Book Name : तत्वचिन्तामणि प्रकाशः Author : Shri. Gangea Editor : Mahamahopadhyaya Professor N.S. Ramanuja Tatacharya Published by : Professor S.B. Raghunathacharya, VC, RSVP, Tirupati Year of Publishing : 1999 Project Name : Development of Tagged Corpora for Sanskrit (DTCS) CIIL Project Center : DEPARTMENT OF SANSKRIT STUDIES, SCHOOL OF HUMANITIES, UNIVERSITY OF HYDERABAD Typed by : एम्. वी. ए. एस. बालाजी Proofcheck by : एम्. वी. ए. एस. बालाजी Sandhi Splitted by : शिवानन्द शुक्ल Sandhichecked by : शिवानन्द शुक्ल Sandhi Matched by : शिवानन्द शुक्ल नापि => न+अपि ज्ञातत्वमिति। => ज्ञातत्वम्+इति। व्याप्तिपक्षधर्मतावगाहिसमानज्ञानविषयत्वमित्यर्थः। => व्याप्तिपक्षधर्मतावगाहिसमानज्ञानविषयत्वम्+इति+अर्थः। आरोपयितुमिति। => आरोपयितुम्+इति। संभवत्येव, => संभवति+एव, प्रमितमेवारोप्यत इति => प्रमितम्+एव+आरोप्यते+ इति मतमवलम्ब्येदमुक्तम्। => मतम्+अवलम्ब्य+इदम्+उक्तम्। एकत्रेति। => एकत्र+इति। सत्प्रतिपक्षयोर्मध्ये => सत्प्रतिपक्षयोः+मध्ये हेतावित्यर्थः। => हेतौ+इति+अर्थः। पक्षविशेष्यकपरामर्शाभिप्रायेणेदं => पक्षविशेष्यकपरामर्शाभिप्रायेण+इदं विशेषणतावच्छेदकप्रकारकज्ञानस्यैव => विशेषणतावच्छेदकप्रकारकज्ञानस्य+एव विशिष्टवैशिष्ट्यामवगाहिज्ञानजनकत्वमिति => विशिष्टवैशिष्ट्यामवगाहिज्ञानजनकत्वम्+इति मतमवलम्ब्येदमुक्तम्। => मतम्+अवलम्ब्य+इदम्+उक्तम्। विशिष्टस्यानारोप्यत्वेन => विशिष्टस्य+अनारोप्यत्वेन तदप्रसिद्धेरदोषत्वात्१.। => तदप्रसिद्धेः+अदोषत्वात्१.। द्वयमिति => द्वयम्+इति युगपदेवावभासनात् => युगपत्+एव+अवभासनात् पक्षविशेष्यत्वेऽप्यदोषात्वाच्च। => पक्षविशेष्यत्वे+अपि+अदोषात्वात्+च। अत एव => अतः+ एव दूषणमिद(pg83?) => दूषणम्+इद(pg83?) ३.सिद्धान्तीसिद्धान्तेनोद्धरिष्यति। => ३.सिद्धान्तीसिद्धान्तेन+उद्धरिष्यति। अनुमित्यनापत्तिरिति। => अनुमित्यनापत्तिः+इति। नास्ति-ख => न+अस्ति-ख विशिष्टस्योभयस्य => विशिष्टस्य+उभयस्य अप्रसिद्धिरित्यर्थः। => अप्रसिद्धिः+इति+अर्थः। २.विशेषश्च => २.विशेषः+च व्याप्तिभङ्गाभङ्गरूप इति। => व्याप्तिभङ्गाभङ्गरूपः+ इति। ३.अनिर्धारितो वाच्य => ३.अनिर्धारितः+ वाच्यः+ वाच्य इति => वाच्यः+ इति भङ्गनियमादिति। => भङ्गनियमात्+इति। चान्यतरत्वेन => च+अन्यतरत्वेन निर्धारणसंभवान्न => निर्धारणसंभवात्+न सर्वथैवोभयोरनिर्धारितविशेषत्वमित्यर्थः। => सर्वथा+एव+उभयोः+अनिर्धारितविशेषत्वम्+इति+अर्थः। लिङ्गेऽतिव्याप्तिवारणायोक्तं => लिङ्गे+अतिव्याप्तिवारणाय+उक्तं अधिकबलोपस्थितिश्च => अधिकबलोपस्थितिः+च निर्णयजनिकेति => निर्णयजनिका+इति समानबलेति => समानबला+इति नोक्तदोषः। => न+उक्तदोषः। बाधस्यैव => बाधस्य+एव तत्रानुमितिप्रतिबन्धकत्वं => तत्र+अनुमितिप्रतिबन्धकत्वं त्वधिकबलोपस्थितेः। => तु+अधिकबलोपस्थितेः। अत एव => अतः+ एव तत एव => ततः+ एव तत्रानुमितिप्रतिबन्धसंभवान्न => तत्र+अनुमितिप्रतिबन्धसंभवात्+न तस्यापि => तस्य+अपि तत्प्रतिबन्धकत्वमिति => तत्प्रतिबन्धकत्वम्+इति बाधस्यानुमितिप्रतिबन्धकतया => बाधस्य+अनुमितिप्रतिबन्धकतया तत्सामग्रीत्वेनाधिबलोपस्थितेरपि => तत्सामग्रीत्वेन+अधिबलोपस्थितेः+अपि यज्ज्ञानं => यत्+ज्ञानं प्रतिबन्धकमित्यादिव्याप्तेः। => प्रतिबन्धकम्+इत्यादिव्याप्तेः। हीनबलेनापि => हीनबलेन+अपि लिङ्गेनानुमितिजननापत्तेः। => लिङ्गेन+अनुमितिजननापत्तेः। सत्प्रतिपक्षत्वमेवेति => सत्प्रतिपक्षत्वम्+एव+इति अधिकबलेनापि१. => अधिकबलेन+अपि१. बाधरूपानुमित्यजननापत्तेः। => बाधरूपानुमिति+अजननापत्तेः। दोषातरमपि => दोषातरम्+अपि तस्यापि => तस्य+अपि प्रतिबन्धकत्वमस्तु, => प्रतिबन्धकत्वम्+अस्तु, प्रत्येकमवधृतसामर्थ्यात् => प्रत्येकम्+अवधृतसामर्थ्यात् हेत्वाभासद्वयावतारकालेऽप्युभयस्य => हेत्वाभासद्वयावतारकाले+अपि+उभयस्य अतथाभूतज्ञानविषयस्यैव => अतथाभूतज्ञानविषयस्य+एव अत एव => अतः+ एव प्रयास इति। => प्रयासः+ इति। धूमोऽयं => धूमः+अयं पर्वतवृत्तित्वादित्यादौ => पर्वतवृत्तित्वात्+इत्यादौ बाधावतारस्तदा => बाधावतारः+तदा लिङ्गेऽतिव्याप्तिः, => लिङ्गे+अतिव्याप्तिः, समत्वाच्चेत्यत आह---साध्यविरोधीति। => समत्वात्+च+इत्यतः+ आह---साध्यविरोधी+इति। आह---साध्यविरोधीति। => आह---साध्यविरोधी+इति। साध्यविरोध्युपस्थापनसमर्थत्वमुपस्थितौ => साध्यविरोध्युपस्थापनसमर्थत्वम्+उपस्थितौ बाधरूपोपस्थितिस्तु => बाधरूपोपस्थितिः+तु साध्यविरोध्युपस्थितिरेव => साध्यविरोध्युपस्थितिः+एव तज्जनिकेति => तज्जनिका+इति स्वविरोधिबलपरत्वादेव => स्वविरोधिबलपरत्वात्+एव नातिप्रसङ्ग इति => न+अतिप्रसङ्गः+ इति उक्तविशेषणदानेनैव => उक्तविशेषणदानेन+एव केवलमेव => केवलम्+एव अतो न => अतः+ न यत्रानिर्यत्वव्याप्यकृतकत्वनिश्चयः => यत्र+अनिर्यत्वव्याप्यकृतकत्वनिश्चयः तत्रैव => तत्र+एव नन्यत्वमपि => न+अन्यत्वम्+अपि ज्ञायमानजन्यत्वेऽतिव्याप्तिः, => ज्ञायमानजन्यत्वे+अतिव्याप्तिः, तयैव => तया+एव विरुद्धत्वोपस्थितेश्च => विरुद्धत्व+उपस्थितेः+च तत्त्वमिति => तत्त्वम्+इति हेतावतिप्रसङ्गाभावात् => हेतौ+अतिप्रसङ्गाभावात् विशेषणवैयर्थ्यमेव। => विशेषणवैयर्थ्यम्+एव। ग्राह्याभावनिश्चयत्वेनैवेति => ग्राह्याभावनिश्चयत्वेन+एव+इति चेत्----अत्राहुः => चेत्----अत्र+आहुः बलोपस्थितित्वेनैव => बलोपस्थितित्वेन+एव सर्वाण्येव => सर्वाणि+एव असंभववारणानिति => असंभववारणानि+इति स्वीयबलोपस्थितेरप्रतिबन्धकत्वात्। => स्वीयबलोपस्थितेः+अप्रतिबन्धकत्वात्। केवलान्वयिसत्पतिपक्षसंग्रहानुरोधाच्चानेनैव => केवलान्वयिसत्प्रतिपक्षसंग्रहानुरोधात्+च+अनेन+एव साध्याभावसाधकबलोपस्थितावपि => साध्याभावसाधकबलोपस्थितौ+अपि प्रतिबन्धकतावच्छेदकमिति => प्रतिबन्धकतावच्छेदकम्+इति तदस्ति। => तत्+अस्ति। बाधतत्सामग्र्यादावतिव्याप्तिरेव => बाधतत्सामग्र्यादौ+अतिव्याप्तिः+एव नास्तीति => न+अस्ति+इति तद्विशेषणमिति => तद्विशेषणम्+इति अत्रेदं => अत्र+इदं चिन्त्यम्----१.तादृशबलोपस्थितित्वमपि => चिन्त्यम्----१.तादृशबलोपस्थितित्वम्+अपि यत्रोभयहेतुपरामर्शकाले => यत्र+उभयहेतुपरामर्शकाले उभयत्रापि => उभयत्र+अपि बाधाद्यवतारेणोभयस्यापि => बाधाद्यवतारेण+उभयस्य+अपि तदुपस्थितावतिप्रसङ्गेन => तत्+उपस्थितौ+अतिप्रसङ्गेन पुनरप्यसंभव एव। => पुनः+अपि+असंभवः+ एव। २.तस्या अपि => २.तस्याः+ अपि सत्प्रतिपक्षितत्वमिष्टमेवेति => सत्प्रतिपक्षितत्वम्+इष्टम्+एव+इति बाधादेवानुमितिप्रतिबन्धसंभवात्। => बाधात्+एव+अनुमितिप्रतिबन्धसंभवात्। ३.बाधितेनापि => ३.बाधितेन+अपि हेत्वाभासान्तरेणापि => हेत्वाभासान्तरेण+अपि बाधानवतरकालीनत्वमेव => बाधानवतरकालीनत्वम्+एव पूर्वोक्तसत्प्रतिपक्षात्मकनित्यत्वविरुद्धो => पूर्वोक्तसत्प्रतिपक्षात्मकनित्यत्वविरुद्ध+उ पस्थितावतिप्रसङ्गेनासंभवतादवस्थ्यात्। => पस्थितौ+अतिप्रसङ्गेन+संभवतात्+अवस्थ्यात्। चाधिकबलोपस्थितेरपि => च+अधिकबलोपस्थितेः+अपि त्वन्यूनबलोपस्थितित्वमेव। => तु+अन्यूनबलोपस्थितित्वम्+एव। तथैव => तथा+एव विवक्षितमिति => विवक्षितम्+इति हीनबलेऽतिव्याप्यापत्तेः। => हीनबले+अतिव्याप्यापत्तेः। अनेनैव => अनेन+एव रूपेणाधिकबलोपस्थित्या => रूपेण+अधिकबलोपस्थित्या ५.प्रतिरुद्धकार्यलिङ्गत्वाच्च। => ५.प्रतिरुद्धकार्यलिङ्गत्वात्+च। नन्वधिकबलोपस्थितेर्विरोधिसामग्रीत्वेन => ननु+अधिकबलोपस्थितेः+विरोधिसामग्रीत्वेन ६.त्वनेन => ६.तु+अनेन रूपेणेति => रूपेण+इति चेत्----हन्तैवं => चेत्----हन्त+एवं समानबलोपस्थितेरपि => समानबलोपस्थितेः+अपि प्रतिबन्धकमत्वस्तु। => **प्रतिबन्धकत्वम्+अस्तु। सुतरामसंभवः, => सुतराम्+असंभवः, क्वचिदपि => क्वचित्+अपि बलोपस्थिततित्वेनाप्रतिबन्धकत्वेऽपि => बलोपस्थित**तत्वेनाप्रतिबन्धकत्वे+अपि केनापि => केन+अपि पर्वतवृत्तित्वादिप्रतिबन्धकबलोपस्थितेर्ग्राह्याभावोपस्थितित्वेन => पर्वतवृत्तित्वादिप्रतिबन्धकबलोपस्थितेः+ग्राह्याभावोपस्थितित्वेन तदवच्छेदकत्वमित्यतिव्याप्तिः, => तदवच्छेदकत्वम्+इति+अतिव्याप्तिः, साध्यविरोधीत्यादिविशेषणम्। => साध्यविरोधी+इत्यादिविशेषणम्। तावतैव => तावता+एव व्याप्तिधीप्रतिबन्धकत्वसंभवादिति। => व्याप्तिधीप्रतिबन्धकत्वसंभवात्+इति। जन्यत्वादावतिप्रसङ्गः। => जन्यत्वादौ+अतिप्रसङ्गः। अत एव => अतः+ एव चात्ममनःप्रभृतौ => च+आत्ममनःप्रभृतौ नातिव्याप्तिः। => न+अतिव्याप्तिः। तदपि => तत्+अपि प्रतिरुद्धकार्यमेव। => प्रतिरुद्धकार्यम्+एव। तत्प्रतिरुद्धायामनुमितौ => तत्प्रतिरुद्धायाम्+अनुमितौ लिङ्गवदात्मादेरपि => लिङ्गवत्+आत्मादेः+अपि साध्यविरोधीत्यत्र => साध्यविरोधी+इत्यत्र तत्रातिव्याप्तिरिति => तत्र+अतिव्याप्तिः+इति लिङ्गस्येवात्मादेरपीति => लिङ्गस्य+एव+आत्मादेः+अपि+इति प्रतिरुद्ध२.कार्यलिङ्गत्वमेव => प्रतिरुद्धकार्यलिङ्गत्वम्+एव समानत्वमेव => समानत्वम्+एव विवक्षितमित्यपेक्षायां => विवक्षितम्+इति+अपेक्षायां चानेन => च+अनेन प्रतिरुद्धकार्यत्वमिति => प्रतिरुद्धकार्यत्वम्+इति विवक्षितमिति। => विवक्षितम्+इति। तन्न। => तत्+न। हीनबलेऽतिव्याप्तेः। => हीनबले+अतिव्याप्तेः। त्वधिकेति => तु+अधिकेति तस्यापि => तस्य+अपि २.कार्यत्वमेव-क => २.कार्यत्वम्+एव-क व्यतिरेक्यव्याप्तिः। => व्यतिरेकि+अव्याप्तिः। केवलान्वयिन्यव्याप्तिरित्यत आह---बलं => केवलान्वयिनि+अव्याप्तिः+इत्यतः+ आह---बलं चेति। => च+इति। व्याप्तिश्च => व्याप्तिः+च क्वचिदन्वयव्याप्तिः => क्वचित्+अन्वयव्याप्तिः व्यतिरेकव्याप्तिरिति => व्यतिरेकव्याप्तिः+इति अत्राप्यधिकबलोपस्थित्या => अत्र+अपि+अधिकबलोपस्थित्या लिङ्गेऽतिव्याप्तिवारणाय => लिङ्गे+अतिव्याप्तिवारणाय सत्प्रतिपक्षस्यापि => सत्प्रतिपक्षस्य+अपि तदन्यत्वासंभवान्नासंभवः। => तदन्यत्वासंभवात्+न+असंभवः। तदर्थोऽपि => तदर्थः+अपि यो बोधः => यः+ बोधः अतो न => अतः+ न तत्रापि => तत्र+अपि पूर्वोक्तातिव्याप्तिः। => पूर्वोक्ता+अतिव्याप्तिः। चक्षुरादिकमप्यनुमानेन => चक्षुरादिकम्+अपि+अनुमानेन तत्साधारणमपि => तत्साधारणम्+अपि भवत्विति => भवतु+इति लिङ्गपदमत्र => लिङ्गपदम्+अत्र नोक्तमिति। => न+उक्तम्+इति। तन्न। => तत्+न। चक्षुरनुमानेन => चक्षुः+अनुमानेन चक्षुषाप्यनुमानं => चक्षुषा+अपि+अनुमानं २.तच्चोक्तलक्षणासंगृहीतं => २.तत्+च+उक्तलक्षणासंगृहीतं चक्षुषोऽप्रतिबन्धकत्वात्। => चक्षुषः+अप्रतिबन्धकत्वात्। चक्षुरादेश्चेत्यनेन => चक्षुरादेः+च+इति+अनेन ३.ग्रन्थकृतस्तन्मतस्यैव => ३.ग्रन्थकृतः+तन्मतस्य+एव दूष्यत्वाच्चेति। => दूष्यत्वात्+च+इति। निरन्तरयोर्वेति। => निरन्तरयोः+वा+इति। क्वचिदेकदा => क्वचित्+एकदा क्वचिन्निरन्तरयोरिति => क्वचित्+निरन्तरयोः+इति चाग्रिमपरामर्शकाले => च+अग्रिमपरामर्शकाले प्रथमपरामर्शेनानुमितिजननापत्तिः। => प्रथमपरामर्शेन+अनुमितिजननापत्तिः। कार्यसहभूतस्यैव => कार्यसहभूतस्य+एव तदभावाच्च। => तदभावात्+च। स्वपरसाधारणत्वादिति। => स्वपरसाधारणत्वात्+इति। नोक्तलक्षणसंगृहीतमिति। => न+उक्तलक्षणसंगृहीतम्+इति। तन्न। => तत्+न। ३.ग्रन्थकृतैव => ३.ग्रन्थकृता+एव दूषितत्वाच्च-ख => दूषितत्वात्+च-ख तथाचास्यापि => तथा+च+अस्य+अपि दूषणसमर्थत्वाद्दोषान्तरवदुद्भावनं => दूषणसमर्थत्वात्+दोषान्तरवत्+उद्भावनं परार्थानुमानेऽप्यविरुद्धमिति => परार्थानुमाने+अपि+अविरुद्धम्+इति विरोध्युभयपरामर्शविषयीभवत्प्रतिसाधनज्ञानानन्तरमित्यर्थः। => विरोध्युभयपरामर्शविषयीभवत्प्रतिसाधनज्ञानानन्तरम्+इति+अर्थः। उभयोरेकत्वेति। => उभयोः+एकत्वेति। विरोधादेकत्र => विरोधात्+एकत्र निश्चय एव => निश्चयः+ एव कुत इति => कुतः+ इति हेत्वोर्विरोधास्फूर्तौ => हेत्वोः+विरोधास्फूर्तौ साध्ययोश्च => साध्ययोः+च स्वसामग्रीसमाजादुभयोः => स्वसामग्रीसमाजात्+उभयोः साध्यविरोध एव => साध्यविरोधे+ एव साध्ययोर्विरोधप्रतिसन्धाने => साध्ययोः+विरोधप्रतिसन्धाने विरोधिव्याप्यवत्त्वग्रहो न => विरोधिव्याप्यवत्त्वग्रहः+ न शङ्ख इति => शङ्खः+ इति १.ग्राह्याभावज्ञानमेव। => १.ग्राह्याभावज्ञानम्+एव। सत्प्रतिपक्षासंभवादिति => सत्प्रतिपक्षासंभवात्+इति नित्यत्वव्याप्यवत्त्वग्रहेऽप्यनित्यत्वव्याप्यवत्त्वग्रहो न => नित्यत्वव्याप्यवत्त्वग्रहे+अपि+अनित्यत्वव्याप्यवत्त्वग्रहः+ न दृष्टत्वमेवास्य => दृष्टत्वम्+एव+अस्य कदाप्यदृष्टत्वं => कदा+अपि+अदृष्टत्वं स्यादिति => स्यात्+इति कदाचिदृष्टतायां => कदाचित्+दृष्टतायां बीजमित्यत आह---दूषकताबीजमिति। => बीजम्+इति+अतः+ आह---दूषकताबीजम्+इति। आह---दूषकताबीजमिति। => आह---दूषकताबीजम्+इति। हेत्वाभासो न => हेत्वाभासः+ न सद्धैतोरपि => सद्धैतः+अपि ग्राह्याभावग्रमामिति => ग्राह्याभावग्रमाम्+इति कोटिस्मृत्यादेर्न => कोटिस्मृत्यादेः+न १.तज्ज्ञानतसामग्रीत्वमेव। => १.तज्ज्ञानतसामग्रीत्वम्+एव। प्रत्येव => प्रति+एव २.तत्कोटिस्मृतेर्जनकत्वात्। => २.तत्कोटिस्मृतेः+जनकत्वात्। जनयतीति => जनयति+इति निश्चय३.सामग्रीत्युच्यते। => निश्चयसामग्री+इति+उच्यते। संशयस्यापि => संशयस्य+अपि तदुत्पत्तावविरोधः। => तदुत्पत्तौ+अविरोधः। ४.व्याप्यदर्शंन तु => ४.व्याप्यदर्शंने+ तु तयानवधारणात्मकसंशयोत्पादनं => तया+अनवधारणात्मकसंशयोत्पादनं कथमिति => कथम्+इति कार्यतावच्छेदकमनुमितित्वं => कार्यतावच्छेदकम्+अनुमितित्वं जातिर्लाघवात्, => जातिः+लाघवात्, त्ववधारणात्मकनिश्चयत्वं => त्+अवधारणात्मकनिश्चयत्वं व्यभिचाराच्च। => व्यभिचारात्+च। ६.संशयरूपायामनुमितावपीति => ६.संशयरूपायाम्+अनुमितौ+अपि+इति प्रतिबध्नात्येव। => प्रतिबध्नाति+एव। शङ्ख इत्यनुमितिरपि => शङ्खः+ इति+अनुमितिः+अपि इत्यनुमितिरपि => इति+अनुमितिः+अपि पीतत्वाभावव्याप्यशङ्कत्वबुद्धेरप्रतिबन्धकत्वात्, => पीतत्वाभावव्याप्यशङ्कत्वबुद्धेः+अप्रतिबन्धकत्वात्, प्रत्यक्षस्थल इव => प्रत्यक्षस्थले+ इव दोषबलाविशेषादिति। => दोषबलाविशेषात्+इति। तत्तुच्छम्। => तत्+तुच्छम्। २.कारणाभावादेव => २.कारणाभावात्+एव परामर्शयोरपि => परामर्शयोः+अपि प्रतिबन्धकत्वमिति => प्रतिबन्धकत्वम्+इति प्रत्यक्षस्थलेऽपि => प्रत्यक्षस्थले+अपि संशयापलापापत्तेरिति। => संशयापलापापत्तेः+इति। विरोधाभानसामग्रीविरहान्न => विरोधाभानसामग्रीविरहात्+न संशयरूपानुमितिरिति। => संशयरूपानुमितिः+इति। तन्न। => तत्+न। प्रमेयत्वादिप्रकारकानुमित्यभावपत्तेः। => प्रमेयत्वादिप्रकारकानुमिति+अभावपत्तेः। प्रमेयत्वविशिष्टस्यानवच्छेदकत्वात्। => प्रमेयत्वविशिष्टस्य+अनवच्छेदकत्वात्। प्रकृतेऽपि => प्रकृते+अपि नित्यत्वानित्यत्वयोरपि => नित्यत्वानित्यत्वयोः+अपि विरोधित्वेनैव => विरोधित्वेन+एव सत्प्रतिपक्षानुपपत्तेरिति। => सत्प्रतिपक्षानुपपत्तेः+इति। मैवम्। => मा+एवम्। २.ह्यनुमितिरनुभवबलाद्वा => २.हि+अनुमितिः+अनुभवबलात्+वा सामग्रीबलाद्वा। => सामग्रीबलात्+वा। नाद्यः, => न+आद्यः, अनुमिनोमीत्यनुव्यावसायस्य => अनुमिनोमि+इति+अनुव्यावसायस्य सत्प्रतिपक्षस्थलेऽसिद्धेः। => सत्प्रतिपक्षस्थले+असिद्धेः। संदेह्यीत्यनुव्यवसायस्य => संदेह्यी+इति+अनुव्यवसायस्य चावश्यकल्पनीयकारणभावकोटिस्मरणादिजन्यसंदेहविषयत्वेनाप्युपपत्तः। => च+अवश्यकल्पनीयकारणभावकोटिस्मरणादिजन्यसंदेहविषयत्वेन+अपिप्युपपत्तः। नापि => न+अपि विरोधिप्रत्यक्षसामग्रीत्वेनैव => विरोधिप्रत्यक्षसामग्रीत्वेन+एव व्याप्तिविशिष्टपक्षधर्मताज्ञानजन्यस्यानुमितिप्रयोजकत्वात् => व्याप्तिविशिष्टपक्षधर्मताज्ञानजन्यस्य+अनुमितिप्रयोजकत्वात् संशयोत्तरप्रत्यक्षस्थलेऽप्यनुमित्यापत्तेः। => संशयोत्तरप्रत्यक्षस्थले+अपि+अनुमित्यापत्तेः। F.N.१.सैवम्-ख => F.N.१.सा+एवम्-ख तत्रानुमिनोमीत्यनुव्यवसायाभावात् => तत्र+अनुमिनोमि+इति+अनुव्यवसायाभावात् प्रत्यक्षसामग्रीविरहकृततज्जन्यत्वमनुमितिप्रयोजकमिति => प्रत्यक्षसामग्रीविरहकृततज्जन्यत्वम्+अनुमितिप्रयोजकम्+इति प्रकृतेऽपि => प्रकृते+अपि संशयत्वप्रयोजकमिति => संशयत्वप्रयोजकम्+इति अत एव => अतः+ एव विशेषणज्ञानविशेष्येन्द्रियसंनिकर्षादिक्लृप्तकारणसत्त्वेऽपि => विशेषणज्ञानविशेष्येन्द्रियसंनिकर्षादिक्लृप्तकारणसत्त्वे+अपि विशेषणसंनिकर्षस्यापि => विशेषणसंनिकर्षस्य+अपि कल्प्यत इति => कल्प्यते+ इति नैक विरोधित्वमुभय२.ज्ञानविषयः, => न+एकः+ विरोधित्वमुभयज्ञानविषयः, तदभावव्याप्यवत्त्वज्ञानमपीति => तदभावव्याप्यवत्त्वज्ञानम्+अपि+इति अपक्षधर्म इति। => अपक्षधर्मः+ इति। वृत्तिमत इति => वृत्तिमते+ इति नाकाशादिर्विरुद्ध इति => न+आकाशादिः+विरुद्धः+ इति मतेनेदम्। => मतेन+इदम्। नन्विदं => ननु+इदं बाधितेपि => बाधिते+अपि गतमित्यत आह--बाध => गतम्+इति+अतः+ आह--बाधः+ आह--बाध इति। => आह--बाधः+ इति। अतो न => अतः+ न तत्रातिव्याप्तिरित्यर्थः। => तत्र+अतिव्याप्तिः+इति+अर्थः। घट इति। => घटः+ इति। अन्यतोऽपि => अन्यत+अपि विपरीतज्ञानसंभवादित्यर्थः। => विपरीतज्ञानसंभवात्+इति+अर्थः। F.N.१.तन्त्रत्वादिति--क => F.N.१.तन्त्रत्वात्+इति--क फलमित्यर्थः। => फलम्+इति+अर्थः। प्रकृतोभयसाधकहेत्वोरित्यर्थः। => प्रकृतोभयसाधकहेत्वोः+इति+अर्थः। तादृशजिज्ञासाजनकोपस्थितिविषयत्वमित्यर्थः। => तादृशजिज्ञासाजनकोपस्थितिविषयत्वम्+इति+अर्थः। नन्वेकपरामर्शादपि => ननु+एकपरामर्शात्+अपि भावतीत्यतिव्याप्तिरित्यत आह---न => भवति+इति+अतिव्याप्तिः+इत्यतः+ आह---न हीति। => हि+इति। विजातीयजिज्ञासायामस्य => विजातीयजिज्ञासायाम्+अस्य जनकत्वान्न => जनकत्वात्+न व्यभिचार इति => व्यभिचारः+ इति इत्युपलक्षणम्, => इति+उपलक्षणम्, साक्षाच्चेत्यपि => साक्षात्+च+इति+अपि शङ्कतेक्रमोत्पन्नयोरिति। => शङ्कतेक्रमोत्पन्नयोः+इति। क्वचिद् व्याप्तिज्ञानेन => क्वचित्+ व्याप्तिज्ञानेन वह्निव्याप्योऽयमित्याकारकं => वह्निव्याप्यः+अयम्+इति+आकारकं वह्निव्याप्तिरित्याकारकं => वह्निव्याप्तिः+इति+आकारकं पूर्वपरामर्शविनाशादित्यर्थः। => पूर्वपरामर्शविनाशात्+इति+अर्थः। प्रथमज्ञानस्यैव => प्रथमज्ञानस्य+एव ज्ञानाभ्यामित्यसंगतं => ज्ञानाभ्याम्+इति+असंगतं १.पर्वतवृत्तिधूमो वह्निव्याप्यः--क => १.पर्वतवृत्तिधूमः+ वह्निव्याप्यः--क जात्यन्यत्व इति => जात्यन्यत्वे+ इति व्यभिचारादाह। => व्यभिचारात्+आह। गुणवत्त्वादावुपाधौ => गुणवत्त्वादौ+उपाधौ व्यभिचार इति => व्यभिचारः+ इति संगतमेव। => संगतम्+एव। तेनापि => तेन+अपि अत एव => अतः+ एव अत एवाग्रिमानुनानेऽपि => अतः+ एव+अग्रिमानुमाने+अपि एवाग्रिमानुनानेऽपि => एव+अग्रिमानुमाने+अपि व्यभिचारो न => व्यभिचारः+ न दोषावह इति => दोषावहः+ इति नापीतत्वानुमितिप्रतिबन्धकः, => न+अपीतत्वानुमितिप्रतिबन्धकः, सत्प्रतिपक्षत्वमिष्टत्वमेवेति => सत्प्रतिपक्षत्वम्+इष्टत्वम्+एव+इति