं}{2;एक}/पर{नपुं}{1;एक}/पर{नपुं}{2;एक}
10.11.D	पर{नपुं}{1;एक}
10.11.E	-
10.11.F	-
10.11.G	विशेषणम् 3
10.11.H	-
10.11.I	परम
10.11.J	supreme
10.11.K	-
10.11.L	-
10.11.M	LG

ब्रह्म

ब्रह्म{नपुं}{8;एक}/ब्रह्मन्{नपुं}{1;एक}/ब्रह्मन्{नपुं}{2;एक}

ब्रह्मन्{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

ब्रह्म

truth

परम्

परं

परम्{अव्य}/पर{पुं}{2;एक}/पर{नपुं}{1;एक}/पर{नपुं}{2;एक}/पर{पुं}{2;एक}/पर{नपुं}{1;एक}/पर{नपुं}{2;एक}

पर{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 5

परम

supreme

धाम

धामन्{नपुं}{1;एक}/धामन्{नपुं}{2;एक}/धामन्{नपुं}{8;एक}

धामन्{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

धाम

sustenance

पवित्रम्

पवित्रं

पवित्र{पुं}{2;एक}

पवित्र{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

पवित्र

purest

LGG

परमम्

परमं

परमम्{अव्य}/परम{पुं}{2;एक}/परम{नपुं}{1;एक}/परम{नपुं}{2;एक}

परम{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 8

परम

supreme

LGG

भवान्

भव{पुं}{2;बहु}/भवत्{पुं}{1;एक}

भवत्{पुं}{1;एक}

कर्ता 9

आप

Yourself

पुरुषम्

पुरुष{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 18

पुरुष

personality

LLL

शाश्वतम्

शाश्वतं

शाश्वत{पुं}{2;एक}/शाश्वत{नपुं}{1;एक}/शाश्वत{नपुं}{2;एक}

शाश्वत{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 18

सनातन

original

GLG

दिव्यम्

दिव्यमादिदेवमजं

दिव्य{पुं}{2;एक}/दिव्य{नपुं}{1;एक}/दिव्य{नपुं}{2;एक}

दिव्य{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 15

दिव्य

transcendental

GGGLGGLG

आदि-देवम्

आदिन्-देव{पुं}{2;एक}

आदि-देव{पुं}{2;एक}

<आदि-देवम्>K1

आदिः सः देवः च = आदिदेवः तम् आदिदेवम्

समुच्चितम् 18

देवों_का_भी_आदिदेव

original_Lord

अ-जम्

अ-ज{पुं}{2;एक}

अज{पुं}{2;एक}

<न-जम्>U

न जायते सः = अजः तम् अजम्

समुच्चितम् 18

अजन्मा

unborn

विभुम्

विभु{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 18

सर्वव्यापी

greatest

आहुः

आहुस्त्वामृषयः

अह्1{कर्तरि;लिट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;अहँ;स्वादिः}/ब्रू1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;आत्मनेपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

ब्रू{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

कहते_हैं

say

सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GGGLLG

त्वाम्

युष्मद्{2;एक}

कर्म 20

आपको

unto_You

ऋषयः

ऋषि{पुं}{1;बहु}/ऋषि{पुं}{8;बहु}

ऋषि{पुं}{1;बहु}

कर्ता 20

ऋषिगण

sages

सर्वे

सर्व{पुं}{1;बहु}/सर्व{नपुं}{1;द्वि}/सर्व{नपुं}{2;द्वि}/सर्वा{स्त्री}{1;द्वि}/सर्वा{स्त्री}{2;द्वि}

सर्व{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 12

सब

all

देव-ऋषिः

देवर्षिर्नारदस्तथा

देव-ऋषि{पुं}{1;एक}

<देव-ऋषिः>K1

देवः च ऋषिः च = देवर्षिः

विशेषणम् 23

देवर्षि

the_sage_among_the_demigods

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / सत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GGGGLGLG

नारदः

नारद{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 27

नारद

Narada

तथा

तथा{अव्य}

वैसे_ही

also

असितः

असितो

असित{पुं}{1;एक}/असितृ{पुं}{8;एक}/असितृ{नपुं}{8;एक}

असित{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 27

असित

Asita

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LLG

देवलः

देवलो

देवल{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 27

देवल_ऋषि

Devala

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GLG

व्यासः

व्यास{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 27

महर्षि_व्यास

Vyasa

स्वयम्

स्वयं

स्वयम्{अव्य}

समुच्चितम् 27

स्वयं_आप

personally

च

चैव

च{अव्य}

कर्ता 31

और

also

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 28

भी

certainly

ब्रवीषि

ब्रू1{कर्तरि;लट्;म;एक;आत्मनेपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

ब्रू{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;ब्रूञ्;अदादिः}

कहते_हैं

explaining

LGL

मे

अस्मद्{6;एक}

अस्मद्{4;एक}

सम्प्रदानम् 31

मेरे_प्रति

unto_me

10.12.A	सर्वम्
10.12.B	सर्वमेतदृतं
10.12.C	सर्व{पुं}{2;एक}/सर्व{नपुं}{1;एक}/सर्व{नपुं}{2;एक}
10.12.D	सर्व{नपुं}{2;एक}
10.12.E	-
10.12.F	-
10.12.G	कर्म 9
10.12.H	-
10.12.I	सबको
10.12.J	all
10.12.K	-
10.12.L	जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))
10.12.M	GGGLLG

*एतत्

एतद्{नपुं}{1;एक}/एतद्{नपुं}{2;एक}

एतद्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 7

इस

these

ऋतम्

ऋत{पुं}{2;एक}/ऋत{नपुं}{1;एक}/ऋत{नपुं}{2;एक}

ऋत{नपुं}{2;एक}

कर्मसमानाधिकरणम् 9

सत्य

truths

मन्ये

मन्1{कर्मणि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;मनँ;दिवादिः}/मन्2{कर्मणि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;मनुँ;तनादिः}

मन्{कर्तरि;लट्;उ;एक;आत्मनेपदी;मनँ;दिवादिः}

मानता_हूँ

यत्

यन्मां

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{2;एक}

कर्म 4

जो

which

अनुनासिक-सन्धिः (यरोऽनुनासिकेऽनुनासिको वा (8।4।45))

माम्

अस्मद्{2;एक}

कर्मसमानाधिकरणम् 4

मेरे_प्रति

unto_me

वदसि

वद्1{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;वदँ;भ्वादिः}

वद्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;वदँ;भ्वादिः}

आप_कहते_हैं

tell

LLL

केशव

केशव{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 4

हे_केशव

O_Krsna

GLL

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 17

न

nor

हि

हि{अव्य}

सम्बन्धः 17

ही

certainly

ते

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 12

आपके

Your

भगवन्

भगवन्व्यक्तिं

भगवत्{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 19

हे_भगवन्

O_Personality_of_Godhead

LLGGG

व्यक्तिम्

व्यक्ति{स्त्री}{2;एक}

कर्म 19

लीलामय_स्वरूप_को

revelation

विदुः

विदुर्देवा

विदु{पुं}{1;एक}/विदुस्{नपुं}{1;एक}/विदुस्{नपुं}{2;एक}/विदुस्{नपुं}{8;एक}/विद्1{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

विद्{कर्तरि;लट्;प्र;बहु;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

जानते_हैं

can_know

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / रुत्व-यत्व-लोप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-भोभगोअघो अपूर्वस्य योऽशि (8।3।17)-हलि सर्वेषाम् (8।3।22))

LGGG

देवाः

देव{पुं}{1;बहु}/देव{पुं}{8;बहु}

देव{पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 15

देवता

the_demigods

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 14

न

never

दानवाः

दानव{पुं}{1;बहु}/दानव{पुं}{8;बहु}

दानव{पुं}{1;बहु}

समुच्चितम् 15

दानव

the_demons

GLG

10.13.A	स्वयम्
10.13.B	स्वयमेवात्मनात्मानं
10.13.C	स्वयम्{अव्य}
10.13.D	स्वयम्{अव्य}
10.13.E	-
10.13.F	-
10.13.G	कर्ता 11
10.13.H	-
10.13.I	स्वयं
10.13.J	personality
10.13.K	-
10.13.L	सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
10.13.M	LGGGLGGG

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 7

ही

certainly

आत्मना

आत्मन्{पुं}{3;एक}

करणम् 11

अपनेसे

by_Yourself

आत्मानम्

आत्मन्{पुं}{2;एक}

कर्म 11

अपनेको

Yourself

वेत्थ

विद्1{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

विद्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

जानते_हैं

know

त्वम्

त्वं

युष्मद्{1;एक}

विशेषणम् 7

आप

you

पुरुष-उत्तम

पुरुषोत्तम

पुरुषोत्तम{पुं}{8;एक}

<पुरुष-उत्तम>T7

पुरुषेषु उत्तमः = पुरुषोत्तमः सम्बोधने पुरुषोत्तम

सम्बोध्यः 11

हे_पुरुषोत्तम

O_greatest_of_all_persons

LLGGL

भूत-भावन

भूतभावन

भूत-भावन{नपुं}{8;एक}

भूत-भावन{पुं}{8;एक}

<भूत-भावन>T6

भूतानां भावनः = भूतभावनः सम्बोधने भूतभावन

सम्बोध्यः 11

हे_भूतों_को_उत्पन्न_करनेवाले

O_origin_of_everything

GLGLL

भूत-ईश

भूतेश

भूत-ईश{पुं}{8;एक}

<भूत-ईश>T6

भूतस्य ईशः = भूतेशः सम्बोधने भूतेश

सम्बोध्यः 11

हे_भूतों_के_ईश्वर

O_Lord_of_everything

GGL

देव-देव

देवदेव

देव-देव{पुं}{8;एक}

<देव-देव>T6

देवानां देवः = देवदेवः सम्बोधने देवदेव

सम्बोध्यः 11

हे_देवों_के_देव

O_Lord_of_all_demigods

GLGL

जगत्-पते

जगत्पते

जगत्-पत{पुं}{7;एक}/पति{पुं}{8;एक}

जगत्-पति{पुं}{8;एक}

<जगत्-पते>T6

जगतः पतिः = जगत्पतिः सम्बोधने जगत्पते

सम्बोध्यः 11

हे_जगत्_के_स्वामी

O_Lord_of_the_entire_universe

LGLG

10.14.A	वक्तुम्
10.14.B	वक्तुमर्हस्यशेषेण
10.14.C	वच्1{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;वचँ;अदादिः}
10.14.D	वच्{कृत्_प्रत्ययः:तुमुन्;वचँ;अदादिः}
10.14.E	-
10.14.F	-
10.14.G	प्रयोजनम् 7
10.14.H	-
10.14.I	कहने_में
10.14.J	to_say
10.14.K	-
10.14.L	यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))
10.14.M	GGGGLGGL

अर्हसि

अर्ह्1{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;अर्हँ;भ्वादिः}/अर्ह्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;अर्हँ;चुरादिः}

अर्ह्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;अर्हँ;भ्वादिः}

समर्थ_हैं

deserve

अ-शेषेण

अ-शेष{पुं}{3;एक}/शेष{नपुं}{3;एक}

अशेष{पुं}{3;एक}

<न-शेषेण>Tn

न शेषः = अशेषः तेन अशेषेण

क्रियाविशेषणम् 6

सम्पूर्णता_से

in_detail

दिव्याः

दिव्या

दिव्य{पुं}{1;बहु}/दिव्य{पुं}{8;बहु}/दिव्या{स्त्री}{1;बहु}/दिव्या{स्त्री}{2;बहु}/दिव्या{स्त्री}{8;बहु}

दिव्य{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 4

दिव्य

divine

हि

ह्यात्मविभूतयः

हि{अव्य}

सम्बन्धः 1

ही

certainly

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

GLLGLG

आत्म-वि-भूतयः

आत्मन्-वि-भूति{स्त्री}{1;बहु}/भूति{स्त्री}{8;बहु}

आत्मन्-विभूति{पुं}{1;बहु}

<आत्म-<वि-भूतयः>Bvp>T6

विशिष्टा भूतिः यस्य = विभूतिः, आत्मनः विभूतिः = आत्मविभूतिः ते आत्मविभूतयः

कर्म 6

अपनी_विभूतियों_को

your_opulences

याभिः

याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं

यद्{स्त्री}{3;बहु}

विशेषणम् 9

जिन

by_which

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / रुत्व-सन्धिः (नश्छव्यप्रशान् (8।3।7)-अनुनासिकात् परोऽनुस्वारः (8।3।4)-खरवसानयोर्विसर्जनीयः (8।3।15)-विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GGLGLGGGGGG

वि-भूतिभिः

वि-भूति{स्त्री}{3;बहु}

विभूति{स्त्री}{3;बहु}

<वि-भूतिभिः>Bvp

विशिष्टा भूतिः यस्य = विभूतिः तैः विभूतिभिः

करणम् 14

विभूतियों_के_द्वारा

opulences

लोकान्

लोक{पुं}{2;बहु}

कर्म 13

लोकों_को

all_the_planets

इमान्

इदम्{पुं}{2;बहु}

विशेषणम् 12

इन_सब

these

त्वम्

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 6

आप

you

व्याप्य

वि_आप्1{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;आपॢँ;स्वादिः}/वि_आप्2{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;आपॢँ;चुरादिः}/व्याप्य{पुं}{8;एक}/व्याप्य{नपुं}{8;एक}

वि_आप्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;वि_आपॢँ;स्वादिः}

पूर्वकालः 14

व्याप्त_करके

pervading

तिष्ठसि

स्था1{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;ष्ठा;भ्वादिः}

स्था{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;ष्ठा;भ्वादिः}

स्थित_हैं

remain

GLL

10.15.A	कथम्
10.15.B	कथं
10.15.C	कथम्{अव्य}
10.15.D	कथम्{अव्य}
10.15.E	-
10.15.F	-
10.15.G	क्रियाविशेषणम् 7
10.15.H	-
10.15.I	किस_प्रकार
10.15.J	how
10.15.K	-
10.15.L	-
10.15.M	LG

विद्याम्

विद्यामहं

विद्या{स्त्री}{2;एक}/विद्1{कर्तरि;विधिलिङ्;उ;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

विद्{कर्तरि;विधिलिङ्;उ;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

जानूँ

shall_know

GGLG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 7

मैं

योगिन्

योगिंस्त्वां

योगिन्{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 7

हे_योगेश्वर

O_supreme_mystic

रुत्व-सन्धिः (नश्छव्यप्रशान् (8।3।7)-अनुनासिकात् परोऽनुस्वारः (8।3।4)-खरवसानयोर्विसर्जनीयः (8।3।15)-विसर्जनीयस्य सः (8।3।34))

GGG

त्वाम्

युष्मद्{2;एक}

कर्म 7

आपको

you

सदा

सदा{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 5

निरन्तर

always

परिचिन्तयन्

परि_चिन्त्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;परि_चितिँ;चुरादिः;पुं}{1;एक}

समानकालः 7

चिन्तन_करता_हुआ

thinking

LLGLL

केषु

किम्{पुं}{7;बहु}/किम्{नपुं}{7;बहु}

किम्{पुं}{7;बहु}

वीप्सा 11

किन

in_which

केषु

किम्{पुं}{7;बहु}/किम्{नपुं}{7;बहु}

किम्{पुं}{7;बहु}

विशेषणम् 12

किन

in_which

च

च{अव्य}

और

also

भावेषु

भाव{पुं}{7;बहु}

अधिकरणम् 15

भावों_में

nature

GGL

चिन्त्यः

चिन्त्योऽसि

चिन्त्य{पुं}{1;एक}

चिन्त्{कृत्_प्रत्ययः:यत्;चितिँ;चुरादिः;पुं}{1;एक}

कर्ता 16

चिन्तन_करनेयोग्य

remembered

GGL

असि

अस्2{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;म;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हैं

are

भगवन्

भगवन्मया

भगवत्{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 15

हे_भगवन्

O_Supreme

LLGLG

मया

अस्मद्{3;एक}

कर्ता 15

मेरे_द्वारा

by_me

10.16.A	विस्तरेण
10.16.B	विस्तरेणात्मनो
10.16.C	विस्तर{पुं}{3;एक}/विस्तर{नपुं}{3;एक}
10.16.D	विस्तर{अव्य}
10.16.E	-
10.16.F	-
10.16.G	क्रियाविशेषणम् 8
10.16.H	-
10.16.I	विस्तारपूर्वक
10.16.J	in_description
10.16.K	-
10.16.L	सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))
10.16.M	GLGGLG

आत्मनः

आत्मन्{पुं}{2;बहु}/आत्मन्{पुं}{5;एक}/आत्मन्{पुं}{6;एक}

आत्मन्{पुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 3

अपनी

of_Yourself

योगम्

योगं

योग{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 4

योगशक्ति_को

mystic_power

वि-भूतिम्

विभूतिं

वि-भूति{स्त्री}{2;एक}

विभूति{स्त्री}{2;एक}

<वि-भूतिं>Bvp

विशिष्टा भूतिः यस्य = विभूतिः तम् विभूतिम्

समुच्चितम् 4

विभूति_को

opulences

LGG

च

च{अव्य}

कर्म 8

और

also

जनार्दन

जनार्दन{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 8

हे_जनार्दन

O_killer_of_the_atheists

LGLL

भूयः

भूयः{अव्य}/भूयस्{नपुं}{1;एक}/भूयस्{नपुं}{2;एक}/भूयस्{नपुं}{8;एक}

भूयः{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 8

फिर

again

कथय

कथ1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;कथ;चुरादिः}/कथ1_णिच्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;कथ;चुरादिः}

कथ{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;कथ;चुरादिः}

कहिये

describe

LLL

तृप्तिः

तृप्तिर्हि

तृप्ति{स्त्री}{1;एक}

कर्ता 15

तृप्ति

satisfaction

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GGL

हि

हि{अव्य}

क्योंकि

certainly

शृण्वतः

शृण्वतो

शृण्वतः

श्रु{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;श्रु;भ्वादिः;पुं}{6;एक}

समानकालः 15

सुनते_हुए

hearing

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GLG

न

नास्ति

न{अव्य}

सम्बन्धः 15

नहीं

not

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

अस्ति

अस्2{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

होती_है

मे

मेऽमृतम्

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 13

मेरी

पूर्वरूप-सन्धिः (एङः पदान्तादति (6।1।109))

GLL

अमृतम्

अ-मृत{पुं}{2;एक}/मृत{नपुं}{1;एक}/मृत{नपुं}{2;एक}

अमृत{नपुं}{2;एक}

कर्म 11

अमृतमय_वचनों_को

nectar

10.17.A	हन्त
10.17.B	हन्त
10.17.C	हन्त{अव्य}
10.17.D	हन्त{अव्य}
10.17.E	-
10.17.F	-
10.17.G	-
10.17.H	-
10.17.I	अब
10.17.J	yes
10.17.K	-
10.17.L	-
10.17.M	GL

ते

युष्मद्{4;एक}

सम्प्रदानम् 10

तेरे_लिये

unto_you

कथयिष्यामि

कथ1{कर्तरि;लृट्;उ;एक;आत्मनेपदी;कथ;चुरादिः}/कथ1_णिच्{कर्तरि;लृट्;उ;एक;परस्मैपदी;कथ;चुरादिः}

कथ{कर्तरि;लृट्;उ;एक;परस्मैपदी;कथ;चुरादिः}

कहूँगा

shall_speak

LLGGL

दिव्याः

दिव्या

दिव्य{पुं}{1;बहु}

विशेषणम् 5

दिव्य

divine

हि

ह्यात्मविभूतयः

हि{अव्य}

क्योंकि

certainly

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

GLLGLG

आत्म-वि-भूतयः

आत्मन्-वि-भूति{स्त्री}{1;बहु}/भूति{स्त्री}{8;बहु}

आत्मन्-विभूति{पुं}{1;बहु}

<आत्म-<वि-भूतयः>Bvp>T6

विशिष्टा भूतिः यस्य = विभूतिः, आत्मनः विभूतिः = आत्मविभूतिः ते आत्मविभूतयः

कर्ता 6

विभूतियाँ

personal_opulences

प्राधान्यतः

प्राधान्य{तसिल्}

प्राधान्य{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 10

प्रधानता_से

principally

GGLG

कुरु-श्रेष्ठ

कुरुश्रेष्ठ

कुरु-श्रेष्ठ{पुं}{8;एक}/श्रेष्ठ{नपुं}{8;एक}

कुरु-श्रेष्ठ{पुं}{8;एक}

<कुरु-श्रेष्ठ>T7

कुरुषु श्रेष्ठः = कुरुश्रेष्ठः सम्बोधने कुरुश्रेष्ठ

सम्बोध्यः 10

हे_कुरुश्रेष्ठ

O_best_of_the_Kurus

LGGL

न

नास्त्यन्तो

न{अव्य}

सम्बन्धः 16

नहीं

not

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GGG

अस्ति

अस्2{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

है

अन्तः

अन्तः{अव्य}/अन्त{पुं}{1;एक}

अन्त{पुं}{1;एक}

कर्ता 16

अन्त

limit

विस्तरस्य

विस्तर{पुं}{6;एक}/विस्तर{नपुं}{6;एक}

विस्तर{पुं}{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 14

विस्तार_का

to_the_extent

GLGL

मे

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 13

मेरे

10.18.A	अहम्
10.18.B	अहमात्मा
10.18.C	अस्मद्{1;एक}
10.18.D	अस्मद्{1;एक}
10.18.E	-
10.18.F	-
10.18.G	कर्ता 5
10.18.H	-
10.18.I	मैं
10.18.J	I
10.18.K	-
10.18.L	-
10.18.M	LGGG

आत्मा

आत्मन्{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 5

सबका_आत्मा

soul

गुडाकेश

गुडाकेश{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 5

हे_अर्जुन

O_Arjuna

LGGL

सर्व-भूत-आशय-स्थितः

सर्वभूताशयस्थितः

सर्व-भूत-आशय-स्थित{पुं}{1;एक}

सर्व-भूत-आशय-स्था{कृत्_प्रत्ययः:क्त;ष्ठा;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

<<<सर्व-भूत>K1-आशय>T6-स्थितः>T7

सर्वः सः भूतः च = सर्वभूतः, सर्वभूतस्य आशयः = सर्वभूताशयः, सर्वभूताशये स्थितः = सर्वभूताशयस्थितः

विशेषणम् 4

सब_भूतों_के_हृदय_में_स्थित

situated_within_all_living_entities

GLGGLGLG

अहम्

अहमादिश्च

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 15

मैं

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

LGGGL

आदिः

आदि{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

आदि

origin

च

च{अव्य}

तथा

also

मध्यम्

मध्यं

मध्य{पुं}{2;एक}/मध्य{नपुं}{1;एक}/मध्य{नपुं}{2;एक}

मध्य{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

मध्य

middle

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 15

और

and

भूतानाम्

भूतानामन्त

भूत{पुं}{6;बहु}/भूत{नपुं}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}

भूत{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 12

सम्पूर्ण_भूतों_का

all_living_entities

GGGGL

अन्तः

अन्तः{अव्य}/अन्त{पुं}{1;एक}

अन्त{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

अन्त

end

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 7

ही

certainly

च

च{अव्य}

भी

also

10.19.A	आदित्यानाम्
10.19.B	आदित्यानामहं
10.19.C	आदित्य{पुं}{6;बहु}
10.19.D	आदित्य{पुं}{6;बहु}
10.19.E	-
10.19.F	-
10.19.G	निर्धारणम् 3
10.19.H	-
10.19.I	अदिति_के_बारह_पुत्रों_में
10.19.J	of_the_Adityas
10.19.K	-
10.19.L	-
10.19.M	GGGGLG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 8

मैं

विष्णुः

विष्णुर्ज्योतिषां

विष्णु{पुं}{1;एक}/विष्णु{स्त्री}{1;एक}

विष्णु{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

विष्णु

the_Supreme_Lord

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GGGLG

ज्योतिषाम्

ज्योतिस्{पुं}{6;बहु}/ज्योतिस्{नपुं}{6;बहु}

ज्योतिस्{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 7

ज्योतियों_में

of_all_luminaries

रविः

रविरंशुमान्

रवि{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

सूर्य

the_sun

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LLGGG

अंशुमान्

अंशुमत्{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 7

किरणोंवाला

radiant

मरीचिः

मरीचिर्मरुतामस्मि

मरीचि{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

तेज

Marici

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGGLLGGL

मरुताम्

मरुत्{पुं}{6;बहु}/मरुता{स्त्री}{2;एक}

मरुत्{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 11

उनचास_वायु_देवताओं_का

of_the_Maruts

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

नक्षत्राणाम्

नक्षत्राणामहं

नक्षत्र{नपुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 14

नक्षत्रों_का

of_stars

GGGGLG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 15

मैं

शशी

शशिन्{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

अधिपति_चन्द्रमा

the_moon

10.20.A	वेदानाम्
10.20.B	वेदानां
10.20.C	वेद{पुं}{6;बहु}
10.20.D	वेद{पुं}{6;बहु}
10.20.E	-
10.20.F	-
10.20.G	निर्धारणम् 3
10.20.H	-
10.20.I	वेदों_में
10.20.J	of_all_the_Vedas
10.20.K	-
10.20.L	-
10.20.M	GGG

सामवेदः

सामवेदोऽस्मि

सामवेद{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 4

सामवेद

the_Sama_Veda

GLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

देवानाम्

देवानामस्मि

देव{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 7

देवों_में

of_all_the_demigods

GGGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

वासवः

वासु{पुं}{1;बहु}/वासु{पुं}{8;बहु}/वासव{पुं}{1;एक}

वासव{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 8

इन्द्र

heavenly_king

GLG

इन्द्रियाणाम्

इन्द्रियाणां

इन्द्रिय{पुं}{6;बहु}/इन्द्रिय{नपुं}{6;बहु}

इन्द्रिय{नपुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 11

इन्द्रियों_में

of_all_the_senses

GLGG

मनः

मनश्चास्मि

मनस्{नपुं}{1;एक}/मनस्{नपुं}{2;एक}/मनस्{नपुं}{8;एक}

मनस्{नपुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 12

मन

the_mind

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

LGGL

च

च{अव्य}

और

also

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

भूतानाम्

भूतानामस्मि

भूत{पुं}{6;बहु}/भूत{नपुं}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}

भूत{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 16

भूतप्राणियों_की

of_all_living_entities

GGGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

चेतना

चेतना{स्त्री}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 17

चेतना_अर्थात्_जीवनीशक्ति

the_living_force

GLG

10.21.A	रुद्राणाम्
10.21.B	रुद्राणां
10.21.C	रुद्र{पुं}{6;बहु}/रुद्र{नपुं}{6;बहु}/रुद्रा{स्त्री}{6;बहु}
10.21.D	रुद्र{पुं}{6;बहु}
10.21.E	-
10.21.F	-
10.21.G	निर्धारणम् 3
10.21.H	-
10.21.I	एकादश_रुद्रों_में
10.21.J	of_all_the_Rudras
10.21.K	-
10.21.L	-
10.21.M	GGG

शङ्करः

शङ्करश्चास्मि

शङ्कर{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

शंकर

Lord_Siva

GLGGL

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 7

और

also

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

वित्त-ईशः

वित्तेशो

वित्त-ईशः

वित्तेश{पुं}{1;एक}

<वित्त-ईशः>T6

वित्तस्य ईशः = वित्तेशः

समुच्चितम् 4

धन_का_स्वामी_कुबेर

the_lord_of_the_treasury_of_the_demigods

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

GGG

यक्ष-रक्षसाम्

यक्षरक्षसाम्

यक्ष-रक्षस्{नपुं}{6;बहु}

<यक्ष-रक्षसाम्>Di

यक्षांसि च रक्षांसि च = यक्षरक्षांसि तेषाम् यक्षरक्षसाम्

निर्धारणम् 6

यक्ष_तथा_राक्षसों_में

of_the_Yaksas_and_Raksasas

GLGLG

वसूनाम्

वसूनां

वसु{पुं}{6;बहु}/वसु{नपुं}{6;बहु}

वसु{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 10

आठ_वसुओं_में

of_the_Vasus

LGG

पावकः

पावकश्चास्मि

पावक{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 11

अग्नि

fire

GLGGL

च

च{अव्य}

और

also

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

मेरुः

मेरु{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 16

सुमेरु_पर्वत

Meru

शिखरिणाम्

शिखरिणामहम्

शिखरिन्{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 15

शिखरवाले_पर्वतों_में

of_all_mountains

LLLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 11

मैं

10.22.A	पुरोधसाम्
10.22.B	पुरोधसां
10.22.C	पुरोधस्{पुं}{6;बहु}
10.22.D	पुरोधस्{पुं}{6;बहु}
10.22.E	-
10.22.F	-
10.22.G	निर्धारणम् 3
10.22.H	-
10.22.I	पुरोहितों_में
10.22.J	of_all_priests
10.22.K	-
10.22.L	-
10.22.M	LGLG

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 14

और

also

मुख्यम्

मुख्यं

मुख्य{पुं}{2;एक}/मुख्य{नपुं}{1;एक}/मुख्य{नपुं}{2;एक}

मुख्य{पुं}{2;एक}

विशेषणम् 4

मुखिया

chief

माम्

मां

अस्मद्{2;एक}

कर्म 6

मुझको

विद्धि

विद्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

विद्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

जान

understand

पार्थ

पार्थ{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 14

हे_पार्थ

O_son_of_Prtha

बृहत्-पतिम्

बृहस्पतिम्

बृहत्-पति{पुं}{2;एक}

<बृहत्-पतिम्>T6

बृहतः पतिः = बृहत्पतिः तम् बृहत्पतिम्

कर्मसमानाधिकरणम् 6

बृहस्पति

Brhaspati

LGLL

सेनानीनाम्

सेनानीनामहं

सेनानीनाम्

सेनानिन्{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 10

सेनापतियों_में

of_all_commanders

GGGGLG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 14

मैं

स्कन्दः

स्कन्द{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 11

स्कन्द

Kartikeya

सरसाम्

सरसामस्मि

सरस्{नपुं}{6;बहु}/सरसा{स्त्री}{2;एक}

सरस्{नपुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 13

जलाशयों_में

of_all_reservoirs_of_water

LLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

सागरः

सागर{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 11

समुद्र

the_ocean

GLG

10.23.A	महत्-ऋषीणाम्
10.23.B	महर्षीणां
10.23.C	महत्-ऋषि{पुं}{6;बहु}
10.23.D	महत्-ऋषि{पुं}{6;बहु}
10.23.E	<महत्-ऋषीणां>K1
10.23.F	महान् सः ऋषिः च = महर्षिः तेषां महर्षीणां
10.23.G	निर्धारणम् 3
10.23.H	-
10.23.I	महर्षियों_में
10.23.J	among_the_great_sages
10.23.K	-
10.23.L	-
10.23.M	LGGG

भृगुः

भृगुरहं

भृगु{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

भृगु

Bhrgu

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LLLG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 8

मैं

गिराम्

गिरामस्म्येकमक्षरम्

गिर्{स्त्री}{6;बहु}/गिरा{स्त्री}{2;एक}

गिर्{स्त्री}{6;बहु}

निर्धारणम् 7

शब्दों_में

of_vibrations

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

LGGGGGLL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

एकम्

एक{पुं}{2;एक}/एक{नपुं}{1;एक}/एक{नपुं}{2;एक}

एक{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 7

एक

one

अ-क्षरम्

अ-क्षर{नपुं}{1;एक}/क्षर{नपुं}{2;एक}

अक्षर{नपुं}{1;एक}

<न-क्षरम्>Tn

न क्षरम् = अक्षरम्

समुच्चितम् 4

अक्षर_अर्थात्_ओंकार

syllable

यज्ञानाम्

यज्ञानां

यज्ञ{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 11

सब_प्रकार_के_यज्ञों_में

of_sacrifices

GGG

जप-यज्ञः

जपयज्ञोऽस्मि

जप-यज्ञ{पुं}{1;एक}

<जप-यज्ञः>K6

जपः एव यज्ञः = जपयज्ञः

समुच्चितम् 12

जपयज्ञ

chanting

LLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

स्थावराणाम्

स्थावराणां

स्थावर{पुं}{6;बहु}/स्थावर{नपुं}{6;बहु}/स्थावरा{स्त्री}{6;बहु}

स्थावर{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 14

स्थिर_रहनेवालों_में

of_immovable_things

GLGG

हिम-आलयः

हिमालयः

हिम-आलि{पुं}{1;बहु}/आलि{पुं}{8;बहु}/आलय{पुं}{1;एक}

हिमालय{पुं}{1;एक}

<हिम-आलयः>T6

हिमस्य आलयः = हिमालयः

समुच्चितम् 12

हिमालय_पहाड़

the_Himalayan_mountains

GGLG

10.24.A	अश्वत्थः
10.24.B	अश्वत्थः
10.24.C	अश्वत्थ{पुं}{1;एक}
10.24.D	अश्वत्थ{पुं}{1;एक}
10.24.E	-
10.24.F	-
10.24.G	समुच्चितम् 8
10.24.H	-
10.24.I	पीपल_का_वृक्ष
10.24.J	the_banyan_tree
10.24.K	-
10.24.L	-
10.24.M	GGG

सर्व-वृक्षाणाम्

सर्ववृक्षाणां

सर्व-वृक्ष{पुं}{6;बहु}

<सर्व-वृक्षाणां>K1

सर्वः स वृक्षः च = सर्ववृक्षः तेषां सर्ववृक्षाणां

निर्धारणम् 3

सब_वृक्षों_में

of_all_trees

GLGGG

देव-ऋषीणाम्

देवर्षीणां

देव-ऋषि{पुं}{6;बहु}

<देव-ऋषीणां>K6

देवः एव ऋषिः = देवर्षिः तेषां देवर्षीणां

निर्धारणम् 5

देवर्षियों_में

of_all_the_sages_amongst_the_demigods

GGGG

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 12

और

and

नारदः

नारद{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

नारद_मुनि

Narada

GLG

गन्धर्वाणाम्

गन्धर्वाणां

गन्धर्व{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 7

गन्धर्वों_में

the_citizens_of_the_Gandharva_planet

GGGG

चित्ररथः

चित्ररथ{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

चित्ररथ

Citraratha

GLLG

सिद्धानाम्

सिद्धानां

सिद्ध{पुं}{6;बहु}/सिद्ध{नपुं}{6;बहु}/सिद्धा{स्त्री}{6;बहु}

सिद्ध{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 11

सिद्धों_में

of_all_those_who_are_perfected

GGG

कपिलः

कपिलो

कपिल{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 8

मुनि

Kapila

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LLG

मुनिः

मुनि{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 11

कपिल

Muni

10.25.A	उच्चैःश्रवसम्
10.25.B	उच्चैःश्रवसमश्वानां
10.25.C	उच्चैःश्रवस{पुं}{2;एक}
10.25.D	उच्चैःश्रवस{पुं}{2;एक}
10.25.E	-
10.25.F	-
10.25.G	समुच्चितम् 8
10.25.H	-
10.25.I	उच्चैःश्रवा_नामक_घोड़ा
10.25.J	Uccaihsrava
10.25.K	-
10.25.L	-
10.25.M	GGLLGGGG

अश्वानाम्

अश्व{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 5

घोड़ों_में

among_horses

विद्धि

विद्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

विद्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;विदँ;अदादिः}

जान

know

माम्

माममृतोद्भवम्

अस्मद्{2;एक}

कर्म 11

मुझको

GGLGLL

अमृत-उद्भवम्

अ-मृत-उद्भव{पुं}{2;एक}

अमृत-उद्भव{पुं}{2;एक}

<अमृत-उद्भवम्>T5

अमृतात् उद्भवः = अमृतोद्भवः तम् अमृतोद्भवम्

विशेषणम् 5

अमृत_के_साथ_उत्पन्न_होनेवाला

produced_from_the_churning_of_the_ocean

ऐरावतम्

ऐरावतं

ऐरावत{पुं}{2;एक}

समुच्चितम् 8

ऐरावत_नामक_हाथी

Airavata

GGLG

गज-इन्द्राणाम्

गजेन्द्राणां

गज-इन्द्र{पुं}{6;बहु}

गजेन्द्र{पुं}{6;बहु}

<गज-इन्द्राणां>T7

गजेषु इन्द्रः = गजेन्द्रः तेषां गजेन्द्राणां

निर्धारणम् 7

श्रेष्ठ_हाथियों_में

of_elephants

LGGG

नराणाम्

नराणां

नर{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 10

मनुष्यों_में

among_human_beings

LGG

च

च{अव्य}

कर्मसमानाधिकरणम् 11

और

and

नर-अधिपम्

नराधिपम्

नर-अधिप{पुं}{2;एक}

नराधिप{पुं}{2;एक}

<नर-अधिपम्>T7

नरेषु अधिपः = नराधिपः तम् नराधिपम्

समुच्चितम् 8

राजा

the_king

LGLL

10.26.A	आयुधानाम्
10.26.B	आयुधानामहं
10.26.C	आयुध{नपुं}{6;बहु}
10.26.D	आयुध{नपुं}{6;बहु}
10.26.E	-
10.26.F	-
10.26.G	निर्धारणम् 3
10.26.H	-
10.26.I	शास्त्रों_में
10.26.J	of_all_weapons
10.26.K	-
10.26.L	-
10.26.M	GLGGLG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 7

मैं

वज्रम्

वज्रं

वज्र{पुं}{2;एक}/वज्र{नपुं}{1;एक}/वज्र{नपुं}{2;एक}

वज्र{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

वज्र

the_thunderbolt

धेनूनाम्

धेनूनामस्मि

धेनु{स्त्री}{6;बहु}

निर्धारणम् 6

गौओं_में

of_cows

GGGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

काम-धुक्

कामधुक्

काम-धुक्

काम-धुक्{स्त्री}{1;एक}

<काम-धुक्>U

कामान् दोग्धि = कामधुक्

समुच्चितम् 4

कामधेनु

the_surabhi_cows

GLL

प्रजनः

प्रजनश्चास्मि

प्रजन{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 10

शास्त्रोक्त_रीति_से_सन्तान_की_उत्पत्ति_का_हेतु

for_begetting_children

LLGGL

च

च{अव्य}

और

and

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

कन्दर्पः

कन्दर्प{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 11

कामदेव

Cupid

GGG

सर्पाणाम्

सर्पाणामस्मि

सर्प{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 15

सर्पों_में

of_all_snakes

GGGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

वासुकिः

वासुकि{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 16

सर्पराज_वासुकि

Vasuki

GLG

10.27.A	अन्-अन्तः
10.27.B	अनन्तश्चास्मि
10.27.C	अन्-{अव्य}-अन्तः{अव्य}/अन्त{पुं}{1;एक}
10.27.D	अनन्त{पुं}{1;एक}
10.27.E	<न-अन्तः>Bsmn
10.27.F	न अन्तम् यस्य = अनन्तः
10.27.G	समुच्चितम् 4
10.27.H	-
10.27.I	शेषनाग
10.27.J	Ananta
10.27.K	-
10.27.L	सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
10.27.M	LGGGL

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 7

और

also

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

नागानाम्

नागानां

नाग{पुं}{6;बहु}/नाग{नपुं}{6;बहु}

नाग{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 3

नागों_में

of_all_serpents

GGG

वरुणः

वरणो

वरुण{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

वरुण_देवता

the_demigod_controlling_the_water

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LLG

यादसाम्

यादसामहम्

यादस्{नपुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 6

जलचरों_का_अधिपति

of_all_aquatics

GLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 7

मैं

पितॄणाम्

पितॄणामर्यमा

पितृ{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 10

पितरों_में

of_the_ancestors

LGGGGG

अर्यमा

अर्यमन्{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 11

अर्यमा_नामक_पितर

Aryama

च

चास्मि

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 14

तथा

also

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

यमः

यम{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 11

यमराज

the_controller_of_death

संयमताम्

संयमतामहम्

संयमता{स्त्री}{2;एक}

सम्_यम्_णिच्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;सम्_यमँ_णिच्;चुरादिः;पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 13

शासन_करनेवालों_में

of_all_regulators

GGLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 14

मैं

10.28.A	प्रह्लादः
10.28.B	प्रह्लादश्चास्मि
10.28.C	प्रह्लादः
10.28.D	प्रह्लाद{पुं}{1;एक}
10.28.E	-
10.28.F	-
10.28.G	समुच्चितम् 4
10.28.H	-
10.28.I	प्रह्लाद
10.28.J	Prahlada
10.28.K	-
10.28.L	सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
10.28.M	GGGGL

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 7

और

also

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

दैत्यानाम्

दैत्यानां

दैत्य{पुं}{6;बहु}/दैत्या{स्त्री}{6;बहु}

दैत्य{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 3

दैत्यों_में

of_the_demons

GGG

कालः

काल{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

समय

time

कलयताम्

कलयतामहम्

कलयत्{पुं}{6;बहु}/कलयत्{नपुं}{6;बहु}/कल1{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;कल;चुरादिः}/कल1{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;कल;चुरादिः}/कल्2_णिच्{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;कलँ;चुरादिः}/कल्2_णिच्{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;कलँ;चुरादिः}/कल्3_णिच्{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;कलँ;चुरादिः}/कल्3_णिच्{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;कलँ;चुरादिः}/कल1_णिच्{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;कल;चुरादिः}/कल1_णिच्{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;कल;चुरादिः}

कल्_णिच्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;कलँ_णिच्;चुरादिः;पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 6

गणना_करनेवालों_का

of_subduers

LLLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 7

मैं

मृगाणाम्

मृगाणां

मृग{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 11

पशुओं_में

of_animals

LGG

च

च{अव्य}

तथा

and

मृग-इन्द्रः

मृगेन्द्रोऽहं

मृग-इन्द्र{पुं}{1;एक}

मृगेन्द्र{पुं}{1;एक}

<मृग-इन्द्रः>T6

मृगाणां इन्द्रः = मृगेन्द्रः

समुच्चितम् 12

मृगराज_सिंह

the_lion

LGGG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 15

मैं

वैनतेयः

वैनतेयश्च

वैनतेय{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

गरुड़

Garuda

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

GLGGL

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 15

और

also

पक्षिणाम्

पक्षिन्{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 14

पक्षियों_में

of_birds

GLG

10.29.A	पवनः
10.29.B	पवनः
10.29.C	पवन{पुं}{1;एक}
10.29.D	पवन{पुं}{1;एक}
10.29.E	-
10.29.F	-
10.29.G	समुच्चितम् 4
10.29.H	-
10.29.I	वायु
10.29.J	the_wind
10.29.K	-
10.29.L	-
10.29.M	LLG

पवताम्

पवतामस्मि

पवत्{पुं}{6;बहु}/पवत्{नपुं}{6;बहु}/पवता{स्त्री}{2;एक}/पू1{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;पूङ्;भ्वादिः}

पू_णिच्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;पूङ्_णिच्;भ्वादिः;पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 3

पवित्र_करनेवालों_में

of_all_that_purifies

LLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

रामः

राम{पुं}{1;एक}/रा1{कर्तरि;लट्;उ;बहु;परस्मैपदी;रा;अदादिः}

राम{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

श्रीराम

Rama

शस्त्र-भृताम्

शस्त्रभृतामहम्

शस्त्र-भृता{स्त्री}{2;एक}

शस्त्र-भृत{पुं}{6;बहु}

<शस्त्र-भृताम्>U

शस्त्रम् बिभर्ति = शस्त्रभृत् तेषाम् शस्त्रभृताम्

निर्धारणम् 6

शस्त्रधारियों_में

of_the_carriers_of_weapons

GLLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 7

मैं

झषाणाम्

झषाणां

झष{पुं}{6;बहु}/झष{नपुं}{6;बहु}

झष{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 10

मछलियों_में

of_all_aquatics

LGG

मकरः

मकरश्चास्मि

मकर{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 11

मगर

crocodile

LLGGL

च

च{अव्य}

और

also

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

स्रोतसाम्

स्रोतसामस्मि

स्रोतस्{नपुं}{6;बहु}

स्रु_णिच्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;स्रु_णिच्;भ्वादिः;नपुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 15

नदियों_में

of_flowing_rivers

GLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

जाह्नवी

जाह्नवी{स्त्री}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 16

श्रीभागीरथी_गंगाजी

the_River_Ganges

GLG

10.30.A	सर्गाणाम्
10.30.B	सर्गाणामादिरन्तश्च
10.30.C	सर्ग{पुं}{6;बहु}
10.30.D	सर्ग{पुं}{6;बहु}
10.30.E	-
10.30.F	-
10.30.G	निर्धारणम् 6
10.30.H	-
10.30.I	सृष्टियों_का
10.30.J	of_all_creations
10.30.K	-
10.30.L	रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))
10.30.M	GGGGLGGL

आदिः

आदि{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

आदि

beginning

अन्तः

अन्तः{अव्य}/अन्त{पुं}{1;एक}

अन्त{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

अन्त

end

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 10

और

and

मध्यम्

मध्यं

मध्य{पुं}{2;एक}/मध्य{नपुं}{1;एक}/मध्य{नपुं}{2;एक}

मध्य{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

मध्य

middle

च

चैवाहमर्जुन

च{अव्य}

तथा

also

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGGGLL

(च)

(च{अव्य})

(च){अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 17

(और)

also

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 2

ही

certainly

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 10

मैं

अर्जुन

अर्जुन{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 10

हे_अर्जुन

O_Arjuna

अधि-आत्म-विद्या

अध्यात्मविद्या

अधि-आत्मन्-विद्या{स्त्री}{1;एक}

अध्यात्मन्-विद्या{स्त्री}{1;एक}

<<अधि-आत्म>A1-विद्या>T6

आत्मनि इति = अध्यात्म, अध्यात्मनः विद्या = अध्यात्मविद्या

समुच्चितम् 14

अध्यात्मविद्या

spiritual_knowledge

GGLGG

विद्यानाम्

विद्यानां

विद्या{स्त्री}{6;बहु}

निर्धारणम् 13

विद्याओं_में

of_all_education

GGG

वादः

वाद{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 14

तत्व-निर्णय_के_लिये_किया_जानेवाला_वाद

natural_conclusion

प्रवदताम्

प्रवदतामहम्

प्रवदता{स्त्री}{2;एक}/प्र_वद्1{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;वदँ;भ्वादिः}

प्र_वद्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;प्र_वदँ;भ्वादिः;पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 16

परस्पर_विवाद_करनेवालों_का

of_arguments

LLLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 17

मैं

10.31.A	अ-क्षराणाम्
10.31.B	अक्षराणामकारोऽस्मि
10.31.C	अ-क्षर{नपुं}{6;बहु}/क्षरा{स्त्री}{6;बहु}
10.31.D	अक्षर{नपुं}{6;बहु}
10.31.E	<न-क्षराणाम्>Tn
10.31.F	न क्षरम् = अक्षरम् तेषाम् अक्षराणाम्
10.31.G	निर्धारणम् 3
10.31.H	-
10.31.I	अक्षरों_में
10.31.J	of_letters
10.31.K	-
10.31.L	रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109))
10.31.M	GLGGLGGL

अकारः

अकार{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

अकार_हूँ

the_first

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

द्वन्द्वः

द्वन्द्व{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

द्वन्द्व_नामक_समास

dual

सामासिकस्य

सामासिक{पुं}{6;एक}/सामासिक{नपुं}{6;एक}

सामासिक{पुं}{6;एक}

निर्धारणम् 6

समासों_में

compounds

समासानां समूहः सामासिकं तस्य मध्ये द्वयोः पदयोस्त्रयाणां वा पदानां अनेकेषां पदानां वा एकीकरणं समासः

GGLGL

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 7

और

and

अहम्

अहमेवाक्षयः

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 7

मैं

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

LGGGLG

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 8

ही

certainly

अ-क्षयः

क्षि1{कर्तरि;लङ्;म;एक;परस्मैपदी;क्षि;भ्वादिः}

अक्षय{पुं}{1;एक}

<न-क्षयः>Bsmn

न क्षयम् यस्य सः = अक्षयः

विशेषणम् 11

अक्षय

eternal

कालः

कालो

काल{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

काल

time

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

धाता

धाताहं

धाता{स्त्री}{1;एक}/धातृ{पुं}{1;एक}/धा1{कर्तरि;लुट्;प्र;एक;परस्मैपदी;डुधाञ्;जुहोत्यादिः}/धा1{कर्तरि;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;डुधाञ्;जुहोत्यादिः}/धा1{कर्मणि;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;डुधाञ्;जुहोत्यादिः}/धे1{कर्तरि;लुट्;प्र;एक;परस्मैपदी;धेट्;भ्वादिः}/धे1{कर्मणि;लुट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;धेट्;भ्वादिः}

धातृ{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

धारण-पोषण_करनेवाला

creator

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 15

मैं

विश्वतः-मुखः

विश्वतोमुखः

विश्वतर्-मुख{पुं}{1;एक}

विश्वतः-मुख{पुं}{1;एक}

<विश्वतः-मुखः>Bs6

विश्वतः मुखम् यस्य सः = विश्वतोमुखः

विशेषणम् 14

सब_ओर_मुखवाला_विराट्स्वरूप

Brahma

GLGLG

10.32.A	मृत्युः
10.32.B	मृत्युः
10.32.C	मृत्यु{पुं}{1;एक}
10.32.D	मृत्यु{पुं}{1;एक}
10.32.E	-
10.32.F	-
10.32.G	समुच्चितम् 4
10.32.H	-
10.32.I	मृत्यु
10.32.J	death
10.32.K	-
10.32.L	-
10.32.M	GG

सर्व-हरः

सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च

सर्व-हर{पुं}{1;एक}

<सर्व-हरः>T6

सर्वेषां हरः = सर्वहरः

विशेषणम् 3

सबका_नाश_करनेवाला

all-devouring

सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / सत्व-श्चुत्व-सन्धिः (विसर्जनीयस्य सः (8।3।34)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40))

GLLGGGGLGL

च

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 17

और

also

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 17

मैं

उद्भवः

उद्भव{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

उत्पत्ति-हेतु_हूँ

generation

च

च{अव्य}

तथा

also

भविष्यताम्

भविष्यत्{पुं}{6;बहु}/भविष्यत्{नपुं}{6;बहु}/भविष्यता{स्त्री}{2;एक}

भविष्यत्{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 6

उत्पन्न_होनेवालों_का

of_the_future

LGLG

कीर्तिः

कीर्ति{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 15

कीर्ति

fame

श्रीः

श्रीर्वाक्च

श्री{स्त्री}{1;एक}/श्री{स्त्री}{8;एक}

श्री{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 15

श्री

beautiful

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))

GGL

वाक्

वाच्{स्त्री}{1;एक}/वाच्{स्त्री}{8;एक}

वाच्{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 15

वाक्

speech

च

च{अव्य}

समुच्चितम् 4

और

also

नारीणाम्

नारीणां

नारी{स्त्री}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 15

स्त्रियों_में

of_women

GGG

स्मृतिः

स्मृतिर्मेधा

स्मृति{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 15

स्मृति

memory

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

LGGG

मेधा

मेधा{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 15

मेधा

intelligence

धृतिः

धृति{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 15

धृति

faithfulness

क्षमा

क्षमा{अव्य}/क्षमा{स्त्री}{1;एक}

क्षमा{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 15

क्षमा

patience

10.33.A	बृहत्-साम
10.33.B	बृहत्साम
10.33.C	बृहत्सामन्{नपुं}{1;एक}/बृहत्सामन्{नपुं}{2;एक}/बृहत्सामन्{नपुं}{8;एक}
10.33.D	बृहत्-सामन्{नपुं}{1;एक}
10.33.E	-
10.33.F	-
10.33.G	समुच्चितम् 5
10.33.H	-
10.33.I	बृहत्साम
10.33.J	the_Brhat-sama
10.33.K	-
10.33.L	-
10.33.M	LGGL

तथा

तथा{अव्य}

तथा

also

साम्नाम्

साम्नां

सामन्{नपुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 4

गायन_करनेयोग्य_श्रुतियों_में

of_the_Sama_Veda_songs

गायत्री

गायत्री{स्त्री}{1;एक}/गायत्रिन्{पुं}{1;एक}

गायत्री{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 5

गायत्री_छन्द

the_Gayatri_hymns

GGG

छन्दसाम्

छन्दसामहम्

छन्दस्{नपुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 7

छन्दों_में

of_all_poetry

GLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 8

मैं

मासानाम्

मासानां

मास{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 11

महीनों_में

of_months

GGG

मार्गशीर्षः

मार्गशीर्षोऽहमृतूनां

मार्गशीर्ष{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 12

मार्गशीर्ष

the_month_of_November-December

GLGGGLGG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 15

मैं

ऋतूनाम्

ऋतु{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 14

ऋतुओं_में

of_all_seasons

कुसुम-आकरः

कुसुमाकरः

कुसुम-आकर{पुं}{1;एक}

कुसुमाकर{पुं}{1;एक}

<कुसुम-आकरः>K4

कुसुमम् इव आकरः = कुसुमाकरः

समुच्चितम् 12

वसन्त

spring

LGGLG

10.34.A	द्यूतम्
10.34.B	द्यूतं
10.34.C	द्यूत{पुं}{2;एक}/द्यूत{नपुं}{1;एक}/द्यूत{नपुं}{2;एक}
10.34.D	द्यूत{नपुं}{1;एक}
10.34.E	-
10.34.F	-
10.34.G	समुच्चितम् 4
10.34.H	-
10.34.I	जूआ
10.34.J	gambling
10.34.K	-
10.34.L	-
10.34.M	GG

छलयताम्

छलयतामस्मि

छलयताम्

छल{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;छल;;नपुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 3

छल_करनेवालों_में

of_all_cheats

LLLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

तेजः

तेजस्तेजस्विनामहम्

तेजस्{नपुं}{1;एक}/तेजस्{नपुं}{2;एक}/तेजस्{नपुं}{8;एक}

तेजस्{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

प्रभाव

splendid

GGGGLGLL

तेजस्विनाम्

तेजस्विन्{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 6

प्रभावशाली_पुरुषों_का

of_everything_splendid

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 7

मैं

जयः

जयोऽस्मि

जि{पुं}{1;बहु}/जि{पुं}{8;बहु}/जय{पुं}{1;एक}

जय{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 10

विजय

victory

LGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

व्यवसायः

व्यवसायोऽस्मि

व्यवसाय{पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 13

निश्चय

adventure

LLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

सत्त्वम्

सत्त्वं

सत्त्व{पुं}{2;एक}/सत्त्व{नपुं}{1;एक}/सत्त्व{नपुं}{2;एक}/सत्त्व{नपुं}{1;एक}/सत्त्व{नपुं}{2;एक}

सत्त्व{नपुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 17

सात्त्विक_भाव

strength

सत्त्ववताम्

सत्त्ववतामहम्

सत्त्ववत्{पुं}{6;बहु}/सत्त्ववत्{नपुं}{6;बहु}

सत्त्ववत्{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 16

सात्त्विक_पुरुषों_का

of_all_the_strong

GLLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 10

मैं

10.35.A	वृष्णीनाम्
10.35.B	वृष्णीनां
10.35.C	वृष्णि{पुं}{6;बहु}
10.35.D	वृष्णि{पुं}{6;बहु}
10.35.E	-
10.35.F	-
10.35.G	निर्धारणम् 3
10.35.H	-
10.35.I	वृष्णिवंशियों_में
10.35.J	of_the_descendants_of_Vrsni
10.35.K	-
10.35.L	-
10.35.M	GGG

वासुदेवः

वासुदेवोऽस्मि

वासुदेव{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

वासुदेव

Krsna_in_Dvaraka

GLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

पाण्डवानाम्

पाण्डवानां

पाण्डव{पुं}{6;बहु}/पाण्डव{नपुं}{6;बहु}

पाण्डव{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 6

पाण्डवों_में

of_the_Pandavas

GLGG

धनञ्जयः

धनञ्जय{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 4

धनंजय

Arjuna

LGLG

मुनीनाम्

मुनीनामप्यहं

मुनि{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 10

मुनियों_में

of_the_sages

यण्-सन्धिः (इको यणचि (6।1।77))

LGGGLG

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 14

भी

also

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 16

मैं

व्यासः

व्यास{पुं}{1;एक}

समुच्चितम् 11

वेदव्यास

Vyasa

कवीनाम्

कवीनामुशना

कवि{पुं}{6;बहु}

निर्धारणम् 14

कवियों_में

of_all_great_thinkers

LGGLLG

उशना

उशना{स्त्री}{1;एक}

समुच्चितम् 11

शुक्रचार्य

Usana

कविः

कवि{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 14

कवि

the_thinker

10.36.A	दण्डः
10.36.B	दण्डो
10.36.C	दण्ड{पुं}{1;एक}
10.36.D	दण्ड{पुं}{1;एक}
10.36.E	-
10.36.F	-
10.36.G	कर्तृसमानाधिकरणम् 4
10.36.H	-
10.36.I	दण्ड_अर्थात्_दमन_करने_की_शक्ति
10.36.J	punishment
10.36.K	-
10.36.L	रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))
10.36.M	GG

दमयताम्

दमयतामस्मि

दम्1_णिच्{कर्तरि;लोट्;प्र;एक;आत्मनेपदी;दमुँ;दिवादिः}/दम्1_णिच्{कर्तरि;लोट्;प्र;द्वि;परस्मैपदी;दमुँ;दिवादिः}

दम्_णिच्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;दमुँ_णिच्;दिवादिः;पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 3

दमन_करनेवालों_का

of_all_separation

GLLGGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

नीतिः

नीतिरस्मि

नीति{स्त्री}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 8

नीति

morality

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66))

GLGL

अस्मि

अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

जिगीषिताम्

जिगीषताम्

जि_सन्{कृत्_प्रत्ययः:शतृ;जि_सन्;भ्वादिः;पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 7

जीतने_की_इच्छावालों_की

of_the_victorious

LGLG

मौनम्

मौनं

मौन{नपुं}{1;एक}/मौन{नपुं}{2;एक}

मौन{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

मौन

silence

च

चैवास्मि

च{अव्य}

कर्तृसमानाधिकरणम् 16

और

and

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGL

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 9

ही

also

अस्मि

(अस्मि{अव्य}/अस्2{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः})

अस्{कर्तरि;लट्;उ;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

हूँ

गुह्यानाम्

गुह्यानां

गुह्य{पुं}{6;बहु}/गुह्य{नपुं}{6;बहु}/गुह्या{स्त्री}{6;बहु}

गुह्य{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 12

गुप्त_रखने_योग्य_भावों_का_(रक्षक)

of_secrets

GGG

ज्ञानम्

ज्ञानं

ज्ञान{नपुं}{1;एक}/ज्ञान{नपुं}{2;एक}

ज्ञान{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 13

तत्त्वज्ञान

knowledge

ज्ञानवताम्

ज्ञानवतामहम्

ज्ञानवत्{पुं}{6;बहु}/ज्ञानवत्{पुं}{6;बहु}/ज्ञानवत्{नपुं}{6;बहु}

ज्ञानवत्{पुं}{6;बहु}

षष्ठीसम्बन्धः 15

ज्ञानवानों_का

of_the_wise

GLLGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 16

मैं

10.37.A	यत्
10.37.B	यच्चापि
10.37.C	यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}
10.37.D	यद्{नपुं}{1;एक}
10.37.E	-
10.37.F	-
10.37.G	सम्बन्धः 7
10.37.H	-
10.37.I	जो
10.37.J	whatever
10.37.K	-
10.37.L	जश्त्व-श्चुत्व-चर्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)-स्तोः श्चुना श्चुः (8।4।40)-खरि च (8।4।55)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))
10.37.M	GGL

च

च{अव्य}

और

also

अपि

अपि{अव्य}

सम्बन्धः 7

भी

may_be

सर्व-भूतानाम्

सर्वभूतानां

सर्व-भूत{पुं}{6;बहु}/भूत{नपुं}{6;बहु}/भूता{स्त्री}{6;बहु}

सर्व-भूत{पुं}{6;बहु}

<सर्व-भूतानां>K1

सर्वाणि च तानि भूतानि = सर्वभूतानि तेषाम् सर्वभूतानां

षष्ठीसम्बन्धः 5

सब_भूतों_की

of_all_creations

GLGGG

बीजम्

बीजं

बीज{नपुं}{1;एक}/बीज{नपुं}{2;एक}

बीज{नपुं}{1;एक}

कर्ता 6

उत्पत्ति_का_कारण

the_seed

तत्

तदहमर्जुन

तद्{नपुं}{1;एक}/तद्{नपुं}{2;एक}

तद्{नपुं}{1;एक}

अनुयोगी 10

वह

that

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LLGGLL

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 10

मैं

अर्जुन

अर्जुन{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 6

हे_अर्जुन

O_Arjuna

न

न{अव्य}

सम्बन्धः 19

नहीं

not

तत्

तदस्ति

तद्{नपुं}{1;एक}/तद्{नपुं}{2;एक}

तद्{नपुं}{1;एक}

अनुयोगी 19

वह

that

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

LGL

अस्ति

अस्2{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

है

विना

विना{अव्य}

अनुयोगी 14

रहित

without

यत्

यत्स्यान्मया

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{1;एक}

सम्बन्धः 15

जो

whatever

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55)) / अनुनासिक-सन्धिः (यरोऽनुनासिकेऽनुनासिको वा (8।4।45))

GGLG

स्यात्

अस्2{कर्तरि;विधिलिङ्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;विधिलिङ्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

प्रतियोगी 11

हो

exists

मया

अस्मद्{3;एक}

प्रतियोगी 13

मुझसे

by_me

भूतम्

भूतं

भूत{पुं}{2;एक}/भूत{नपुं}{1;एक}/भूत{नपुं}{2;एक}

भूत{नपुं}{1;एक}

कर्ता 19

भूत

created

चर-अ-चरम्

चराचरम्

चर-अ-चर{पुं}{2;एक}/चर{नपुं}{1;एक}/चर{नपुं}{2;एक}

चराचर{नपुं}{1;एक}

<चर-<न-चरम्>Tn>Ds

न चरम् = अचरम्, चरम् च अचरम् च = चराचरम्

विशेषणम् 17

चर_और_अचर

moving_and_unmoving

LGLL

10.38.A	न
10.38.B	नान्तोऽस्ति
10.38.C	न{अव्य}
10.38.D	न{अव्य}
10.38.E	-
10.38.F	-
10.38.G	सम्बन्धः 7
10.38.H	-
10.38.I	नहीं
10.38.J	nor
10.38.K	-
10.38.L	सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101)) / रुत्व-उत्व-गुण-पूर्वरुप-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-अतो रोरप्लुतादप्लुते (6।1।113)-आद्गुणः (6।1।87)-एङः पदान्तादति (6।1।109))
10.38.M	GGL

अन्तः

अन्तः{अव्य}/अन्त{पुं}{1;एक}

अन्त{पुं}{1;एक}

कर्ता 7

अन्त

a_limit

अस्ति

अस्2{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

अस्{कर्तरि;लट्;प्र;एक;परस्मैपदी;असँ;अदादिः}

है

मम

अस्मद्{6;एक}/मा1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;मा;अदादिः}

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 4

मेरी

दिव्यानाम्

दिव्यानां

दिव्य{पुं}{6;बहु}/दिव्य{नपुं}{6;बहु}/दिव्या{स्त्री}{6;बहु}

दिव्य{पुं}{6;बहु}

विशेषणम् 4

दिव्य

divine

GGG

वि-भूतीनाम्

विभूतीनां

वि-भूति{स्त्री}{6;बहु}

विभूति{स्त्री}{6;बहु}

<वि-भूतीनां>Bvp

विशिष्टा भूतिः यस्य = विभूतिः तेषां विभूतीनाम्

षष्ठीसम्बन्धः 5

विभूतियों_का

opulences

LGGG

परन्तप

परन्तप{पुं}{8;एक}/परन्तप{नपुं}{8;एक}

परन्तप{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 7

हे_परंतप

O_conqueror_of_the_enemies

LGLL

एषः

एष

एतद्{पुं}{1;एक}

विशेषणम् 11

यह

all_this

विसर्गलोप-सन्धिः (एतत्तदोः सुलोपोऽकोरनञ्समासे हलि (6।1।132))

तु

तूद्देशतः

तु{अव्य}

सम्बन्धः 11

तो

that

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGLG

उद्देशतः

उद्देश{तसिल्}

उद्देश{अव्य}

क्रियाविशेषणम् 14

एकदेश_से_अर्थात्_संक्षेप_से

examples

प्रोक्तः

प्रोक्तो

प्रोक्त{पुं}{1;एक}

प्र_वच्{कृत्_प्रत्ययः:क्त;प्र_वचँ;अदादिः;पुं}{1;एक}

कहा_है

spoken

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

वि-भूतेः

विभूतेर्विस्तरो

वि-भूति{स्त्री}{5;एक}/भूति{स्त्री}{6;एक}

विभूति{स्त्री}{6;एक}

<वि-भूतेः>Bvp

विशिष्टा भूतिः यस्य = विभूतिः तस्मात् विभूतेः

षष्ठीसम्बन्धः 11

विभूतियों_का

opulences

रेफ-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)) / रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

LGGGLG

विस्तरः

विस्तर{पुं}{1;एक}

कर्म 14

विस्तार

expanded

मया

अस्मद्{3;एक}

कर्ता 14

मैंने

by_Me

10.39.A	यत्
10.39.B	यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं
10.39.C	यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}
10.39.D	यद्{नपुं}{1;एक}
10.39.E	-
10.39.F	-
10.39.G	वीप्सा 2
10.39.H	-
10.39.I	जो
10.39.J	whatever
10.39.K	-
10.39.L	जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)) / जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)) / चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55))
10.39.M	GGLGGGGG

यत्

यत्{अव्य}/यद्{नपुं}{1;एक}/यद्{नपुं}{2;एक}/यत्{अव्य}

यद्{नपुं}{1;एक}

सम्बन्धः 11

जो

whatever

वि-भूतिमत्

वि-भूति-अस्मद्{5;एक}

विभूतिमत्{नपुं}{1;एक}

<वि-भूति>Bvp^मत्

विशिष्टा भूतिः यस्य = विभूतिः, विभूति यस्य अस्ति तद् = विभूतिमत्

समुच्चितम् 6

विभूतियुक्त_अर्थात्_ऐश्वर्ययुक्त

having_opulences

सत्त्वम्

सत्त्व{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

वस्तु

existence

*श्रीमत्

श्रीमदूर्जितमेव

श्री-अस्मद्{5;एक}

श्रीमत्{नपुं}{1;एक}

समुच्चितम् 6

कान्तियुक्त

beautiful

जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39))

GLGLGGL

ऊर्जितम्

ऊर्जित{पुं}{2;एक}/ऊर्जित{नपुं}{1;एक}/ऊर्जित{नपुं}{2;एक}

ऊर्जित{नपुं}{1;एक}

विशेषणम् 8

शक्तियुक्त

glorious

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 2

भी

certainly

वा

वा{अव्य}

कर्ता 9

और

तत्

तत्तदेवावगच्छ

तद्{नपुं}{1;एक}/तद्{नपुं}{2;एक}

तद्{नपुं}{1;एक}

वीप्सा 11

उसको

all

चर्त्व-सन्धिः (खरि च (8।4।55)) / जश्त्व-सन्धिः (झलां जशोऽन्ते (8।2।39)) / सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GLGGLGL

तत्

तद्{नपुं}{1;एक}/तद्{नपुं}{2;एक}

तद्{नपुं}{1;एक}

अनुयोगी 16

उसको

those

एव

एव{अव्य}

सम्बन्धः 14

ही

certainly

अवगच्छ

अव_गम्1{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;गमॢँ;भ्वादिः}

अव_गम्{कर्तरि;लोट्;म;एक;परस्मैपदी;अव_गमॢँ;भ्वादिः}

जान

must_know

त्वम्

त्वं

युष्मद्{1;एक}

कर्ता 16

तू

you

मम

अस्मद्{6;एक}/मा1{कर्तरि;लिट्;म;बहु;परस्मैपदी;मा;अदादिः}

अस्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 14

मेरे

तेजः-अंश-सम्भवम्

तेजोंऽशसम्भवम्

तेजस्-अंश-सम्_भू{कृत्_प्रत्ययः:अच्;सम्_भू;भ्वादिः;नपुं}{2;एक}

<<तेज-अंश>T6-सम्भवम्>Bs6

तेजसः अंशः = तेजोंऽशः, तेजोंऽशः संभवः यस्य तत् = तेजोंऽशसम्भवम्

कर्तृसमानाधिकरणम् 16

तेज_के_अंश_की_अभिव्यक्ति

born_of_part_splendor

GGLGLL

10.40.A	अथवा
10.40.B	अथवा
10.40.C	अथवा{अव्य}
10.40.D	अथवा{अव्य}
10.40.E	-
10.40.F	-
10.40.G	-
10.40.H	-
10.40.I	अथवा
10.40.J	or
10.40.K	-
10.40.L	-
10.40.M	LLG

बहुना

बहुनैतेन

बहुना{अव्य}/बहु{पुं}{3;एक}/बहु{स्त्री}{3;एक}/बहु{नपुं}{3;एक}

बहु{पुं}{3;एक}

विशेषणम् 6

बहुत

many

वृद्धि-सन्धिः (वृद्धिरेचि (6।1।88))

LLGGL

एतेन

एतद्{पुं}{3;एक}/एतद्{नपुं}{3;एक}

एतद्{पुं}{3;एक}

विशेषणम् 6

इस

by_this_kind

किम्

किं

किम्{नपुं}{1;एक}/किम्{नपुं}{2;एक}

किम्{नपुं}{1;एक}

प्रयोजनम् 8

क्या_(प्रयोजन_है)

what

ज्ञातेन

ज्ञात{पुं}{3;एक}/ज्ञात{नपुं}{3;एक}

ज्ञा{कृत्_प्रत्ययः:क्त;ज्ञा;क्र्यादिः;पुं}{3;एक}

हेतुः 8

जानने_से

knowing

GGL

तव

तवार्जुन

युष्मद्{6;एक}

षष्ठीसम्बन्धः 6

तेरा

you

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

LGLL

अर्जुन

अर्जुन{पुं}{8;एक}

सम्बोध्यः 16

हे_अर्जुन

O_Arjuna

विष्टभ्य

विष्टभ्याहमिदं

विष्टभ्य

वि_स्तम्भ्{कृत्_प्रत्ययः:ल्यप्;वि_ष्टभिँ;भ्वादिः}

पूर्वकालः 15

धारण_करके

entire

सवर्णदीर्घ-सन्धिः (अकः सवर्णे दीर्घः (6।1।101))

GGGGLG

अहम्

अस्मद्{1;एक}

कर्ता 16

मैं

इदम्

इदम्{नपुं}{1;एक}/इदम्{नपुं}{2;एक}

इदम्{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 12

इस

this

कृत्स्नम्

कृत्स्नमेकांशेन

कृत्स्न{नपुं}{1;एक}/कृत्स्न{नपुं}{2;एक}

कृत्स्न{नपुं}{2;एक}

विशेषणम् 12

सम्पूर्ण

of_all_manifestations

GGGGGL

एक-अंशेन

एकांश{पुं}{3;एक}

एक-अंश{पुं}{3;एक}

करणम् 14

एक_अंशमात्र_से

with_one_part

स्थितः

स्थितो

स्थित{पुं}{1;एक}

स्था{कृत्_प्रत्ययः:क्त;ष्ठा;भ्वादिः;पुं}{1;एक}

कर्तृसमानाधिकरणम् 16

स्थित

situated

रुत्व-उत्व-गुण-सन्धिः (ससजुषो रुः (8।2।66)-हशि च (6।1।114)-आद्गुणः (6।1।87))

जगत्

जगत्{पुं}{1;एक}/जगत्{पुं}{8;एक}/जगत्{नपुं}{1;एक}/जगत्{नपुं}{2;एक}/जगत्{नपुं}{8;एक}

जगत्{नपुं}{2;एक}

कर्म 14

जगत्_को_(अपनी_योगशक्ति_के)

in_the_universe