Book Name : नव्यन्यायवादग्रन्थाः Author : श्री रघुदेवभट्टाचार्य Editor : श्री श्वेता प्रजापती Publisher : दिल्ली संस्कृत अकादमी Year of Publishing : 2008 Project Name : Development of Tagged Corpora for Sanskrit (DTCS) CIIL Project Center : DEPARTMENT OF SANSKRIT STUDIES, SCHOOL OF HUMANITIES, UNIVERSITY OF HYDERABAD Typed by : कृष्णमोहन् Proofcheck by : शिवरामकृष्णा Sandhi Split by : शिवरामकृष्णा दुःखनिवृत्तिर्मुक्तिरित्याचार्याः => दुःखनिवृत्तिः+मुक्तिः+इति+आचार्याः निष्ठात्यन्तिकत्वं स्वसमानाधिकरणदुःखप्रागभावासमानकालीनत्वम् => निष्ठ+आत्यन्तिकत्वम्+ स्वसमानाधिकरणदुःखप्रागभावासमानकालीनत्वम् स्वसमानाधिकरणदुःखप्रागभावासमानकालीनदुःखध्वंसो मोक्ष => स्वसमानाधिकरणदुःखप्रागभावासमानकालीनदुःखध्वंसः+ मोक्ष निर्गलितलक्षणं वाक्यार्थः => निर्गलितलक्षणम्+ वाक्य+अर्थः वाक्यार्थः => वाक्य+अर्थः स्वपदं स्वलक्ष्याभिमतमुक्त्यात्मकदुः => स्वपदम्+ स्वलक्ष्य+अभिमतमुक्ति+ स्वलक्ष्याभिमतमुक्त्यात्मकदुः खध्वंसपरम् => स्वलक्ष्य+अभिमतमुक्ति+ आत्मकदुःखध्वंसपरम् प्रलयपूर्वकालीनमुक्त्यात्मकदुःखध्वंसानां पुरूषान्तरीयदुःखप्रागभाव => प्रलयपूर्वकालीनमुक्ति+आत्मकदुःखध्वंसानाम्+ पुरूषान्तरीयदुःखप्रागभाव तत्राव्याप्तिवारणाय => तत्र+अव्याप्तिवारणाय स्वसमानाधिकरणेति => स्वसमानाधिकरण+इति इदानीन्तनदुःखध्वंसेsतिव्याप्तिवारणाय => इदानीन्तनदुःखध्वंसे+अतिव्याप्तिवारणाय दुःखप्रागभावासमानकालीनेति => दुःखप्रागभावासमानकालीन+इति दुःखासमानकालीनत्वविशेषणोपादानेनैव => दुःखासमानकालीनत्वविशेषण+उपादानेन+एव तत्रातिव्याप्तिवारणसंभवे => तत्र+अतिव्याप्तिवारणसंभवे किं प्रागभावविशेशणेनेति => किम्+ प्रागभावविशेशणेन+इति प्रागभावविशेशणेनेति => प्रागभावविशेशणेन+इति वैय्यर्थ्याभावात् => वैय्यर्थ्य+अभावात् तथाप्यनतिप्रयोजकत्वं तस्येति => तथापि+अनतिप्रयोजकत्वम्+ तस्य+इति तस्येति => तस्य+इति चेत्तर्हि => चेत्+तर्हि घटितोपदर्शितविशेषणस्यैव => घटितोपदर्शितविशेषणस्य+एव दुःखासमानकालीनदुःख => दुःख+असमानकालीनदुःख स्वपदं दुःखध्वंससामान्यपरम् => स्वपदम्+ दुःखध्वंससामान्यपरम् दुःखीयतत्तत्+ध्वंसपरं वा => दुःखीयतत्त्+ध्वंसपरम्+ वा नाद्यः => न+आद्यः मुक्त्यात्मक => मुक्ति+आत्मक दुःखध्वंसस्यापि => दुःखध्वंसस्य+अपि दुःखध्वंससामान्यान्तर्गत => दुःखध्वंससामान्य+अन्तर्गत पुरूषान्तरीयदुःख => पुरूष+अन्तरीयदुःख तद्घटितोपदर्शितधर्माप्रसिद्धेः => तद्घटित+उपदर्शितधर्माप्रसिद्धेः नान्त्यः => न+अन्त्यः तत्तद्व्यक्तिविश्रान्ततया => तत्तत्+व्यक्तिविश्रान्ततया तत्तद्व्यक्तित्वावच्छिन्नं प्रति => तत्तत्+व्यक्तित्वावच्छिन्नम्+ प्रति लाघवसंभवेनालं तादृशगुरू => लाघवसंभवेन+अलम्+ तादृशगुरू तज्जन्यतावच्छेदकत्वाङ्गीकारेणेति => तज्जन्यतावच्छेदकत्व+अङ्गीकारेण+इति संभवत्येवमुपदर्शितधर्मस्य => संभवत्येवम्+उक्तिपदर्शितधर्मस्य तदेव => तत्+एव वयं तु => वयम्+ तु विशेषणतोभयसंबंधेन => विशेषणत+उभयसंबंधेन भूयस्तद्भिन्नदुःख => भूयः+तद्भिन्नदुःख नोपदर्शितविकल्पावसर => न+उपदर्शितविकल्पावसर निरूक्तिर्मुक्तिभिन्नत्वे => निरूक्तिः+मुक्तिभिन्नत्वे मुक्तित्वच्छिन्नं प्रति => मुक्तित्वच्छिन्नम्+ प्रति तत्त्वज्ञानहेतुतानुपपत्तिर्जागरूकैवेति => तत्त्वज्ञानहेतुतानुपपत्तिः+जागरूक+एव+इति मुक्तित्वरूपत्वस्यापि => मुक्तित्वरूपत्वस्य+अपि तत्रैवाङ्गीकारात् => तत्र+एव+अङ्गीकारात् प्रागभावासमानकालीनदुःखध्वंसत्वस्य => प्रागभाव+असमानकालीनदुःखध्वंसत्वस्य वच्छेदकत्वस्योपदर्शि => वच्छेदकत्वस्य+उपदर्शि चरमदुःखध्वंसो मुक्तिरिति => चरमदुःखध्वंसः+ मुक्तिः+इति मुक्तिरिति => मुक्तिः+इति दुःखनिष्ठचरमत्वं जातिविशेषः => दुःखनिष्ठचरमत्वम्+ जातिविशेषः विजातीयं यद् => विजातीयम्+ यद् दुःखं तद्ध्वंसत्वं => दुःखम्+ तत्+ध्वंसत्वम्+ तद्ध्वंसत्वं तत्त्वज्ञानजन्यता => तत्+ध्वंसत्वम्+ तत्त्वज्ञानजन्यता वच्छेदकमित्यामनन्ति => वच्छेदकम्+इति+आमनन्ति तत्रेयमनुपपत्तिरूद्भाव्यते => तत्र+इयम्+अनुपपत्तिः+उद्भाव्यते दुःखवृत्तिजातित्वं न => दुःखवृत्तिजातित्वम्+ न तादृशजातिसिद्धिरिति => तादृशजातिसिद्धिः+इति गोवधादिजन्यतावच्छेकदुःख => गोवध+आदिजन्यतावच्छेकदुःख (सां) => (साम्+) जातिरिदानीन्तन => जातिः+इदानीन्तन चरमत्वेsपि => चरमत्वे+अपि क्वचिद्गोवधजन्यचरमदुःखे => क्वचित्+गोवधजन्यचरमदुःखे गोवधजन्युदुःखमेव => गोवधजन्युदुःखम्+एव चरमं तत्र => चरमम्+ तत्र तदुभयोः => तत्+उभयोः गोवधजन्यतावच्छेदकजातेर्नानात्वान्न => गोवधजन्यतावच्छेदकजातेः+नानात्वात्+न सांकर्यावकाश => सांकर्य+अवकाश वैपरीत्येsपि => वैपरीत्ये+अपि जातिव्याप्यविरूद्धभेदेनापि => जातिव्याप्यविरूद्धभेदेन+अपि नानात्वं स्वीकार्यम् => नानात्वम्+ स्वीकार्यम् तथाचैका => तथाच+एका जातिस्तद्व्याप्यविरूद्धभेदेन => जातिः+तद्व्याप्यविरूद्धभेदेन चरमत्वं द्विविधम् => चरमत्वम्+ द्विविधम् एवमेका => एवम्+एका जातिस्तद्व्याप्यविरूद्धभेदेनापि => जातिः+तद्व्याप्यविरूद्धभेदेन+अपि चरमत्वं द्विविधमिति => चरमत्वम्+ द्विविधम्+इति द्विविधमिति => द्विविधम्+इति षड्जातयः => षट्+जातयः गोवधजन्यतावच्छेदकजातेर्नात्वे => गोवधजन्यतावच्छेदकजातेः+नानात्वे जातिर्द्विविधा => जातिः+द्विविधा एवं ब्रह्मवध => एवम्+ ब्रह्मवध जातेरपि => जातेः+अपि च चरमत्वमिति => एकम्+ च पञ्चजातय => चरमत्वम्+इति नानात्वस्वीकार => गोवधादिजन्यतावच्छेदकजातेः+एव । => चेत्+न जातिव्याप्यचरमत्वस्यैव => गोवधजन्यतावच्छेदकजातिव्याप्यचरमत्वस्य+एव एवं ब्रह्मवधजन्यतावच्छेदक => एवम्+ ब्रह्मवधजन्यतावच्छेदक जातिविरूद्धत्वमिति => जातिविरूद्धत्वम्+इति एवं चररमत्वस्य => एवम्+ चररमत्वस्य कार्यकारणभावलाघवमपि => कार्यकारणभावलाघवम्+अपि विजातीयदुःखत्वावच्छिन्नं प्रति => विजातीयदुःखत्वावच्छिन्नम्+ प्रति विजातीयदुःखत्वावछिन्नं प्रति => विजातीयदुःखत्वावछिन्नम्+ प्रति मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति तत्त्वज्ञानस्यापि => तत्त्वज्ञानस्य+अपि कार्यकारणबभावद्वयमिति => कार्यकारणभावद्वयम्+इति गोवधादिजन्यतावच्छेदकजातेर्नानात्वे => गोवधादिजन्यतावच्छेदकजातेः+नानात्वे विजातीयदुःखं प्रति => विजातीयदुःखम्+ प्रति एवं ब्रह्मवधजन्यतावच्छेदक => एवम्+ ब्रह्मवधजन्यतावच्छेदक विजातीयदुःखं प्रति => विजातीयदुःखम्+ प्रति ब्रह्मवधस्यापि => ब्रह्मवधस्य+अपि चरमत्वस्यैक्येनैकं (कां) => चरमत्वस्य+ऐक्येन+एकम्+ (काम्+) (कां) => (काम्+) मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति हेतुत्वमिति => हेतुत्वम्+इति पञ्चकार्यकारणभावापेक्षया => पञ्चकार्यकारणभाव+अपेक्षया पञ्चकार्यकारणभावापेक्षया => पञ्चकार्यकारणभाव+अपेक्षया लाघवमतिस्फुटमित्यतो => लाघवम्+अतिस्फुटम्+इति+अतः नानात्वकल्पो बलीयानिति => नानात्वकल्पः+ बलीयान्+इति बलीयानिति => बलीयान्+इति को दोष => कः+ दोष चेन्न => चेत्+न यस्तद्भिन्नो यो => यः+तद्भिन्नः+ यः+ यो दुःखध्वंसस्तस्य => यः+ दुःखध्वंसः+तस्य दुःखध्वंसस्तस्य => दुःखध्वंसः+तस्य मुक्तित्वादिमतापेक्षया => मुक्तित्वादिमत+आपेक्षया उपदर्शितानन्तकार्य => उपदर्शित+अनन्तकार्य नोपदर्शितानन्तजाति => न+उपदर्शित+अनन्तजाति तन्मतेsपि => तन्मते+अपि शंकास्पदमपि => शंकास्पदम्+अपि परिचायकत्वेनानिवेशादिति => परिचायकत्वेन+अनिवेशात्+इति तदवाच्छिन्नं प्रति => तदवच्छिन्नम्+ प्रति नाशत्वावछिन्नहेतुत्वेनावश्यं क्लृप्तेन => नाशत्वावछिन्नहेतुत्वेन+अवश्यम्+ क्लृप्तेन स्वोत्तरोत्पन्नाविशेषगुणेनान्यथासिद्धत्वात् => स्वोत्तरोत्पन्नाविशेषगुणेन+अन्यथासिद्धत्वात् तादृशकार्यकारणभावसत्वेsपि => तादृशकार्यकारणभावसत्वे+अपि बाधितमर्थं वेदोsपि => बाधितम्+अर्थम्+ वेदः+अपि वेदोsपि => वेदः+अपि बोधयतीति => बोधयति+इति प्रतिपादनासंभवात् => प्रतिपादना+असंभवात् गतिर्मुक्तितत्त्वज्ञान => गतिः+मुक्तितत्त्वज्ञान चेदात्मानमेवोपालंभस्व => चेत्+आत्मानम्+एव+उपालंभस्व यतो दुःखवद्भिन्न => यतः+ दुःखवद्भिन्न मुक्तित्वरूपत्वमङ्गीक्रियते => मुक्तित्वरूपत्वम्+अङ्गीक्रियते भवतेति => भवत+इति चेन्मैवम् => चेत्+मा+एवम् उपदर्शितानुपपत्तिभिया => उपदर्शित+अनुपपत्तिभिया दुःखवद्भिन्नदुःखध्वंसत्वं मुक्तित्वमिति => दुःखवद्भिन्नदुःखध्वंसत्वम्+ मुक्तित्वम्+इति मुक्तित्वमिति => मुक्तित्वम्+इति नोच्यते => न+उच्यते दुरितवद्भिन्नदुरितध्वंसत्वं तत्तत्र => दुरितवद्भिन्नदुरितध्वंसत्वम्+ तत्+तत्र तत्तत्र => तत्+तत्र नोक्तानुपपत्तिः => न+उक्तानुपपत्तिः एवं सति => एवम्+ सति न => वेदः+अपि विना => तत्त्वज्ञानम्+विना चैवं सति => च+एवम्+ सति दुःखनिवृत्तिर्मुक्तिरित्याचार्यीय => दुःखनिवृत्तिः+मुक्तिः+इति+आचार्यीय मुक्तिलक्षणं विरूध्यतेति => मुक्तिलक्षणम्+ विरूध्यत+इति विरूध्यतेति => विरूध्यत+इति इत्यत्रैवात्रापि => इति+अत्र+एव+अत्र+अपि दुःखेनात्यन्तविमुक्तश्ररतीति" => दुःखेन+अत्यन्तविमुक्तश्ररति+इति" श्रुतेर्मुक्तिदशायां दुःखात्यन्तनिवृत्ति => श्रुतेः+मुक्तिदशायाम्+ दुःख+अत्यन्तनिवृत्ति दुःखात्यन्तनिवृत्ति => दुःख+अत्यन्तनिवृत्ति चानुत्पत्त्स्यमानदुरितोत्तरक्षणिकदुरितस्थले => च+अनुत्पत्त्स्यमानदुरित+उत्तरक्षणिकदुरितस्थले दुरितबद्भिन्नदुरितध्वसत्वा => दुरितवत्+भिन्नदुरितध्वसत्वा वच्छिन्नस्यार्थ => वच्छिन्नस्य+अर्थ देशसंपन्नोत्पत्तिकतया => देशसंपन्न+उत्पत्तिकतया ध्वंसत्वस्यार्थसमाजग्रस्तत्वे => ध्वंसत्वस्य+अर्थसमाजग्रस्तत्वे संभवेनानुत्पत्यभावात् => संभवेन+अनुत्पत्ति+अभावात् सुखदुःखाभावान्यतरस्य => सुखदुःखाभाव+अन्यतरस्य मुक्तेरपुरूषार्थप्रसङ्ग => मुक्तेः+अपुरूषार्थ दुःखजनकाभावस्यापि => दुःखाभावस्य+एव पुरूषार्थत्वाङ्गीकारात् => दुःखजनकाभावस्य+अपि । => पुरूषार्थत्व+अङ्गीकारात् बलवद्द्वेषविषयाभावत्वस्य नियामकत्वात् => अभावनिष्ठपुरूषार्थतायाम्+ बलत्+द्वेषविषयाभावत्वस्य नियामकत्वात् => बलत्+द्वेषविषयाभावत्वस्य तज्जनकेsपि => दुःखस्य+एव तज्जनकतया => तज्जनके+अपि द्वेषविषयाभावत्वात् => दुःखजनकाभावस्य+अपि प्रायशिचत्तादौ => दुरितध्वंसम्+उद्दिश्य प्रर्वतते => प्रायश्चित्त+आदौ न फलं => दुरितध्वंसः+ न किन्तु तदुत्तरकाले => फलम्+ किन्तु तमुद्देश्यैवेति => दुःखप्रागभावसम्बन्धः+तत्रप्रवृत्तिः+अपि वाच्यम् => तम्+उद्देश्य+एव+इति प्रायश्चित्तफलत्वासंभवात् => प्रायश्चित्त+उत्तरकालवृत्तिदुःखप्रागभावसंबन्धस्य+अर्थपर्यालोचनक्रमेण दुःखप्रागभावस्वरूपो वा => तादृशदुःखप्रागभावसंबंधः+ दुःखप्रागभावस्वरूपः+ वा प्रायश्रित्तोत्तरकालरूपो => दुःखप्रागभावस्वरूपः+ वा वा । => प्रायश्रित्त+उत्तरकालरूपः+ वा । => न+अन्त्यः स्वसामान्याधि(धी)नात्यन्तिकतया => क्रियात्मकतत्+कालोपाधेः तत्र => स्वसामान्याधि(धी)न+आत्यन्तिकतया हेतुत्वासंभवात् => प्रायश्रित्तस्य+अन्यथासिद्वत्वेन नाद्यः => ।न+आद्यः योगक्षेमसाधारणं तज्जन्यत्वं => योगक्षेमसाधारणम्+ तज्जन्यत्वम्+ तज्जन्यत्वं संभवति => तज्जन्यत्वम्+ संभवति कारणसत्वेsग्रिमक्षणे => कारणसत्वे+अग्रिमक्षणे फलसत्वं करणासत्वेsग्रिमक्षणे => फलसत्वम्+ करणासत्वे+अग्रिमक्षणे करणासत्वेsग्रिमक्षणे => करणासत्वे+अग्रिमक्षणे फलासत्वमित्येवं रूपम् => फलासत्वम्+इति+एवम्+ रूपम् प्रायश्रित्तफलत्वानुपपत्तिरिति => प्रायश्रित्तफलत्व+अनुपपत्तिः+इति प्रायःपापं विजानीयाच्चित्तं => प्रायःपापम्+ विजानीयात्+चित्तम्+ विजानीयाच्चित्तं तस्य => विजानीयात्+चित्तम्+ तस्य कथानस्यानुपपत्तेः => कथानस्य+अनुपपत्तेः एवं कृतप्रायश्रित्तस्य => एवम्+ कृतप्रायश्रित्तस्य प्रायश्रित्तोत्तरं दुःखप्रागभावसत्वे => प्रायश्रित्तोत्तरम्+ दुःखप्रागभावसत्वे कथनस्यासंभव => कथनस्य+असंभव उक्तिकतापत्तेश्च => उक्तिकतापत्तेः+च तस्माद्दुरितध्वंसस्य => तस्मात्+दुरितध्वंसस्य पुरूषार्थत्वमङ्गीकृत्य => पुरूषार्थत्वम्+अङ्गीकृत्य प्रायश्चित्तफलत्वकथनमावश्यकमिति => प्रायश्चित्तफलत्वकथनम्+आवश्यकम्+इति दुरितध्वंसस्यापि => दुरितध्वंसस्य+अपि मुक्तित्वेनानुपपत्तिर्लेशोsपीति => मुक्तित्वेन+अनुपपत्तिः+लेशः+अपि+इति भाट्टास्तु => भाट्टाः+तु गौरवात्तदपेक्ष्य => गौरवात्+तत्+अपेक्ष्य साक्षात्कारस्यैव => साक्षात्कारस्य+एव मुक्तित्वौचित्यम् => मुक्तित्व+औचित्यम् तदनुयायिभिर्नित्यसुखाभिव्यक्तिरिति => तदनुयायिभिः+नित्यसुखाभिव्यक्तिः+इति लक्षणमङ्गीक्रियते => लक्षणम्+अङ्गीक्रियते साक्षात्कारार्थतैव => साक्षात्कारार्थत+एव पर्यवसन्नेति => पर्यवसन्न+इति नित्यसुखविषयकसाक्षातकारो नित्यसुखविषयक => नित्यसुखविषयकसाक्षातकारः+ नित्यसुखविषयक साक्षात्कारो जीवीयनित्यसुखसाक्षात्कारो => साक्षात्कारः+ जीवीयनित्यसुखसाक्षात्कारः+ जीवीयनित्यसुखसाक्षात्कारो वा => जीवीयनित्यसुखसाक्षात्कारः+ वा नाद्यः => न+आद्यः ईश्वराभावे => ईश्वर+अभावे सुतरां तदीयनित्य => सुतराम्+ तदीयनित्य सुखस्यासंभवतया => सुखस्य+असंभवतया तथोक्त्यसंभवात् => तथा+उक्ति+असंभवात् नान्त्यः => न+अन्त्यः ब्रह्मणो रूपं => ब्रह्मणः+ रूपम्+ रूपं तच्च => रूपम्+ तत्+च तच्च => तत्+च नित्यसुखं जीवे => नित्यसुखम्+ जीवे कल्पनीयमिति => कल्पनीयम्+इति तादृशश्रुतेस्तथाविधार्थ => तादृशश्रुतेः+तथाविध+अर्थ तथाकल्पनानुपपत्तेः => तथाकल्पन+अनुपपत्तेः कीभूतानन्दपदस्यानन्दाश्रये => कीभूतानन्दपदस्य+आनन्दाश्रये लक्षणाsवश्यकी => लक्षणा+आवश्यकी सुखवाचकानन्दपदस्य => सुखवाचक+आनन्दपदस्य नपुंसकतानुपपत्तेः => नपुंसकता+अनुपपत्तेः सुखवाचकानन्दपदस्य => सुखवाचक+आनन्दपदस्य इत्यत्र => इति+अत्र निर्देशान्यथानुपपत्तेरेव => निर्देशान्यथा+अनुपपत्तेः+एव एवं ब्रह्मणो => एवम्+ ब्रह्मणः+ ब्रह्मणो रूपमित्यस्यापि => ब्रह्मणः+ रूपम्+इति+अस्य+अपि रूपमित्यस्यापि => रूपम्+इति+अस्य+अपि स्वरूपमित्यर्थः => स्वरूपम्+इति+अर्थः तच्च => तत्+च प्रतिष्ठित => प्रतिष्ठितम्+इति+अस्य+अपि मित्यस्यापि => मोक्षशब्दोत्तरनिमित्तसप्तमीप्रतिपादितमोक्षजनकत्वाश्रयप्रतिष्ठाविषयः+अर्थः । => तथाच+आनन्दाश्रय मोक्षजनकीभूतज्ञानविषय => इति+अर्थस्यः+उपदर्शितश्रुत्या श्रुतौ => लिङ्गव्यत्यासेन+आन्दपदस्य लिङ्गव्यत्यासेनान्दपदस्य => सुखम्+एवार्थः । ब्रह्मणो => ब्रह्मणः+ रूपम्+ ब्रह्मणो रूपमित्यस्य => रूपम्+ इति+अस्य रूपमित्यस्य => इति+अस्य ब्रह्मणो धर्म => ब्रह्मणः+ धर्म इत्यर्थः => इति+अर्थः प्रतिष्ठित => प्रतिष्ठितम्+इति+अस्य मोक्षभिन्नज्ञानविषय => इति+अर्थः मोक्षाभिन्नसाक्षात्कारविषय => इति+अर्थकतया नित्यसुखसाक्षात्कारस्य => च+उपदर्शितश्रुत्या चोपदर्शितश्रुत्या => मुक्तित्वप्रतिपादनम्+इति । => प्रकारान्तरेण+उपपत्तिसंभवे लिङ्गव्यत्यासकल्पनानौचित्यात् => न+औचित्यात् एवं नित्यसुखविषयकसाक्षात्कारत्वस्य => एवम्+ नित्यसुखविषयकसाक्षात्कारत्वस्य तदवच्छिन्नं प्रति => तदवच्छिन्नम्+ प्रति हेतुत्वं कल्पनीयम् => हेतुत्वम्+ कल्पनीयम् नित्यत्वं ध्वंसाप्रतियोगित्वं => नित्यत्वम्+ ध्वंसाप्रतियोगित्वम्+ ध्वंसाप्रतियोगित्वं वा => ध्वंसाप्रतियोगित्वम्+ वा प्रागभावाप्रतियोगित्वं वा => प्रागभावाप्रतियोगित्वम्+ वा तद्भिन्नत्वं वेत्यत्र => तद्भिन्नत्वम्+ वेति+अत्र वेत्यत्र => वेति+अत्र कार्यकारणभावानन्त्यप्रयुक्तगौरवं भाट्टमते => कार्यकारणभावानन्त्यप्रयुक्तगौरवम्+ भाट्टमते कार्यतावच्छेदकं दुरितवद्भिन्नदुरितध्वंसत्वं => कार्यतावच्छेदकम्+ दुरितवद्भिन्नदुरितध्वंसत्वम्+ दुरितवद्भिन्नदुरितध्वंसत्वं तत्तद्दुरितध्वंसत्व => दुरितवद्भिन्नदुरितध्वंसत्वम्+ तत्तत्+दुरितध्वंसत्व तत्तद्दुरितध्वंसत्व => तत्तत्+दुरितध्वंसत्व विशिष्टदुरितवद्भिन्नत्वं वेत्यत्र => विशिष्टदुरितवद्भिन्नत्वम्+ वेति+अत्र वेत्यत्र => वेति+अत्र कल्पनाधिक्येsपि => कल्पनाधिक्ये+अपि लाघवमतिस्फुटमेव => लाघवम्+अतिस्फुटम्+एव यत्तु => यत्+तु निरवच्छिन्नज्ञानत्वावच्छिन्नं प्रति => निरवच्छिन्नज्ञानत्वावच्छिन्नम्+ प्रति निरवच्छिन्नं ज्ञानं => निरवच्छिन्नम्+ ज्ञानम्+ ज्ञानं च => ज्ञानम्+ च नित्यसुखज्ञानादन्यदलीकमिति => नित्यसुखज्ञानादन्यदलीकम्+इति नानुपपत्तिः => न+अनुपपत्तिः मुक्तिदशायां नित्यसुखविषयकज्ञानस्वीकारे => मुक्तिदशायाम्+ नित्यसुखविषयकज्ञानस्वीकारे ज्ञानत्वावच्छिन्नं प्रति => ज्ञानत्वावच्छिन्नम्+ प्रति हेतुतायां व्यभिचार => हेतुतायाम्+ व्यभिचार इत्यपि => इति+अपि ज्ञानत्वावच्छिन्नं प्रति => ज्ञानत्वावच्छिन्नम्+ प्रति निरवच्छिन्नत्वज्ञानत्वयोर्विशेष्यविशेषणभावे => निरवच्छिन्नत्वज्ञानत्वयोः+विशेष्यविशेषणभावे कार्यकारण-भावानन्त्यमिति => कार्यकारणभावानन्त्यम्+इति प्रतियोगिकत्ववंध्वंसत्वादीनां => प्रतियोगिकत्वध्वंसत्वादीनाम्+ परस्परं विशेषणविशेष्यभावे => परस्परम्+ विशेषणविशेष्यभावे अशरीरं वावसन्तं => अशरीरम्+ वावसन्तम्+ वावसन्तं प्रियाप्रिये => वावसन्तम्+ प्रियाप्रिये स्पृशधातोरूत्पत्तौ => स्पृशधातोः+उत्पत्तौ अशरीरस्तद => अशरीरः+तद साम्यप्रतीतिर्न => साम्यप्रतीतिः+न भाट्टमतेsनुपपन्ना => भाट्टमते+अनुपपन्ना तैस्तदा => तैः+तदा स्पार्शनार्थकतया => स्पार्शन+अर्थकतया प्रकृतेस्तद्बोधेन => प्रकृतेः+तत्+बोधेन नैयायिकानामपि => नैयायिकानाम्+अपि लक्षणायानुभयवादिसिद्धत्वादिति, => लक्षणायानुभयवादिसिद्धत्वात्+इति, तन्न => तत्+न भस्मसात्कुरूतेsर्जुनेति => भस्मसात्कुरूते+अर्जुन+इति दुरितनाशत्वावच्छिन्नं प्रति => दुरितनाशत्वावच्छिन्नम्+ प्रति तत्त्वज्ञानहेतुत्वस्यावश्य => तत्त्वज्ञानहेतुत्वस्य+आवश्य मुक्तित्वरूपत्वमङ्गीकृत्य => मुक्तित्वरूपत्वम्+अङ्गीकृत्य तदविच्छिन्नं प्रति => तदविच्छिन्नम्+ प्रति ब्रह्मणोsपि => ब्रह्मणः+अपि तादृशस्मृतेरस्वर => तादृशस्मृतेः+अस्वर कथं तत्त्वज्ञानदुरितवद्भिन्न => कथम्+ तत्त्वज्ञानदुरितवद्भिन्न प्रतिपादकत्वमिति => प्रतिपादकत्वम्+इति भुक्तं क्षीयते => भुक्तम्+ क्षीयते कल्पकोटिशतैरपि => कल्पकोटिशतैः+अपि वाक्यैर्भोगस्य => वाक्यैः+भोगस्य संकोचकल्पनस्यावश्यकत्वात् => संकोचकल्पनस्य+आवश्यकत्वात् तादृशस्मृतिवाक्यस्यार्थवादत्वेनाप्रमाण्यमिति => तादृशस्मृतिवाक्यस्य+अर्थवादत्वेनाप्रमाण्यम्+इति चास्य => च+अस्य तादृश-श्रुतेरप्यर्थवादत्वाङ्गीकारे => तादृशश्रुतेः+अपि+अर्थवादत्व+अङ्गीकारे मुक्तिसाधकश्रुतेरप्यर्थवादत्वापत्या => मुक्तिसाधकश्रुतेः+अपि+अर्थवादत्वापत्या मुक्तेरभावे => मुक्तेः+अभावे तन्निर्वचनप्रयासस्य => तत्+निर्वचनप्रयासस्य नैरर्थक्यापत्तेः => नैरर्थक्य+आपत्तेः एवं भाट्टमते => एवम्+ भाट्टमते कार्यतावच्छेदकं निरवच्छिन्नत्व => कार्यतावच्छेदकम्+ निरवच्छिन्नत्व घटत्वादिमत्तद्भेद => घटत्वादिमत्+तत्+भेद विशिष्टसुखत्वं वा => विशिष्टसुखत्वम्+ वा तत्कार्यता => तत्+कार्यता वच्छेदकमिति => वच्छेदकम्+इति कार्यकारणभावानन्त्यकल्पनमपि => कार्यकारणभाव+अनन्त्यकल्पनम्+अपि गुणत्वेनैव => गुणत्वेन+एव नोपदर्शित => न+उपदर्शित तदर्थं प्रतिबध्यप्रतिबंधकभावकल्पने => तदर्थम्+ प्रतिबध्यप्रतिबंधकभावकल्पने तस्यैव => तस्य+एव गौरवसंपादकत्वादिति => गौरवसंपादकत्वात्+इति संसारितादशायां नित्यसुखसाक्षात्कारापत्तिः => संसारितादशायाम्+ नित्यसुखसाक्षात्कारापत्तिः तादृशसाक्षात्कारं प्रति => तादृशसाक्षात्कारम्+ प्रति साक्षात्कारापत्तिरिति => साक्षात्कारापत्तिः+इति तत्त्वज्ञानं विनापि => तत्त्वज्ञानम्+ विनापि संसारितादशायामपि => संसारितादशायाम्+अपि साक्षात्कारापत्तेर्दुवारत्वात् => साक्षात्कारापत्तेः+दुवारत्वात् प्रत्यक्षत्वावच्छिन्नं प्रति => प्रत्यक्षत्वावच्छिन्नम्+ प्रति नित्यसुखभेदस्यापि => नित्यसुखभेदस्य+अपि संसारितादशायां तु => संसारितादशायाम्+ तु तयोरन्यतराभावेन => तयोः+अन्यतराभावेन संयुक्तसमवायरूपकारणबलान्नापत्तिरिति => संयुक्तसमवायरूपकारणबलात्+न+आपत्तिः+इति तथाविधातिरिक्त => तथाविध+अतिरिक्त यत्तु => यत्+तु प्रारब्धदुरितान्यत्वमवश्यं निवेशनीयम् => प्रारब्धदुरित+अन्यत्वम्+अवश्यम्+ निवेशनीयम् प्रारब्धकर्मणां भोगादेव => प्रारब्धकर्मणाम्+ भोगात्+एव भोगादेव => भोगात्+एव तत्त्वज्ञानात्प्रारब्ध => तत्त्वज्ञानात्+प्रारब्ध एवञ्च => एवम्+च ध्वंसत्वमपि => ध्वंसत्वम्+अपि तस्मादुत्पत्त्यसंभवात् => तस्मात्+उत्पत्त्यसंभवात् भोगानाश्यदुरितनाशत्वमेव => भोगानाश्यदुरितनाशत्वम्+एव मुक्तित्ववच्छिन्नं प्रति => मुक्तित्ववच्छिन्नम्+ प्रति तत्त्वज्ञानहेतुत्वासंभवेन => तत्त्वज्ञानहेतुत्व+असंभवेन श्रुतिर्विरूध्येतेति => श्रुतिः+विरूध्येत+इति श्रुतिबलात्तादृश => श्रुतिबलात्+तादृश कार्यकारणभावोsपि => कार्यकारणभावः+अपि नान्यथासिद्धत्वेन => न+अन्यथासिद्धत्वेन श्रुतिबलादपि => श्रुतिबलात्+अपि एवाहुः => एव+आहुः बाधितमर्थं => बाधितम्+अर्थम्+ वेदोsपि => वेदः+अपि बोधयतीति => बोधयति+इति नित्यसुखाभिव्यक्तेर्मुक्तित्व => नित्यसुखाभिव्यक्तेः+मुक्तित्व तदवच्छिन्नं प्रति => तदवच्छिन्नम्+ प्रति तत्वज्ञानहेतुतायां बाधकाभावात् => तत्वज्ञानहेतुतायाम्+ बाधकाभावात् तद्बोधकश्रुतेरखर्वगर्वता => तद्बोधकश्रुतेः+अखर्वगर्वता निर्वहतीति => निर्वहति+इति तत्त्वज्ञानबलान्न => तत्त्वज्ञानबलात्+न भवत्येव => भवति+एव प्रारब्धकर्मणां न => प्रारब्धकर्मणाम्+ न भोगान्नाश => भोगात्+नाश प्रारब्धकर्मणां भोगान्नाशे => प्रारब्धकर्मणाम्+ भोगात्+नाशे भोगान्नाशे => भोगात्+नाशे तदुत्तरं तत्त्वज्ञानबलात्प्रारब्धान्य => तदुत्तरम्+ तत्त्वज्ञानबलात्+प्रारब्ध+अन्य तत्त्वज्ञानबलात्प्रारब्धान्य => तत्त्वज्ञानबलात्+प्रारब्ध+अन्य तदवच्छिन्नं प्रति => तदवच्छिन्नम्+ प्रति तत्त्वज्ञानहेतुत्वकल्पनं न => तत्त्वज्ञानहेतुत्वकल्पनम्+ न भोगजन्यतयाsन्यथासिद्धेरभावात् => भोगजन्यतया+अन्यथासिद्धेः+अभावात् तस्माद्दर्शितबहुविधलाघव => तस्मात्+दर्शितबहुविधलाघव बाधकाभावाच्च => बाधकाभावात्+च दुरितवद्भिन्नदुरितध्वंसस्यैव => दुरितवद्भिन्नदुरितध्वंसस्य+एव नित्यसुखाभिव्यक्तेर्मुक्तित्व => नित्यसुखाभिव्यक्तेः+मुक्तित्व मङ्गीकर्तृणां भट्टानुयायीनां => मङ्गीकर्तृणाम्+ भट्टानुयायीनाम्+ भट्टानुयायीनां तत्र => भट्टानुयायीनाम्+ तत्र करणमोहायैवेति => करणमोहाय+एव+इति अत्राहुरद्वैतविद्याविदो धुरन्धराः => अत्र+आहुः+अद्वैतविद्याविदः+ धुरन्धराः कार्यतावच्छेदकं न => कार्यतावच्छेदकम्+ न किन्त्वज्ञाननिवृत्तित्वमेव => किन्तु+अज्ञाननिवृत्तित्वम्+एव यो नित्यानन्दस्वरूपशुद्धबुद्धात्मकचैतन्यस्वरूपात्मतः => यः+ नित्यानन्दस्वरूपशुद्धबुद्धात्मकचैतन्यस्वरूपात्मतः फलवृत्तित्वादिति => फलवृत्तित्वात्+इति तदप्राप्तं प्राप्तमिति => तदप्राप्तम्+ प्राप्तम्+इति प्राप्तमिति => प्राप्तम्+इति फलवृत्तित्वं मन्यते => फलवृत्तित्वम्+ मन्यते वास्तवं तदपेक्षितमित्यङ्गीकारात् => वास्तवम्+ तदपेक्षितम्+इति+अङ्गीकारात् तदपेक्षितमित्यङ्गीकारात् => तदपेक्षितम्+इति+अङ्गीकारात् अथवाsज्ञाननिवृत्तिरेव => अथवा+अज्ञाननिवृत्तिः+एव यक्तुं चैतत् => वक्तुम्+ च+एतत् चैतत् => च+एतत् मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति नन्वज्ञानपदस्य => ननु+अज्ञानपदस्य ज्ञानात्यन्ताभावार्थकतया => ज्ञान+अत्यन्ताभावार्थकतया सर्वमिदं दुर्घटम् => सर्वमिदम्+ दुर्घटम् चाद्वैतवादिनां ब्रह्मातिरिक्तस्यानित्यतया => च+अद्वैतवादिनाम्+ ब्रह्म+अतिरिक्तस्य+अनित्यतया ब्रह्मातिरिक्तस्यानित्यतया => ब्रह्म+अतिरिक्तस्य+अनित्यतया नोपदर्शितानुपपत्तिरिति => न+उपदर्शितानुपपत्तिः+इति तथाप्यभावस्य => तथापि+अभावस्य हेतुत्वानङ्गीकर्तृणां => हेतुत्वानङ्गीकर्तृणाम्+ तेषामज्ञानस्य => तेषाम्+अज्ञानस्य मूलप्रकृत्यपरनामकस्य => मूलप्रकृति+अपरनामकस्य प्रपञ्चोपादान => प्रपञ्च+उपादान कारणत्वासंभवेनाज्ञाननाशात् => कारणत्व+असंभवेन+अज्ञाननाशात् प्रपञ्चनाशाभावादनर्थनिवृत्त्य => प्रपञ्चनाश+अभावात्+अनर्थनिवृत्त्य संभवेनाज्ञाननाशस्य => संभवेन+अज्ञाननाशस्य मुक्तित्वकथनं दुरूपवादमेवेति => मुक्तित्वकथनम्+ दुरूपवादम्+एव+इति दुरूपवादमेवेति => दुरूपवादम्+एव+इति सत्यमेतत् => सत्यम्+एतत् ज्ञानाभाव => ज्ञान+अभाव रूपत्वं, => रूपत्वम्+, तैरज्ञानस्यातिरिक्त => तैः+अज्ञानस्य+अतिरिक्त भावरूपत्वाङ्गीकारात् => भावरूपत्व+अङ्गीकारात् अहं ब्रह्म => अहम्+ ब्रह्म जानामीत्यनुभव => जानामि+इति+अनुभव विषयान्यथानुपपत्तेरेव => विषय+अन्यथा+अनुपपत्तेः+एव ब्रह्मज्ञानात्यन्ताभाव => ब्रह्मज्ञान+अत्यन्ताभाव तादृशानुभवविषयः => तादृश+अनुभवविषयः विशिष्टबुद्धिं प्रति => विशिष्टबुद्धिम्+ प्रति पूर्वं ब्रह्मज्ञानस्यावश्यं => पूर्वम्+ ब्रह्मज्ञानस्य+अवश्यम्+ ब्रह्मज्ञानस्यावश्यं भावे => ब्रह्मज्ञानस्य+अवश्यम्+ भावे विधानुभवस्यासंभवात् => विध+अनुभवस्य+असंभवात् तादृशप्रतीतेर्विषयः => तादृशप्रतीतेः+विषयः प्रमाणसद्भावेsपि => प्रमाणसद्भावे+अपि लाघवादतिरिक्त => लाघवात्+अतिरिक्त भावरूपाज्ञानस्य => भावरूप+अज्ञानस्य तादृशप्रतीतेर्विषयत्वसत्वाच्च => तादृशप्रतीतेः+विषयत्वसत्वात्+च जानामीत्येतादृशप्रतीतेः => जानामि+इति+एतादृशप्रतीतेः श्रवणमननादिप्रयोज्यमोक्षजनकब्रह्मज्ञानाभावो ब्रह्मनिर्विकल्पकाभावो => श्रवणमननादिप्रयोज्यमोक्षजनकब्रह्मज्ञानाभावः+ ब्रह्मनिर्विकल्पकाभावः+ ब्रह्मनिर्विकल्पकाभावो वा => ब्रह्मनिर्विकल्पकाभावः+ वा इत्यपि => इति+अपि प्रयोज्यत्वादेरनुपस्थिति => प्रयोज्यत्वादेः+अनुपस्थिति दशायामपि => दशायाम्+अपि तथाविधानुभवस्य => तथाविध+अनुभवस्य सर्वानुभवसाक्षिकत्वाच्च => सर्व+अनुभवसाक्षिकत्वात्+च प्रतियोगिताकस्तथा => प्रतियोगिताकः+तथा ज्ञानाभावो वा => ज्ञानाभावः+ वा तादृशानुभवविषयः => तादृश+अनुभवविषयः संबन्धज्ञानस्यानपेक्षिततया => संबन्धज्ञानस्य+अनपेक्षिततया ज्ञानशून्यकालेsपि => ज्ञानशून्यकाले+अपि बोधोबाधकाभावादिति => बोधोबाधकाभावात्+इति तादृशानुभवस्यातिरिक्ता => तादृश+अनुभवस्य+अतिरिक्ता लाघवस्योक्तत्वाच्च => लाघवस्य+उक्तत्वात्+च चाज्ञानपदार्थाभावः, => च+अज्ञानपदार्थाभावः, अहं न => अहम्+ न अहं पदार्थ => अहम्+ पदार्थ वदित्यनुमानादुपदर्शित => वदिति+अनुमानात्+उपदर्शित समाधिकालीनं कार्ये => समाधिकालीनम्+ कार्ये जडोपादानं => जडोपादानम्+ घटवदित्यनुमानाज्जडोपदानस्यैकत्ववत्वे => घटवदिति+अनुमानात्+जडोपदानस्य+एकत्ववत्वे लाघवमिति => लाघवम्+इति लाघवज्ञानसहितात्सर्गाद्यकालीन => लाघवज्ञानसहितात्+सर्गादि+अकालीन कार्योपादानमज्ञानरूपं सिद्ध्यति => कार्योपादानमज्ञानरूपम्+ सिद्ध्यति एवमनादिभावत्वं ज्ञाननिर्वृत्त्यवृत्ति => एवम्+अनादिभावत्वम्+ ज्ञाननिर्वृत्त्यवृत्ति जडघटत्वादित्यनुमानाद्वाsतिरिक्ताभाव => जडघटत्वादित्यनुमानात्+वा+अतिरिक्ताभाव रूपाज्ञानसिद्धिरित्याहुः => रूपाज्ञानसिद्धिः+इति+आहुः तस्मादेतादृशयुक्त्या => तस्मात्+एतादृशयुक्त्या नैयायिकमतमपेक्ष्य => नैयायिकमतम्+अपेक्ष्य पूर्वदर्शितलाघवात्तादुशाज्ञाननिवृत्तित्वावच्छिन्नं प्रति => पूर्वदर्शितलाघवात्+तादुशाज्ञाननिवृत्तित्वावच्छिन्नम्+ प्रति तस्यापि => तस्य+अपि मुक्तित्वं साधीय => मुक्तित्वम्+ साधीय साधीयमिति => साधीयम्+इति निवृत्तिर्ब्रह्मस्वरूपा => निवृत्तिः+ब्रह्मस्वरूपा तस्मादतिरिक्ता => तस्मात्+अतिरिक्ता नाद्यः। => न+आद्यः। विद्यामानतादृशायामपि => विद्यामानतादृशायाम्+अपि स्वप्रकाशानन्दात्मकब्रह्मसत्वे => स्वप्रकाश+आनन्दात्मकब्रह्मसत्वे तत्स्वरूपाज्ञाननिवृत्तेरपि => तत्स्वरूपाज्ञाननिवृत्तेः+अपि सत्वात्तदानीमपि => सत्वात्+तदानीम्+अपि एवं ब्रह्मस्वरूप => एवम्+ ब्रह्मस्वरूप तादृशाज्ञाननिवृत्तेर्निवृत्यतया => तादृश+अज्ञाननिवृत्तेः+निवृत्यतया तत्त्वज्ञानजन्यतानुपपत्तेश्च => तत्त्वज्ञानजन्यतानुपपत्तेः+च अद्वैतवादिनां वेदान्तिनां => अद्वैतवादिनाम्+ वेदान्तिनाम्+ वेदान्तिनां द्वैतवादापत्तेरिति => वेदान्तिनाम्+ द्वैतवाद+आपत्तेः+इति द्वैतवादापत्तेरिति => द्वैतवाद+आपत्तेः+इति चेदत्र => चेत्+अत्र केचिदज्ञाननिवृत्तिरनिर्वचनीया => केचित्+अज्ञाननिवृत्तिः+अनिर्वचनीया ब्रह्मतोsतिरिक्ता => ब्रह्मतः+अतिरिक्ता चाद्वैतवादापत्तिः => च+अद्वैतवाद+आपत्तिः भावस्याद्वैतपदार्थतया => भावस्य+अद्वैतपदार्थतया वेदान्तिनां क्षतिविरहात् => वेदान्तिनाम्+ क्षतिविरहात् निवृत्तिस्वीकारेनेह => निवृत्तिस्वीकारेन+इह ब्रह्मातिरिक्तपारमार्थिक => ब्रह्म+अतिरिक्तपारमार्थिक ब्रह्मातिरिक्त => ब्रह्म+अतिरिक्त ब्रह्मातिरिक्त => ब्रह्म+अतिरिक्त ज्ञाननिवृत्तिस्वीकारेsपि => ज्ञाननिवृत्तिस्वीकारे+अपि इत्याहुरित्यास्तां विस्तरेणेति => इति+आहुः+इति+आस्ताम्+ विस्तरेणेति कस्तावन्मुक्तिजनकस्तत्त्वज्ञानपदार्थः => कः+तावत्+मुक्तिजनकः+तत्त्वज्ञानपदार्थः चात्मनि => च+आत्मनि तस्यानुमानादीनां => तस्य+अनुमानादीनाम् इदानीमपि => इदानीम्+अपि संभवादिति => संभवात्+इति चेन्न => चेत्+न साक्षात्कारस्यैव => साक्षात्कारस्य+एव श्रेतव्यो मन्तव्यो => श्रेतव्यः+ मन्तव्यः+ मन्तव्यो निदिध्यासितव्यश्चेति => मन्तव्यः+ निदिध्यासितव्यः+च+इति निदिध्यासितव्यश्चेति => निदिध्यासितव्यः+च+इति तादृशज्ञानं तत्त्वज्ञानपदार्थस्तथापि => तादृशज्ञानम्+ तत्त्वज्ञानपदार्थः+तथापि तत्त्वज्ञानपदार्थस्तथापि => तत्त्वज्ञानपदार्थः+तथापि तज़्ज्ञानं नैयायिकमते => तज़्ज्ञानम्+ नैयायिकमते ईश्वरविषयकं जीवात्मविषयकं => ईश्वरविषयकम्+ जीवात्मविषयकम्+ जीवात्मविषयकं वेति => जीवात्मविषयकम्+ वेति चेज्जीवात्मविषयकमेव => चेत्+जीवात्मविषयकम्+एव तदिति => तत्+इति ईश्वरात्मानि => ईश्वर+आत्मानि यत्तु => यत्+तु ईश्वराद्यात्मन्यपि => ईश्वरादि+आत्मनि+अपि तत्रापि => तत्र+अपि जीवानां => जीवानाम्+ प्रत्यक्षविषयत्वसंभवादीश्वरात्म => प्रत्यक्षविषयत्वसंभवादि+ईश्वरात्म मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति वेदाहमेतं पुरुषं => वेदाहम्+एतम्+ पुरुषम्+ पुरुषं महान्तमादित्यवर्णं => पुरुषम्+ महान्तम्+आदित्यवर्णम्+ महान्तमादित्यवर्णं तमसः => महान्तम्+आदित्यवर्णम्+ तमसः इत्यादीना => इति+आदीना ईश्वरात्मानमुपक्रम्य => ईश्वरात्मानम्+उपक्रम्य तमेव => तम्+एव विदित्वाsतिमृत्युमेति => विदित्वा+अतिमृत्युम्+एति नान्यः => न+अन्यः विद्यतेsयनायेति => विद्यते+अयनायेति पूर्वोपस्थितेश्वरस्यैवोपस्थापनात् => पूर्वोपस्थितेश्वरस्य+एव+उपस्थापनात् जीवात्मनीतरभिन्नत्वज्ञानं तु => जीवात्मनीतरभिन्नत्वज्ञानम्+ तु नान्यत्र => न+अन्यत्र चावश्यक्लृप्तेश्वर => च+आवश्यक्लृप्तेश्वर साक्षात्कारस्यैव => साक्षात्कारस्य+एव जीवात्मनीतरभिन्नत्व => जीवात्मनि+इतरभिन्नत्व तन्नशकत्वाभ्युपगमो निरर्थक => तत्+नाशकत्वाभ्युपगमः+ निरर्थक ईश्वरात्मसाक्षात्कारस्यैव => ईश्वर+आत्मसाक्षात्कारस्य+एव वासनानाशकत्वाभ्युपगमेsतिरिक्त => वासनानाशकत्वाभ्युपगमे+अतिरिक्त दोषस्तदवस्थ => दोषः+तदवस्थ शरीरादिभ्यो भिन्न => शरीरादिभ्यः+ भिन्न संस्कारनाशकत्वावच्छिन्नं प्रति => संस्कारनाशकत्वावच्छिन्नम्+ प्रति निर्णयहेतुतैव => निर्णयहेतुत+एव तादृशक्लुप्तकार्यकारणभावेनैव => तादृशक्लुप्तकार्यकारणभावेन+एव प्रकारमहं गौररहं => प्रकारमहम्+ गौररहम्+ गौररहं स्थूल => गौररहम्+ स्थूल इत्याकारकं => इति+आकारकम्+ यन्मिथ्याज्ञानं तज्जन्यसंस्कारात्मक => यन्मिथ्याज्ञानम्+ तज्जन्यसंस्कारात्मक वासनानाशानुरोधेनावश्यं क्लृप्ततया => वासनानाशानुरोधेनावश्यम्+ क्लृप्ततया तस्यैव => तस्य+एव स्वीकारलाघवमिति => स्वीकारलाघवम्+इति श्रुतिप्रतिपादितमुक्तीश्वरात्म => श्रुतिप्रतिपादितमुक्ति+ईश्वर+आत्म लाघवेनापाकर्तुमशक्यत्वात् => लाघवेन+अपाकर्तुम्+अशक्यत्वात् प्रामाणिकगौरवस्यादोषत्वादिति, => प्रामाणिकगौरवस्यादोषत्वात्+इति, तन्न => तत्+न संयोगादिरूपकारणबलादेकपुरूषस्य => संयोगादिरूपकारणबलात्+एकपुरूषस्य पुरूषान्तरात्मप्रत्यक्षापत्तिर्वारणाय => पुरूषान्तरात्मप्रत्यक्षापत्तिः+वारणाय नैतत्पुरूषीयात्मप्रत्यक्षं प्रति => न+एतत्पुरूषीयात्मप्रत्यक्षम्+ प्रति एतत्पुरुषीयात्मनस्तादात्म्यसंबन्धेन => एतत्+पुरुषीय+आत्मनः+तादात्म्यसंबन्धेन आवश्यकत्वादीश्वरात्मप्रत्यक्षं प्रति => आवश्यकत्वादीश्वरात्मप्रत्यक्षम्+ प्रति तादात्म्यसंबंधेनेश्वरात्मनो हि => तादात्म्यसंबंधेन+ईश्वरात्मनः+ हि तत्तत्पुरूषीयात्मनां => तत्तत्+पुरुषीयात्मनाम्+ तत्तत्पुरूषीयप्रत्यक्षानुपपत्तेः => तत्तत्+पुरुषीयप्रत्यक्षानुपपत्तेः तत्तत्पुरूषीयात्मानां तदात्म्यसंबंधेनैशवात्मनो => तत्तत्+पुरुषीयात्मानाम्+ तदात्म्यसंबंधेन+ईशवात्मनः+ तदात्म्यसंबंधेनैशवात्मनो हि => तदात्म्यसंबंधेन+ईशवात्मनः+ हि साक्षात्कारयोर्हेतु => साक्षात्कारयोः+हेतु प्रामाणिकगौरवं न => प्रामाणिकगौरवम्+ न तथाविधश्रुतीनां लक्षणया => तथाविधश्रुतीनाम्+ लक्षणया मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति तत्त्वमसि => तत्त्वम्+असि श्वेतकेतो ' => श्वेतकेतः+ ' श्रुतेरिति => श्रुतेः+इति शंकास्पदमपि => शंकास्पदम्+अपि जीवात्मपरमात्मनोरभेदभ्रमस्य => जीवात्मपरमात्मनः+अभेदभ्रमस्य दर्शितानुपपत्तेरभावात् => दर्शितानुपपत्तेः+अभावात् साक्षात्कारस्तत्त्वज्ञानपदार्थः => साक्षात्कारः+तत्त्वज्ञानपदार्थः जीवात्ममात्रविषयकोवा => जीवात्ममात्रविषयक+वा आत्मत्वविषयकस्तद्विषयकोवा => आत्मत्वविषयकः+तद्विषयकः+वा नाद्यः => न+आद्यः तत्रात्मत्वभाने => तत्र+आत्मत्वभाने नान्त्यः => न+अन्त्यः तमेतं ' => तम्+एतम्+ ' चेत्यादि => च+इत्यादि तत्पदसमभिव्याहृतैव => तत्पदसमभिव्याहृत+एव साक्षत्कारस्यैव => साक्षत्कारस्य+एव तद्विरोधादिति => तद्विरोधात्+इति चोदन्तिमकल्पोपरिनिर्भरः => च+उदन्तिमकल्पोपरिनिर्भरः तादृशश्रुतिघटकीभूतैवकारस्य => तादृशश्रुतिघटकीभूत+एवकारस्य तं विदित्वैवेति => तम्+ विदित्व+एव+इति विदित्वैवेति => विदित्व+एव+इति आत्मत्वाभावसंपत्यर्थं तत्त्वज्ञानसामग्र्याः => आत्मत्व+अभावसंपत्यर्थम्+ तत्त्वज्ञानसामग्र्याः प्रतिबध्यप्रतिबंधकभावकल्पनापत्तेरिति => प्रतिबध्यप्रतिबंधकभावकल्पनापत्तेः+इति वेदातन्तिनस्तु => वेदातन्तिनः+तु तत्त्वमसीत्यादि => तत्त्वम्+असि+इत्यादि वेदान्ततिवाक्यादन्तः => वेदान्ततिवाक्यात्+अन्तः करणावच्छिन्नचैतन्यबोधकत्वं पदादेः => करणावच्छिन्नचैतन्यबोधकत्वम्+ पदादेः श्रुतेर्ब्रह्मणि => श्रुतेः+ब्रह्मणि जहदजत्स्वार्थलक्षणयोत्पन्नो ब्रह्ममात्रविषयक => जहदजत्+स्वार्थलक्षणयोत्पन्नः+ ब्रह्ममात्रविषयक शाब्दबोधस्तस्यैवापरोक्षत्वमङ्गीकृत्य => शाब्दबोधः+तस्य+एव+अपरोक्षत्वम्+अङ्गीकृत्य घण्टाघोषमारचयन्ति => घण्टाघोषम्+आरचयन्ति शाब्दात्मकज्ञानेsपरोक्षत्वं => शाब्दात्मकज्ञाने+अपरोक्षत्वम्+ चानावृत्तापरोक्षविषयत्वम् => च+अनावृत्तापरोक्षविषयत्वम् चैवं सत्यनुमित्यादेरप्यपरोक्षत्वापत्तिः => च+एवम्+ सत्यनुमिति+आदेः+अपि+अपरोक्षत्वापत्तिः सत्यनुमित्यादेरप्यपरोक्षत्वापत्तिः => सत्यनुमिति+आदेः+अपि+अपरोक्षत्वापत्तिः अनुमित्यादिस्थले => अनुमिति+आदिस्थले ब्रह्मवच्छिन्नचैतन्यस्यावृत्ततया => ब्रह्मवच्छिन्नचैतन्यस्य+अवृत्ततया ब्रह्मानुमित्यादेरपरोक्षत्वाभावात् => ब्रह्म+अनुमित्यादेः+अपरोक्षत्वाभावात् करणवृत्तेर्वह्निसंबंधदशायां बह्न्यनुमितिस्तदा => करणवृत्तेः+वह्निसंबंधदशायाम्+ वह्नि+अनुमितिः+तदा बह्न्यनुमितिस्तदा => वह्नि+अनुमितिः+तदा तादृशानुमितेरप्यपरोक्षत्वे => तादृश+अनुमितेः+अपि+अपरोक्षत्वे इष्टापत्तेश्च => इष्टापत्तेः+च अथैवं सत्यनुमितित्वादेरपरोक्ष => अथ+एवम्+ सत्यनुमितित्वादेः+अपरोक् सत्यनुमितित्वादेरपरोक्ष => सत्यनुमितित्वादेः+अपरोक् विरूद्धत्वसंवादो द्त्तजलाञ्जलिः => षविरूद्धत्वसंवादः+ द्त्तजलाञ्जलिः चेष्टमेवैतदपरोक्षत्वस्वजातित्वमनभ्युपगच्छतामस्माकमिति => च+एष्टम्+एव+एतत्+अपरोक्षत्वस्वजातित्वमनभ्युपगच्छताम्+अस्माकम्+इति शाब्दबोधेsपरोक्षत्वस्वीकारे => शाब्दबोधे+अपरोक्षत्वस्वीकारे जन्यापरोक्षत्वावच्छिन्नं प्रति => जन्यापरोक्षत्वावच्छिन्नम्+ प्रति तत्पूर्वमपि => तत्पूर्वम्+अपि इन्द्रियत्वाभावात् => इन्द्रियत्व+अभावात् इन्द्रियेभ्यो परं => इन्द्रियेभ्यः+ परम्+ परं मनः => परम्+ मनः चेन्द्रियत्वं न => च+इन्द्रियत्वम्+ न जातिस्तेजस्त्वादिना => जातिः+तेजस्त्वादिना इन्द्रियैकत्व => इन्द्रिय+एकत्व निष्ठवैजात्यम्भ्युपेत्य => निष्ठवैजात्यम्+अभ्युपेत्य विजातीयैकत्ववत्वं तद्वक्तव्यम् => विजातीय+एकत्ववत्वम्+ तद्वक्तव्यम् तादृशवैजात्यं च => तादृशवैजात्यम्+ च एकत्वेsपि => एकत्वे+अपि तादृशवैजात्यं एवं => तादृशवैजात्यम्+ एवम्+ एवं तादृशवैजात्यसंबंधकल्पनेन => एवम्+ तादृशवैजात्यसंबंधकल्पनेन गौरवं दृष्परिहमेव => गौरवम्+ दृष्परिहम्+एव दृष्परिहमेव => दृष्परिहम्+एव एवं तादृशवैजात्यं => एवम्+ तादृशवैजात्यम्+ तादृशवैजात्यं मनस => तादृशवैजात्यम्+ मनस इत्यत्र => इति+अत्र विनिगमनाविरहेणापि => विनिगमनाविरहेण+अपि गौरवसंभवाच्चेति => गौरवसंभवात्+चेति उक्तदोषावकाशस्तदेव => उक्तदोषावकाशः+तदेव प्रमाणाभावादिति => प्रमाणाभावात्+इति चाक्षुषत्वावच्छिन्नं प्रति => चाक्षुषत्वावच्छिन्नम्+ प्रति हेतुत्वस्यावश्यं कल्पनीयतया => हेतुत्वस्य+आवश्यम्+ कल्पनीयतया यद्विशेषयोर्कार्य => यद्विशेषयोः+कार्य कारणभावयोर्बाधकं विना => कारणभावयोः+बाधकम्+ विना तत्सामान्ययोरपीति => तत्+सामान्ययोः+अपीति एवासिद्धइति => एव+असिद्धइति नोद्भावनीयः => न+उद्भावनीयः तादृशनियमाङ्गीकारे => तादृशनियम+अङ्गीकारे मूलयुक्तेरनुमिति => मूलयुक्तेः+अनमिति प्रदर्शितत्वादित्यादि => प्रदर्शितत्वात्+इत्यादि बहुविधदोषदृश्वानो भामतीनिबंधकारा => बहुविधदोषदृश्वानः+ भामतीनिबंधकारा शाब्दबोधस्तदनन्तरं मननादितत्सहकृतमनसोत्पादितं => शाब्दबोधः+तदनन्तरम्+ मननादितत्+सहकृतमनस+उत्पादितम्+ मननादितत्सहकृतमनसोत्पादितं शुद्धब्रह्मविषयकमेव => मननादितत्+सहकृतमनस+उत्पादितम्+ शुद्धब्रह्मविषयकम्+एव शुद्धब्रह्मविषयकमेव => शुद्धब्रह्मविषयकम्+एव ब्रह्मज्ञानमुत्पद्यत => ब्रह्मज्ञानम्+उत्पद्यत प्राचीनवेदान्तिग्रंथस्यापि => प्राचीनवेदान्तिग्रंथस्य+अपि एवार्थ => एव+अर्थ तत्त्वज्ञानपदार्थो यथा => तत्त्वज्ञानपदार्थः+ यथा मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति युक्तिकमेव => युक्तिकम्+एव काशीमरणान्मुक्तिरिति => काशीमरणान्+मुक्तिः+इति तत्त्वज्ञानं => तत्त्वज्ञानम्+विनापि काशीमरणस्य => साक्षान्+मुक्तिहेतुत्वप्रतिपादनात्+इति साक्षान्मुक्तिहेतुत्वप्रतिपादनादिति चेन्मैवम् => चेत्+म+एवम्+ । । तमेव => तम्+ एव विदित्वातिमृत्युमिति => विदित्वातिमृत्युम्+इति नान्यः => न+अन्यः विद्यतेsयनायेति => विद्यते+अयनायेति मुक्तिपूर्वं तत्त्वज्ञानस्यावश्यसत्वप्रतिपादनेन => मुक्तिपूर्वम्+ तत्त्वज्ञानस्यावश्यसत्वप्रतिपादनेन काशीमरणन्मुक्तिरिति => काशीमरणन्+मुक्तिः+इति परस्परं व्यभिचारेण => परस्परम्+ व्यभिचारेण तयोस्तत्र => तयोः+तत्र हेतुत्वासंभवेन => +अ परस्परजन्यतावच्छेदककोटावव्यवहितोत्तरत्वनिवेशे => परस्परजन्यतावच्छेदककोटौ+अवव्यवहितोत्तरत्वनिवेशे यत्तु => यत्+तु योगाभ्यासादिना => योगाभ्यास+आदिना तत्त्वज्ञानोत्पत्त्या => तत्त्वज्ञान+उत्पत्त्या तत्त्वज्ञानं प्रत्यपि => तत्त्वज्ञानम्+ प्रत्यपि काशीमरणादेर्हेतुत्वा => काशीमरणादेः+हेतुत्वा संभवेनाव्यवहितोत्तरत्त्वं निवेश्य => संभवेनाव्यवहितोत्तरत्त्वम्+ निवेश्य मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति तन्न => तत्+न गंगामरणादिनापि => गंगामरणादिन+अपि व्यभिचारवारणार्थं तत्त्वज्ञाननिष्ठयोगाभ्यास => व्यभिचारवारणार्थम्+ तत्त्वज्ञाननिष्ठयोगाभ्यास निवेशनमुभयमते => निवेशनम्+उभयमते तत्त्वज्ञानं प्रति => तत्त्वज्ञानम्+ प्रति पुनस्तत्त्वज्ञाननिष्ठ => पुनः+तत्त्वज्ञाननिष्ठ निवेशनमुभयमतसिद्धम् => निवेशनम्+उभयमतसिद्धम् पुनस्तत्त्वज्ञाननिष्ठकाशीमरणजन्यतावच्छेदक => पुनः+तत्त्वज्ञाननिष्ठकाशीमरणजन्यतावच्छेदक कोटावव्यवहितोत्तरत्व => कोटौ+अव्यवहितोत्तरत्व मुक्तिं प्रति => मुक्तिम्+ प्रति कोटावव्यवहितोत्तरत्वं निवेशनीयम् => कोटौ+अव्यवहितोत्तरत्वम्+ निवेशनीयम् एवं काशीमरणजन्यमोक्षे => एवम्+ काशीमरणजन्यमोक्षे वच्छेदककोटावप्यव्यवहितोत्तरत्वं निवेशनीयमित्युभयत्राव्यहितोत्तरत्वानिवेशप्रयुक्तगौरवं => वच्छेदककोटौ+अपि+अव्यवहितोत्तरत्वम्+ निवेशनीयम्+इति+उभयत्रव्यहितोत्तरत्वानिवेशप्रयुक्तगौरवम्+ निवेशनीयमित्युभयत्राव्यहितोत्तरत्वानिवेशप्रयुक्तगौरवं दुष्परिहरमेवेत्यधिकं => निवेशनीयम्+इति+उभयत्रव्यहितोत्तरत्वानिवेशप्रयुक्तगौरवम्+ दुष्परिहरम्+एव+इति+अधिकम्+ दुष्परिहरमेवेत्यधिकं सूक्ष्मार्थदर्शिभिः => दुष्परिहरम्+एव+इति+अधिकम्+ सूक्ष्म+अर्थदर्शिभिः सूक्ष्मार्थदर्शिभिः => सूक्ष्म+अर्थदर्शिभिः ज्ञानकर्मसमुच्चयवादस्तु => ज्ञानकर्मसमुच्चयवादः+तु तमेतं वेदानुवचनेन => तम्+एतम्+ वेद+अनुवचनेन वेदानुवचनेन => वेद+अनुवचनेन नाशकेनेति => नाशकेन+इति विरोधान्नादरणीयः। => विरोधात्+न+आदरणीयः। तदिच्छाजनकत्वेन => तत्+इच्छाजनकत्वेन कर्मणां प्रतिपादनात् => कर्मणाम्+ प्रतिपादनात् कर्मणां ज्ञानादिजनकत्वं => कर्मणाम्+ ज्ञानादिजनकत्वम्+ ज्ञानादिजनकत्वं त्वन्तः => ज्ञानादिजनकत्वम्+ त्वन्तः वाचस्पत्यादौ => वाचस्पति+आदौ महानुद्घोषः => महान्+उद्घोषः तन्न => तत्+न प्रपञ्चितामिति => प्रपञ्चिताम्+इति शुद्धबुद्धिर्न => शुद्धबुद्धिः+न चित्तशुद्धिर्न => चित्तशुद्धिः+न शास्त्रसिद्धांतमितज्ञतापि => शास्त्रसिद्धांतम्+इतज्ञत+अपि स्वल्पविलोलजल्पस्तथापि => स्वल्पविलोलजल्पः+तथापि श्रीरघुदेवकृतो मुक्तिवादः => श्रीरघुदेवकृतः+ मुक्तिवादः