Book Name : तत्वचिन्तामणि प्रकाशः Author : Shri. Gangea Editor : Mahamahopadhyaya Professor N.S. Ramanuja Tatacharya Published by : Professor S.B. Raghunathacharya, VC, RSVP, Tirupati Year of Publishing : 1999 Project Name : Development of Tagged Corpora for Sanskrit (DTCS) CIIL Project Center : DEPARTMENT OF SANSKRIT STUDIES, SCHOOL OF HUMANITIES, UNIVERSITY OF HYDERABAD Typed by : एम्. वी. ए. एस. बालाजी Proofcheck by : एम्. वी. ए. एस. बालाजी Sandhi Splitted by : शिवानन्द शुक्ल Sandhichecked by : शिवानन्द शुक्ल Sandhi Matched by : शिवानन्द शुक्ल द्वितीयो भागः] => द्वितीयः+ भागः] हेतुवदाभासमाना => हेतुवत्+आभासमाना दुष्टो धर्म्येव => दुष्टः+ धर्मे+एव धर्म्येव => धर्मे+एव हेत्वाभासपदवाच्य इति => हेत्वाभासपदवाच्यः+ इति तल्लक्षणमाह--- => तत्+लक्षणम्+आह--- अनुमितीति। => अनुमिति+इति। सत्यनुमित्यभावनियमस्तादृशं => सति+अनुमित्यभावनियमः+तादृशं संग्रहो भवति। => संग्रहः+ भवति। व्याप्तिज्ञानेनैवान्यथासिद्धतया => व्याप्तिज्ञानेन+एव+अन्यथासिद्धतया तदसंग्रहापत्तेः। => तत्+असंग्रहापत्तेः। उपाधिज्ञानस्यापि => उपाधिज्ञानस्य+अपि तत्रातिव्याप्त्यापत्तेः। => तत्र+अतिव्याप्त्यापत्तेः। २.यथोक्ते => २.यथा+उक्ते उपाधिज्ञानेऽपि => उपाधिज्ञाने+अपि व्यभिचाराननुमितौ => व्यभिचारान्+अनुमितौ धर्मेऽतिव्याप्तिः। => धर्मे+अतिव्याप्तिः। सतीति => सति+इति पूरणीयमिति => पूरणीयम्+इति हेतुत्वाभिमानो हि => हेतुत्वाभिमानः+ हि कादाचित्को वा => कादाचित्कः+ वा तत्कालीनो वा। => तत्कालीनः+ वा। ३.व्यभिचारादावपि => ३.व्यभिचारादौ+अपि तत्सत्त्वेऽतिव्याप्त्यपरिहारः। => तत्+सत्त्वे+अतिव्याप्त्यपरिहारः। साधारणानैकान्तिकादावनभिमानदशायामव्याप्तिः। => साधारणानैकान्तिकादौ+अनभिमानदशायाम्+अव्याप्तिः। वह्निव्यभिचारितत्वादिभ्रमविषयधूमादावतिव्याप्तिवारणेऽपि => वह्निव्यभिचारितत्वादिभ्रमविषयधूमादौ+अतिव्याप्तिवारणे+अपि समूहालम्बनीभूतैकहेत्वाभासविषयकतादृशज्ञानविषयेऽन्यत्र => समूहालम्बनीभूतैकहेत्वाभासविषयकतादृशज्ञानविषये+अन्यत्र सद्धेतावतिव्याप्तिस्तदवस्थैव। => सद्धेतौ+अतिव्याप्तिः+तदवस्था+एव। यद्विषयतयानुमितिप्रतिबन्धकत्वं => यद्विषयतया+अनुमितिप्रतिबन्धकत्वं ५.तदेव => ५.तत्+एव विवक्षितमिति => विवक्षितम्+इति लिङ्गस्यासंग्रहापत्तेः। => लिङ्गस्य+असंग्रहापत्तेः। तज्ज्ञानप्रमात्वविषयतया => तत्+ज्ञानप्रमात्वविषयतया २.यथोक्ते => २.यथ+उक्ते ३.तत्सत्त्वे => ३.तत्+सत्त्वे व्यभिचारादावपि-क => व्यभिचारादौ+अपि-क ५.तदेव => ५.तत्+एव १.तद्विषयतया.क => १.तत्+विषयतया.क हेतुरपक्षधर्मोऽनैकान्तिको वेति => हेतुः+अपक्षधर्मः+अनैकान्तिकः+ वा+इति वेति => वा+इति व्यभिचारित्वेनैवोक्तलक्षणगमनं => व्यभिचारित्वेन+एव+उक्तलक्षणगमनं स्यादिति => स्यात्+इति ह्यन्येन => हि+अन्येन तथापि => तथा+अपि वक्ष्यमाणासंकीर्णबाधस्थलेऽव्याप्तेर्वज्रलेपत्वात्। => वक्ष्यमाणासंकीर्णबाधस्थले+अव्याप्तेः+वज्रलेपत्वात्। ह्यत्रेव => हि+अत्र+एव तत्रापि => तत्र+अपि त्वन्येन--ख => तु+अन्येन--ख लक्षणगमनेऽपि => लक्षणगमने+अपि तत्राव्याप्तिः। => तत्र+अव्याप्तिः। तत्पुरस्कारेणैवोक्तलक्षणगमनं => तत्पुरस्कारेण+एव+उक्तलक्षणगमनं स्यादिति => स्यात्+इति यावद्विषयतया => यावत्+विषयतया अपरहेतुविषयतयापि => अपरहेतुविषयतया+अपि सद्धेतुगोचरपरामर्शस्यानुमितिप्रतिबन्धकतया => सद्हेतुगोचरपरामर्शस्य+अनुमितिप्रतिबन्धकतया २.चायथार्थत्वनियमेनोक्तदोषापरिहारः। => २.च+अयथार्थत्वनियमेन+उक्तदोषापरिहारः। वह्निव्यभिचरितत्वादिभ्रमविषयीभूतधूमादावतिव्याप्तिस्तदवस्थैव। => वह्निव्यभिचरितत्वादिभ्रमविषयीभूतधूमादौ+अतिव्याप्तिः+तदवस्था+एव। प्रतिबन्धकत्वमेव => प्रतिबन्धकत्वम्+एव नेति => न+इति किंचिद्वह्निव्यभिचारीति => किंचित्+वह्निव्यभिचारि+इति ज्ञानेऽपि => ज्ञाने+अपि धूमविषयत्वेनैव => धूमविषयत्वेन+एव सद्धेतुपरामर्शस्यापरहेतुविषयतया => सत्+हेतुपरामर्शस्य+अपरहेतुविषयतया ४तदविषयकस्य => ४.तत्+विषयकस्य तस्यानुमित्यनुकूलत्वेन => तस्य+अनुमित्यनुकूलत्वेन ५.तद्विषयत्वेनैव => ५.तद्विषयत्वेन+एव सत्प्रति८पक्षयोरनयोर्विरुद्धयोरन्यतरस्मिन् => सत्प्रतिपक्षयोः+अनयोः+विरुद्धयोः+अन्यतरस्मिन् व्याप्तिपक्ष७धर्मतान्यतरभङ्ग इति => व्याप्तिपक्षधर्मतान्यतरभङ्गः+ इति नाव्याप्तिरिति => न+अव्याप्तिः+इति विरुद्धोभयव्याप्यमुभयमेकत्र => विरुद्धोभयव्याप्यम्+उभयम्+एकत्र वर्तत इति => वर्तते+ इति व्याप्त्यवधारणादनुमितिरूपं => व्याप्त्यवधारणात्+अनुमितिरूपं तद्वाच्यम्। => तत्+वाच्यम्। व्याप्तिपक्षधर्मतान्यतरभङ्गानुमित्यनुकूलो व्याप्त्यादिपरामर्शो => व्याप्तिपक्षधर्मतान्यतरभङ्गानुमित्यनुकूलः+ व्याप्त्यादिपरामर्शः+ व्याप्त्यादिपरामर्शो न => व्याप्त्यादिपरामर्शः+ न ९सत्प्रतिपक्षेऽव्याप्तिस्तदवस्थैव। => सत्प्रतिपक्षे+अव्याप्तिः+तदवस्था+एव। २.चायाथार्थ्यनियमेनोक्तदोष--क => २.च+अयथार्थ्यनियमेन+उक्तदोषः+--क ३.तस्यापि-ख => ३.तस्य+अपि-ख ४.एतदविषयस्यानु--क => ४.एतत्+विषयस्य+अनु--क ५.तद्विषयकत्वेन => ५.तत्+विषयकत्वेन ६.पक्षयोर्विरुद्धयो-क => ६.पक्षयोः+विरुद्धयोः+-क ७.धर्मान्यतर--ख => ७.धर्म+अन्यतर--ख ८.धर्मान्यतर--क => ८.धर्म+अन्यतर--क तादृशज्ञानाभावेन => तादृशज्ञान+अभावेन तत्रानुमित्यप्रतिबन्धात् => तत्र+अनुमित्यप्रतिबन्धात् नेति => न+इति विरुद्धोभयव्याप्यवत्त्वपरामर्शस्यैव => विरुद्धोभयव्याप्यवत्त्वपरामर्शस्य+एव तदपि => तत्+अपि भवतीति। => भवति+इति। तत्रापि => तत्र+अपि कारणविघटकत्वापत्तौ => कारणविघटकत्व+आपत्तौ साक्षादनुमिति => साक्षात्+अनुमिति प्रतिबन्धकत्वमिति => प्रतिबन्धकत्वम्+इति सिद्धान्तो व्याहन्येत। => सिद्धान्तः+ व्याहन्येत। ५यत्राविरुद्धं => ५यत्र+अविरुद्धं ७तादृशज्ञानस्याप्ययथार्थत्वेनाव्याप्तिर्वज्रलेपायितैव। => ७तादृशज्ञानस्य+अपि+अयथार्थत्वेन+अव्याप्तिः+वज्रलेपायितः+एव। यत्तु => यः+तु स्वसाध्यासाधकाविमाविति => स्वसाध्यासाधकौ+इमौ+इति तच्च => तत्+च यथार्थमेवेति => यथार्थम्+एव+इति नाव्याप्तिः। => न+अव्याप्तिः। असाधकतानुमानवैयर्थ्यापत्तेरिति => असाधकतानुमानवैयर्थ्यापत्तेः+इति तत्तुच्छम्। => तत्+तुच्छम्। १०,तज्ज्ञानं => १०,तत्+ज्ञानं साक्षादनुमितिप्रतिबन्धकम्। => साक्षात्+अनुमितिप्रतिबन्धकम्। बाधवदनुमितिविषयविरोध्यनव११गाहनात्। => बाधवत्+अनुमितिविषयविरोध्यनवगाहनात्। नापि => न+अपि व्यभिचारादिवद्धेत्वाभासान्तरतापत्तेः। => व्यभिचारादिवत्+हेत्वाभासान्तरतापत्तेः। नानुमितिप्रतिबन्धकम्। => न+अनुमितिप्रतिबन्धकम्। तदप्युद्देश्यमित्यग्रे => तत्+अपि+उद्देश्यम्+इति+अग्रे स्फुटमिति। => स्फुटम्+इति। १.तत्संग्राह्यमेव-ख => १.तत्+संग्राह्यम्+एव-ख ३.अस्यापि-ख => ३.अस्य+अपि-ख ७.तज्ज्ञानस्याप्ययथार्थनियमेना-क => ७.तत्+ज्ञानस्य+अपि+यथार्थनियमेना-क ८.यत्तु => ८.यः+तु ९.असाधकानुमिति-क => ९.असाधक+अनुमिति-क १०.तच्च => १०.तत्+च चानुमितिप्रतिबन्धकयथार्थज्ञानविषयत्वं => च+अनुमितिप्रतिबन्धकयथार्थज्ञानविषयत्वं विशेषणमुपलक्षणं => विशेषणम्+उपलक्षणं नाद्यः, => न+अद्यः, विरुद्धादावव्याप्तिप्रसङ्गात्। => विरुद्धादौ+अव्याप्तिप्रसङ्गात्। तदसंग्राह्यमेवेति => तत्+संग्राह्यम्+एव+इति साध्यव्यापकाभाव१प्रतियोगित्वादेर्विशेषलक्षणस्य => साध्यव्यापकाभावप्रतियोगित्वादेः+विशेषलक्षणस्य २तदानीमपि => २तदानीम्+अपि तदतिव्यापकत्वापत्तेः। => तत्+अतिव्यापकत्वापत्तेः। नापि => न+अपि सद्धेताव३साधारणे => सद्हेतौ+असाधारणे तद्दर्शनदशायामपि => तद्दर्शनदशायाम्+अपि प्रत्यपि => प्रति+अपि विरुद्धादि६विशेषो नित्यदोषो => विरुद्धादिविशेषः+ नित्यदोषः+ नित्यदोषो न => नित्यदोषः+ न द्वितीयेऽपि => द्वितीये+अपि विशेषादर्शनदशायामेकपुरुषं => विशेषादर्शनदशायाम्+एकपुरुषं कृतकत्वादिहेतोर्हेत्वाभासत्वे => कृतकत्वादिहेतोः+हेत्वाभासत्वे पुरुषान्तरस्यापि => पुरुषान्तरस्य+अपि हेत्वाभासतापत्तेरिति। => हेत्वाभासतापत्तेः+इति। अत्रोच्यते। => अत्र+उच्यते। ज्ञानस्यानुमितिप्रतिबन्धकतावच्छेदकाः => ज्ञानस्य+अनुमितिप्रतिबन्धकतावच्छेदकाः उपाधयो विवक्षिताः। => उपाधयः+ विवक्षिताः। अनुमितिप्रतिबन्धकहेतावच्छेदकत्वं => अनुमितिप्रतिबन्धकहेतौ+अवच्छेदकत्वं विषयतावच्छेदकत्वमेव => विषयतावच्छेदकत्वम्+एव तद्वत्वगोचरयथार्थज्ञानविषयत्वं => तद्वत्+अगोचरयथार्थज्ञानविषयत्वं हेत्वाभासत्वमित्यर्थः। => हेत्वाभासत्वम्+इति+अर्थः। अतो न => अतः+ न धर्मेऽतिव्याप्तिः। => धर्मे+अतिव्याप्तिः। तद्वत्त्वगोचरत्वं => तद्वत्+तु+अगोचरत्वं तात्कालिकतद्वत्त्वगोचरत्वम्। => तात्कालिकतद्वत्+तु+अगोचरत्वम्। पाकाद्रक्ते => पाकात्+रक्ते श्यामोऽयमिति => श्यामः+अयम्+इति बुद्धेर्यथार्थत्ववत् => बुद्धेः+यथार्थत्ववत् सत्प्रतिपक्षितत्वबुद्धेर्यथार्थत्वेन => सत्प्रतिपक्षितत्वबुद्धेः+यथार्थत्वेन नातिव्याप्तिः। => न+अतिव्याप्तिः। २.तथापि-क => २.तथा+अपि-क ६.विशेषो न-क => ६.विशेषः+ न-क चैवं => च+एवं ५.तात्कालिकतद्वागोचरत्वविरहादेव => ५.तात्कालिकतद्वत्+तु+अगोचरत्वविरहात्+एव सद्धेतावनतिप्रसङ्गात् => सद्धेतौ+अनतिप्रसङ्गात् चेदानीं => च+इदानीं वह्निव्यभिचरितो धूम => वह्निव्यभिचरितः+ धूमः+ धूम इति => धूमः+ इति भ्रममादायातिप्रसङ्गतादवस्थ्यात्। => भ्रमम्+आदाय+अतिप्रसङ्गतादवस्थ्यात्। ६विशेषणमेव => विशेषणम्+एव नोपलक्षणम्। => न+उपलक्षणम्। चाज्ञायमानदशायां => च+ज्ञायमानदशायां नित्यदोषेऽव्याप्तिरिति => नित्यदोषे+अव्याप्तिः+इति तस्येश्वरज्ञानस्यैवेदानीं => तस्य+ईश्वरज्ञानस्य+एव+इदानीं तद्वदिदं => तद्वत्+इदं लिङ्गमित्याकारकस्य => लिङ्गम्+इति+आकारकस्य ७तदापि => तदा+अपि चैकं८. => च+एकं प्रत्यपि => प्रति+अपि हेत्वाभास८. इति => हेत्वाभासः+ इति तादृशज्ञानविषयो हेत्वाभास => तादृशज्ञानविषयः+ हेत्वाभासः+ हेत्वाभास इत्येतावतैव => हेत्वाभासः+ इति+एतावत्+एव इत्येतावतैव => इति+एतावत्+एव प्रयोजकमिति => प्रयोजकम्+इति F.N.५.तद्वत्त्वविरहादेव-क => F.N.५.तद्वत्+तु+अविरहात्+एव-क ६.विशेषणमेव। => ६.विशेषणम्+एव। ७.तथापि-क => ७.तथा+अपि-क सद्धेतावसाधारणेऽपि => सद्धेतौ+असाधारणे+अपि सामान्यत इष्टापत्तिः, => सामान्यतः+ इष्टापत्तिः, समूहालम्बनीभूतैकहेत्वाभासविषयकतादृशज्ञानविशेष्येऽन्यत्र => समूहालम्बनीभूतैकहेत्वाभासविषयकतादृशज्ञानविशेष्ये+अन्यत्र सद्धेतावतिव्याप्तिः। => सद्धेतौ+अतिव्याप्तिः। तद्वत्त्वप्रकारकयथार्थज्ञानविशेष्यत्वस्य => तद्वत्+तु+अप्रकारकयथार्थज्ञानविशेष्यत्वस्य बाधितमिदमिति => बाधितम्+इदम्+इति नाव्याप्तिः। => न+अव्याप्तिः। तथापि => तथा+अपि सत्प्रतिपक्षेऽव्याप्तिरेव। => सत्प्रतिपक्षे+अव्याप्तिः+एव। प्रतिसाधनस्यैव => प्रतिसाधनस्य+एव तत्सम्बन्धाभावेन => तत्+सम्बन्धभावेन तद्वत्त्वगोचरयथार्थज्ञानाभावादिति => तद्वत्+तु+अगोचरयथार्थज्ञानाभावात्+इति लिङ्गमनेन => लिङ्गम्+अनेन ४सत्प्रतिपक्षिमिति => सत्प्रतिपक्षम्+इति तत्सम्बन्धेन => तत्+सम्बन्धेन ज्ञानस्यापि => ज्ञानस्य+अपि यथार्थत्वाच्च। => यथार्थत्वात्+च। अत एव => अतः+ एव तत्सम्बन्धस्य => तत्+सम्बन्धस्य अनित्यत्वादनित्यदोषत्वम्। => अनित्यत्ववत्+अनित्यदोषत्वम्। चैवं => च+एवं धूमो वह्निव्यभिचारीति => धूमः+ वह्निव्यभिचारि+इति वह्निव्यभिचारीति => वह्निव्यभिचारि+इति ६ज्ञानरूपसम्बन्धमादाय => ज्ञानरूपसम्बन्धम्+आदाय धूमेऽपि => धूमे+अपि व्यभिचारित्वसत्त्वादतिव्याप्तिः => व्यभिचारित्वसत्त्वात्+अतिव्याप्तिः स्यादिति => स्यात्+इति तज्ज्ञानस्यायथार्थत्वेन => तत्+ज्ञानस्य+अयथार्थत्वेन २तत्सम्बन्धस्याकल्पनात्। => तत्सम्बन्धस्य+अकल्पनात्। चानन्यगत्या => च+अनन्यगत्या तत्कल्पनात्। => तत्+कल्पनात्। ३.व्याप्तिरेव। => ३.व्याप्तिः+एव। सत्प्रतिपक्षितत्वविशिष्टमिति-ख => सत्प्रतिपक्षितत्वविशिष्टम्+इति-ख सम्बन्धमादाय-ख => सम्बन्धम्+आदाय-ख ग्रन्थार्थमाह-ग. => ग्रन्थार्थम्+आह-ग. तत्सम्बन्ध-ख => तत्+सम्बन्ध-ख २.तत्समर्थत्वाकल्पनात्-२ => २.तत्+समर्थत्वाकल्पनात्-२ सम्बन्धिभूतज्ञानस्यैवानुमितिप्रतिबन्धकतया => सम्बन्धिभूतज्ञानस्य+एव+अनुमितिप्रतिबन्धकतया ३.तद्वत्त्वगोचरज्ञानस्य => ३.तद्वत्+अगोचरज्ञानस्य नानुमितिप्रतिबन्धकत्वमिति => न+अनुमितिप्रतिबन्धकत्वम्+इति ह्यनुमितिप्रतिबन्धकीभूततादृशज्ञानविशेष्यत्वं => हि+अनुमितिप्रतिबन्धकीभूततादृशज्ञानविशेष्यत्वं तच्च => तत्+च व्यभिचारित्वादिगोचरमनुमितिप्रतिबन्धकमपीत्यन्यदेतत्। => व्यभिचारित्वादिगोचरम्+अनुमितिप्रतिबन्धकम्+अपि+इति+अन्यत्+एतत्। बाधितेऽप्यव्याप्त्यापत्तेः। => बाधिते+अपि+अव्याप्त्यापत्तेः। लिङ्गविशेष्यकबाधितत्वादिज्ञानस्यानुमितिप्रतिबन्धकत्वम्। => लिङ्गविशेष्यकबाधितत्वादिज्ञानस्य+अनुमितिप्रतिबन्धकत्वम्। बाधमात्रविषयस्यैव => बाधमात्रविषयस्य+एव तद्विषयतया => तत्+विषयतया विरोधाभावादित्युक्तम्। => विरोधाभावात्+इति+उक्तम्। यत्किचित्सम्बन्धेन => यत्+किंचित्+सम्बन्धेन तद्वत्त्वगोचरयथार्थज्ञानविशेष्यत्वमतिप्रसक्तम्, => तद्वत्+तु+अगोचरयथार्थज्ञानविशेष्यत्वम्+अतिप्रसक्तम्, यथार्थत्वमननुगतमिति => यथार्थत्वम्+अननुगतम्+इति ३.तद्गोचर-क => ३.तत्+गोचर-क तच्च-ख => तत्+च-ख ६.तज्ज्ञानं-क => ६.तत्+ज्ञानं-क ८.दित्युक्तम्। => ८.दिति+उक्तम्। विषयविशेषणीभूतमपि => विषयविशेषणीभूतम्+अपि लब्धमेव। => लब्धम्+एव। व्यर्थविशेषणत्वमित्यपरितोषात् => व्यर्थविशेषणत्वम्+इति+अपरितोषात् तद्वत्त्वरूपं => तद्वत्+तु+अरूपं करोति--यद्विषयत्वेनेति => करोति--यद्विषयत्वेन+इति ज्ञायमानमिति => ज्ञायमानम्+इति तत्रापि => तत्र+अपि व्यभिचारादेर्न => व्यभिचारादेः+न ज्ञानस्यैवेत्यपरितोषात् => ज्ञानस्य+एव+इति+अपरितोषात् १.लक्षणमिति => १.लक्षणम्+इति २.व्यभिचचाराद्युपाधय एव => २.व्यभिचाराद्युपाधयः+ एव तद्विषयत्वेनैव => तद्विषयत्वेन+एव लिङ्गज्ञानस्यानुमितिप्रतिबन्धकत्वात्। => लिङ्गज्ञानस्य+अनुमितिप्रतिबन्धकत्वात्। समीचीनमिति-ख => समीचीनम्+इति-ख २.व्यभिचारादय उपाधयः-क => २.व्यभिचारादयः+ उपाधयः-क तत्त्वमित्यर्थः। => तत्त्वम्+इति+अर्थः। नातिव्याप्तिः। => न+अतिव्याप्तिः। नासम्भवः। => न+असम्भवः। असिद्धेर्न => असिद्धेः+न संग्रह इति => संग्रहः+ इति ज्ञायमानदोषस्यैवात्र => ज्ञायमानदोषस्य+एव+अत्र चाज्ञानादि => च+ज्ञानादि ४स्वरूपसत एव => स्वरूपसतः+ एव चैवं => च+एवं नोद्भावनीयम्, => न+उद्भावनीयम्, निग्रहस्थानान्तरत्वाभावाच्चेति => निग्रहस्थानान्तरत्वाभावात्+च+इति 'हेत्वाभासाश्च => 'हेत्वाभासाः+च यथोक्ताः' => यथा+उक्ताः' सूत्रेऽनुक्तसमुच्चयार्थेन => सूत्रे+अनुक्तसमुच्चयार्थेन तस्यापि => तस्य+अपि पक्षताविरहपर्यवसन्नस्यार्थान्तरत्वेनैवोद्भावनमिति => पक्षताविरहपर्यवसन्नस्य+अर्थान्तरत्वेन+एव+उद्भावनम्+इति सर्वमवदातम्। => सर्वम्+अवदातम्। नन्वेतल्लक्षणं => ननु+एतत्+लक्षणं सत्प्रतिपक्षेऽसाधारणे => सत्प्रतिपक्षे+असाधारणे चाव्यप्तम्। => च+अव्याप्तम्। अनुमितिप्रतिबन्धकतावच्छेदकत्वाभिमतसत्प्रतिपक्षितत्वादेरभावादित्यत आह---दशेति। => अनुमितिप्रतिबन्धकतावच्छेदकत्वाभिमतसत्प्रतिपक्षितत्वादेः+अभावात्+इत्यतः+ आह---दशेति। तत्काले => तत्+काले तज्ञानस्यानुमितिप्रतिबन्धकत्वादनुमितिप्रतिबन्धकतावच्छेदकरूप१.सत्प्रतिपक्षत्वासाधारणत्वयोर्भावान्न => तत्+ज्ञानस्य+अनुमितिप्रतिबन्धकत्वात्+अनुमितिप्रतिबन्धकतावच्छेदकरूपसत्प्रतिपक्षत्वासाधारणत्वयोः+भावात्+न तत्राव्याप्तिरिति => तत्र+अव्याप्तिः+इति F.N.३.अज्ञायमानाया असिद्धेश्च-ख => F.N.३.अज्ञायमानायाः+ असिद्धेः+च-ख असिद्धेश्च-ख => असिद्धेः+च-ख ५.तस्यानुकूल-ख => ५.तस्य+अनुकूल-ख १.सत्प्रतिपक्षितत्वस्यासाधारणत्वस्य => १.सत्प्रतिपक्षितत्वस्य+असाधारणत्वस्य यद्यपीति। => यद्यपि+इति। तत्त्वेनैव => तत्त्वेन+एव २.प्रत्यक्षाप्रतिबन्धकत्वादिति => प्रत्यक्षाप्रतिबन्धकत्वात्+इति तथापीति => तथापि+इति ह्यनुमित्यसाधारणदोषत्वेनात्र => हि+अनुमित्यसाधारणदोषत्वेन+अत्र ज्ञायमानदोषत्वेनेत्यर्थः। => ज्ञायमानदोषत्वेन+इत्यर्थः। २.प्रत्यक्षासम्भवादिति-ख => २.प्रत्यक्षासम्भवात्+इति-ख ३.नानुमि-क => ३.न+अनुमि-क अनुमित्यसाधारणदोषत्वमपि => अनुमित्यसाधारणदोषत्वम्+अपि बाधसत्प्रतिपक्षयोराह---यद्वेति। => बाधसत्प्रतिपक्षयोः+आह---यत्+वा+इति। बाधेनेत्युपक्षणम्, => बाधेन+इति+उपलक्षणम्, इत्यपि => इति+अपि अपीतत्वानुमितावपि => अपीतत्वानुमितौ+अपि बाधमात्रस्यैव => बाधमात्रस्य+एव बाधेनेत्यस्य => बाधेन+इति+अस्य बाधमात्रेणेत्यर्थो => बाधमात्रेण+इत्यर्थः शब्देऽपि => शब्दे+अपि बाधमात्रस्यैव => बाधमात्रस्य+एव अयोग्यताज्ञानमात्रस्यैव => अयोग्यताज्ञानमात्रस्य+एव प्रतिबन्धकत्वादिति => प्रतिबन्धकत्वात्+इति 'अत्यन्तासत्यपि => 'अत्यन्तासति+अपि २.ह्यर्थे => २.हि+अर्थे तत्प्रतिबन्धकत्वमङ्गीकृत्यास्याभिधानात्। => तत्+प्रतिबन्धकत्वम्+अङ्गीकृत्य+अस्य+अभिधानात्। चान्यसिद्धान्तेऽपि => च+अन्यसिद्धान्ते+अपि तदशौचबोधकस्यागमस्य => तत्+अशौचबोधकस्य+आगमस्य बाधापत्तेरिति => बाधापत्तिः+इति तद्विरोधेनानुमानस्यैव => तद्विरोधेन+अनुमानस्य+एव अत एवागमबाधितोदाहरण१.मिदमित्यग्रे => अतः+ एव+आगमबाधितोदाहरणम्+इदम्+इति+अग्रे एवागमबाधितोदाहरण१.मिदमित्यग्रे => एव+आगमबाधितोदाहरणम्+इदम्+इति+अग्रे शाब्दबाधापत्तेरिष्टत्वादिति। => शाब्दबाधापत्तेः+इष्टत्वात्+इति। बाधस्यैव-ख => बाधस्य+एव-ख २.ज्ञानमर्थे-ख => २.ज्ञानम्+अर्थे-ख चास्मिस्सिद्धान्ते-ख => च+अस्मत्+सिद्धान्ते-ख १.इदमेवात्र => १.इदमेव+अत्र गौरवस्यापि => गौरवस्य+अपि व्यभिचारादेरिव => व्यभिचारादेः+इव हेत्वाभासतोपाधित्वमस्तु। => हेत्वाभासतोपाधित्वम्+अस्तु। तज्ज्ञानस्यानुमित्यप्रतिबन्धकत्वान्न => तत्+ज्ञानस्य+अनुमित्यप्रतिबन्धकत्वात्+न तथात्वमिति => तथात्वम्+इति बाधस्याप्यतथात्वापत्तेः। => बाधस्य+अपि+अतथात्वापत्तेः। तज्ज्ञानमपि => तत्+ज्ञानम्+अपि प्रतिबन्धकमित्युक्तमिति => प्रतिबन्धकम्+इति+उक्तम्+इति यज्ज्ञाने => यत्+ज्ञाने सत्यवश्यमनुमितिप्रतिबन्धस्तस्यैव => सति+अवश्यम्+अनुमितिप्रतिबन्धः+तस्य+एव तथात्वेनाभिमतत्वात्। => तथात्वेन+अभिमतत्वात्। तज्ज्ञानस्याप्रतिबन्धकत्वादिति। => तत्+ज्ञानस्य+अप्रतिबन्धकत्वात्+इति। पञ्चभिरुपाधिभिर्विभज्यन्त इत्याह----ते => पञ्चभिः+उपाधिभिः+विभज्यन्ते+ इति+आह----ते इत्याह----ते => इति+आह----ते चेति। => च+इति।